Zamek w Olesku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zamek w Olesku
Widok zamku
Widok zamku
Państwo  Ukraina
Miejscowość Olesko
Pierwszy właściciel Sienieńscy
Kolejni właściciele Daniłowicze
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Olesku
Zamek w Olesku
Ziemia 49°57′N 24°53′E/49,950000 24,883333Na mapach: 49°57′N 24°53′E/49,950000 24,883333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zamek w Olesku – znajdował się w granicach I i II Rzeczypospolitej, od 1991 na terytorium państwa Ukraina. Przez długi czas w ruinie. Odnowiony w latach 60. XX wieku. Pierwotnie własność polskiej rodziny Sienieńskich z Sienna i Daniłowiczów.

Położenie i wygląd[edytuj | edytuj kod]

Zamek w Olesku
Zamek, 2009 r.
Zamek, 2009 r.

Zamek – twierdza znajduje się po stronie północno-wschodniej miasta, na szczycie wzgórza, wśród bagien[1]. Od innych zamków kresowych odróżnia go zwarty, częściowo dwupiętrowy gmach. Owalny kształt zamku idealnie harmonizuje z kształtem wzniesienia. Wybudowany w stylu renesansowym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1432 – zdobyty przez Władysława Jagiełłę[1] i przekazany Janowi z Sienna[2]. W posiadaniu Sienieńskich znajdował się do 1511, kiedy to drogą wiana przeszedł w ręce rodziny Herburtów i Kamienieckich z Odrzykonia.
  • 1512 – zniszczony przez najazd tatarski. Odbudowany przez Fryderyka Herburta.
  • 1605 – Jan Daniłowicz, wojewoda ruski, zjednoczywszy w swym ręku Olesko, obrał go sobie na stałą siedzibę i przebudował zamek. Wojewoda zmarł w 1628, zostawiając wdowę, Zofię Żółkiewską (córkę hetmana) i dzieci: Teofilę (żonę Jakuba Sobieskiego), Dorotę i Stanisława.
  • 1629 – Teofila Sobieska podczas odwiedzin u matki, powiła na zamku w Olesku dnia 17 sierpnia, syna Jana[1], przyszłego króla. Odtąd imię pogromcy Turków na stałe wiąże się z murami zamku.
  • 1637 – po wygaśnięciu rodu Daniłowiczów zamek zmienił właścicieli. Ich majątek odziedziczył Jakub Sobieski[1] i jego żona, Teofila. Wojny kozackie, jak i polsko-tureckie (1497–1699) przyczyniają się do degradacji zamku.
  • 1664 – przeprowadzony wówczas inwentarz obiektu dostarcza informacji o jego dawnej świetności. W raporcie odnotowano m.in.: „obok kaplicy Św. Anny, bogato ozdobionej, większość komnat zamkowych była malowana, miała posadzki marmurowe, stropy ‘rzezane’, drzwi czerwono malowane, okna w ołów oprawne, piece kaflowe lub kominki z ciosów kamiennych. Wielka sala stołowa ozdobiona była portretami królów”.
  • kwiecień 1682 – do zamku przybywa król Jan III Sobieski aby, jak piszą kronikarze odwiedzić miejsce i pokój, w którym się urodził[1]. Już wtedy zamek i miasto były bardzo spustoszone. Fakt ten stał się bodźcem dla królowej, Marii Kazimiery, która nie szczędząc kosztów, zarządziła odrestaurowanie i upiększenie zamku.
  • 1687 – w zamku ponownie gości król Jan III Sobieski i jego żona, Maria Kazimiera. Towarzyszący im dworzanin, francuz, Daleyrac, napisał ciekawy opis ówczesnego stanu zamku.
  • 1719 – Jakub Sobieski sprzedał cały klucz odeski Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu[1]
  • 1725 – królewicz Konstanty Sobieski sprzedaje zamek i dobra oleskie Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu, hetmanowi wielkiemu koronnemu. Wkrótce zamek dziedziczy jego starszy syn, Seweryn. Po jego bezpotomnej śmierci w 1754 zamek dziedziczy Wacław, młodszy brat Seweryna. Nie osiedla się jednak w zamku. Przenosi całą spuściznę do pobliskich Podhorców. Zamek z czasem ulega dewastacji i końcem XVIII wieku jest już bliski ruiny.
  • 1796 – Aleksander Zieliński nabywa zamek na licytacji. Córka nowego właściciela wychodzi za mąż za Lityńskiego. Zamek jest częścią jej posagu. Nowi właściciele nie powstrzymali degradacji zamku z przyczyn ekonomicznych.
  • 1893 – w dwusetną rocznicę odsieczy wiedeńskiej, zamek został wykupiony od rządu austriackiego.
  • Podczas I wojny światowej został poważnie zniszczony. Kwaterujące w zamku wojska rosyjskie i okoliczni mieszkańcy ograbili wnętrza w barbarzyński sposób. Powyrywano drzwi, okna, posadzki i sufity, rozebrano bramę wjazdową, zniszczono malowidła ścienne, dekoracje, stiuki i rzeźby.
  • Od 1975 w budynku zamku mieści się filia Lwowskiej Galerii Sztuki.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2006, s. 119-126. ISBN 83-244-0024-9.
  2. Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, T. 7, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wrocław, Warszawa: 1995, s. 385-404.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Czołowski, B. Janusz Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, nakładem Powiatowej Organizacji Narodowej, Tarnopol, 1926.
  • Stanisław Sławomir Nicieja, Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Iskry, Warszawa, 2006, s. 119-126, ISBN 83-244-0024-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]