Zamek w Dubnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek w Dubnie
Bastion zamku w Dubnie
Bastion zamku w Dubnie
Państwo  Ukraina
Miejscowość Dubno
Inwestor Konstanty Ostrogski
Rozpoczęcie budowy początek XVI w.
Położenie na mapie obwodu rówieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu rówieńskiego
Zamek w Dubnie
Zamek w Dubnie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Dubnie
Zamek w Dubnie
Ziemia 50°24′26″N 25°45′44″E/50,407222 25,762222Na mapach: 50°24′26″N 25°45′44″E/50,407222 25,762222
Brama zamku w Dubnie w 2008 roku
Bastion i fragment kurtyny zamkowej

Twierdza Dubno − zamek bastionowy w Dubnie na Wołyniu, zbudowany na niskim cyplu wśród rozlewisk rzeki Ikwy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec XIV wieku król Władysław II Jagiełło podarował Dubno Teodorowi Daniłowiczowi, który od swojej głównej rezydencji przyjął nazwisko Ostrogski. Na początku XVI wieku Konstanty Ostrogski wybudował tu zamek, być może na miejscu wcześniejszego gródka. W 1577 roku w tym zamku przed Tatarami obronił się jego syn wojewoda kijowski Konstanty Wasyl Ostrogski. W rękach tego rodu Dubno pozostawało do śmierci jego przedstawiciela wojewody wołyńskiego Janusza Ostrogskiego. W 1617 roku na zamku przebywał królewicz Władysław IV Waza. Po śmieci Janusza w 1620 roku Dubno przeszło na własność jego zięcia Aleksandra Zasławskiego. Nowoczesna twierdza bastionowa typu nowowłoskiego powstała na początku XVII wieku i inicjatorami jej budowy był Janusz Ostrogski lub Aleksander Zasławski. Twierdza była jedną z najsilniejszych na Wołyniu. Dzięki temu nie potrafili jej zdobyć Kozacy w 1648 roku i wojska moskiewskie w 1660 roku. Późniejszymi właścicielami zamku były rody Lubomirskich, Sanguszków i ponownie Lubomirskich[1]. W połowie XIX wieku jego ostatni właściciel Józef Maksymilian Lubomirski sprzedał zamek rosyjskiej armii. W czasie I wojny światowej został uszkodzony. W latach 1932-1939 władze polskie odrestaurowały bramę oraz budynek mieszkalny.

W 1941 roku w zamku znajdowało się więzienie NKWD. Tuż ataku III Rzeszy na ZSRR w czerwcu 1941 Sowieci dokonałi masakry więźniów. Odkrycie ciał zamordowanych wywołało pogrom Żydów obwinianych o wspieranie komunizmu[2]. Po 1945 roku władze ZSRR umieściły na zamku koszary wojsk pancernych. Od 1991 roku ponownie udostępniono go do zwiedzania.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Twierdza w Dubnie na planie trapezu została zbudowana zgodnie z założeniami szkoły nowowłoskiej. Od strony miasta broniły jej dwa potężne bastiony z orilionami, połączone kurtyną. Każdy bastion posiadał narożną, okrągłą kawalierę (wieżyczkę strzelniczą), którą nakryto kopułką. Bastiony i kurtyna w dolnych partiach murowane były z piaskowca, a w górnych z cegły. Wokół dziedzińca do obwodu obwarowań przylegały kazamaty dla załogi. W połowie kurtyny zachodniej znajduje się sklepiona kolebkowo brama z XVI wieku ozdobiona portalem z rustyką i trójkątnym przyczółkiem i kartuszem z herbami Ostrogskich, Zasławskich i Lubomirskich. Za bramą znajduje się sklepiony przejazd w piętrowym budynku z attyką. W budynku tym mieści się obecnie muzeum historyczne. Do bramy prowadził most zwodzony nad wypełnioną wodą fosą, którą wzmocniono od zewnętrznej strony kontrskarpą z kamienia. Z pozostałych stron twierdzę chroniły tylko mury obronne, ponieważ dodatkową ochroną były bagna i rozlewiska Ikwy[1].

Pomieszczenia mieszkalne znajdowały się w gmachu stojącym wzdłuż kurtyny północnej. Budynek ten został przebudowany przez Lubomirskich w latach 80. XVIII wieku prawdopodobnie według projektu Henryka Ittara. Jest to dwupiętrowy budynek ze skarpami na planie prostokąta ze skromną dekoracją zewnętrzną. Dawniej w budynku znajdowały się dekoracje klasycystyczne prawdopodobnie projektu Dominika Merliniego. Do dzisiaj zachował się tylko fryz z tańczącymi nimfami w jadalni oraz herby w westybulu. Wzdłuż południowej kurtyny znajduje się niewielki pałacyk Karwackich z końca XVIII wieku.

W pobliżu twierdzy znajdował się park Pantalia, założony w 1792 roku, według projektu ogrodnika Dionizego Miklera.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Tadeusz Polak "Zamki na Kresach: Białoruś, Litwa, Ukraina" wyd. Pagina, Warszawa 1997, ISBN 83-907506-0-0
  2. Karel Cornelis Berkhoff: Harvest of Despair: Life and Death in Ukraine Under Nazi Rule (ang.). [dostęp 2012-09-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Polak "Zamki na Kresach: Białoruś, Litwa, Ukraina" wyd. Pagina, Warszawa 1997, ISBN 83-907506-0-0, s. 174-175

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]