Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord

Z Wikipedii

Charles-Maurice de Talleyrand-Périgod

Data urodzenia	1754
Data śmierci	1838
Premier Francji
Okres urzędowania	od 9 lipca 1815 do 26 września 1815
Przynależność polityczna	bezpartyjny
Następca	Armand-Emmanuel du Plessis, książę Richelieu
Minister Spraw Zagranicznych
Okres urzędowania	od 18 lipca 1797 do 20 lipca 1799
Poprzednik	Charles Delacroix
Następca	Charles-Frédéric Reinhard

Obraz autorstwa Pierre-Paul Prud'hon

Herb rodowy Talleyrand-Périgord

Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (ur. 2 lutego 1754 w Paryżu, zm. 17 maja 1838 tamże) (znany po prostu jako Talleyrand) – francuski dyplomata, minister spraw zagranicznych Francji; biskup Autun, książę Benewentu. Reprezentant Francji na kongresie wiedeńskim.

[edytuj] Droga do kariery

Urodzony w Paryżu w rodzinie arystokratycznej; w dzieciństwie, wskutek nieuwagi piastunki, okulał. Pozbawiło go to możliwości kariery wojskowej; pozbawiony praw pierworodnego został przeznaczony do stanu duchownego. Ród, mimo iż sięgał korzeniami czasów Hugona Kapeta (X w.), nie był zbyt majętny; kariera duchowna, wspierana protekcją stryja, wówczas biskupa, później arcybiskupa Reims, miała Talleyrandowi zapewnić dostatek.

W 1769, w wieku 15 lat, wstąpił do seminarium; niższe święcenia otrzymał w 1774; w tym samym roku uzyskał bakalaureat z teologii na Sorbonie. Wyświęcony w 1779. W 1788 został biskupem Autun.

[edytuj] 1789-1792

W 1789 roku, jako przedstawiciel Stanu Pierwszego (duchowieństwa) w Stanach Generalnych opowiedział się po stronie rewolucji francuskiej. W Konwencie zainicjował sekularyzację dóbr kościelnych oraz "Konstytucje dla Kleru" – został za to uznany przez duchowieństwo za zdrajcę Kościoła i monarchii, a przez reformatorów za "apostoła rewolucji" i mianowany przewodniczącym zgromadzenia. Odprawił mszę z okazji I rocznicy zdobycia Bastylii. Wyświęcał biskupów lojalnych wobec nowej władzy, za co papież zagroził mu ekskomuniką.

Gdy w październiku 1791 skończyła się konstytuta (kadencja stanów generalnych) wyjechał z misją dyplomatyczną do Anglii, by pertraktować o pokoju Francji z Anglią w razie wojny z Austrią. Po kilkumiesięcznym pobycie na tamtejszych salonach i fiasku rozmów (zdobył jedynie słowne gwarancje neutralności) wrócił do Francji.

W roku 1792 został wysłany z misją specjalną do Anglii, gdzie jego poczynania śledził bacznie ambasador szwedzki Gustaf Adam von Nolcken (1733-1813).

[edytuj] 1793-1795

Gdy rozpoczynał się jakobiński terror, z powodu ataków na niego (biskup, hazardzista i skorumpowany), postanowił uciec do Anglii, zgłosił się po paszport dyplomatyczny który dzięki protekcji Dantona uzyskał 7 września. Po 2 latach został wydalony z Anglii i wyruszył do Filadelfii w Ameryce.

Gdy w połowie 1795 r. za wstawiennictwem Herminii de Staël-Holstein i Józefa Cheniëra, został skreślony z listy proskrypcyjnej emigrantów (przeznaczonych na szafot) i wrócił do zrujnowanej przez rewolucję Francji.

[edytuj] Dyrektoriat

Piastował urząd szefa francuskiego MSZ, za rządów Dyrektoriatu. Stanowisko to zdobył dzięki różnym kontaktom i uzyskał nominację 18 lipca 1797. Jako minister, dzięki łapówkom, zdobył ogromny majątek – ok. kilkunastu milionów liwrów.

W końcowej fazie Dyrektoriatu zaczął spiskować z Napoleonem nad zmianą władzy. Namówił Dyrektoriat, przestraszony rosnącą sławą Napoleona, na kampanie egipską. W końcu, po wykryciu jednej z większych afer korupcyjnych, złożył dymisję 20 lipca 1799.

[edytuj] Czasy napoleońskie

Pierwotnie poparł wojskowy zamach stanu Napoleona Bonaparte (1799)^{[potrzebne źródło]}, jednakże potem w zmowie z Aleksandrem I przyczynił się do jego upadku i restauracji Burbonów.

Podczas kongresu wiedeńskiego w 1815 wynegocjował dla Francji korzystne warunki pokojowe.

[edytuj] Restauracja

W 1830 przyczynił się do uzyskania korony przez Ludwika Filipa I. Następnie ambasador w Wielkiej Brytanii (1830-1834)

[edytuj] Życie prywatne

Przez wiele lat pozostawał w związku z Dorotą de Talleyrand-Périgord, żoną swego bratanka Edmunda de Talleyrand. Za czasów konsulatu, z powodu zgorszenia żon ambasadorów, Napoleon postawił mu ultimatum: albo ożenić się z domowniczką Katarzyną Grand (kurtyzaną), albo zostać kardynałem i przestrzegać celibatu. Talleyrand wybrał to pierwsze, żeniąc się 10 września 1802 i pozostając w związku małżeńskim z Katarzyną Grand-Talleyrand.

[edytuj] Podsumowanie

Do historii przeszedł jako zręczny dyplomata, cyniczny i bezwzględny, stanowił najdoskonalsze wcielenie typowego dla swej epoki pragmatyka, amoralnego polityka i męża stanu, choć inni widzą w nim żarliwego patriotę niezmiennie walczącego o francuską rację stanu, mimo zmieniających sie okoliczności.

W obiegowej opinii Francuzów stał się symbolem wiarołomstwa i politycznego cwaniactwa. Jego zachowanie było krytykowane przez wielu wybitnych ludzi kultury i sztuki (m.in. Victora Hugo, Stendhala, Balzaca). W filmie Napoleon z 2002 roku jego postać po mistrzowsku odtworzył John Malkovich.

Mimo tego jest ceniony ze względu na swoje niewątpliwe osiągnięcia dla dobra kraju, np. w czasie kongresu wiedeńskiego.

[edytuj] Ciekawostka

Napoleon nigdy nie miał złudzeń co do wierności Talleyranda – ostentacyjnego cynika, malwersanta i łapówkarza – którego w przypływie gniewu nazwał kiedyś "łajnem w jedwabnych pończochach".
Przypuszcza się, że był biologicznym ojcem malarza Eugène Delacroix.
Na łożu śmierci złożył mu wizytę król Ludwik Filip I. Cierpiący Talleyrand poskarżył mu się: "Najjaśniejszy Panie! Pali mnie ogień piekielny." "Już?!" – wyrwało się podobno królowi.

[edytuj] Literatura

Jean Orieux, Talleyrand, czyli niezrozumiany sfinks, Warszawa 1989, (Cykl: Biografie Sławnych Ludzi).
Lord Acton, Essai sur les mémoires de Talleyrand, "Historical essays", 1906.
Jules Bertaud, Talleyrand, Lyon 1945.
Waldemar Łysiak, Talleyrand – droga Mefistofelesa, 2007