IS-4 Jastrząb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
IS-4 Jastrząb
IS-4 Jastrząb
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Instytut Szybownictwa
Konstruktor Józef Niespał
Typ szybowiec
Konstrukcja górnopłat
Załoga 1
Historia
Data oblotu 21 grudnia 1949
Lata produkcji 1952-1953
Wycofanie ze służby 1969
Egzemplarze 37
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 12 m
Wydłużenie 10,4
Długość 6,25 m
Wysokość 1,30 m
Powierzchnia nośna 13,75 m²
Masa
Własna 255 kg
Startowa 340,7 kg
Osiągi
Prędkość minimalna 62 km/h
Prędkość dopuszczalna 450 km/h
Prędkość min. opadania 1,08 m przy 73 km/h
Doskonałość maks. 19,6 przy 82 km/h
Współczynnik obciążenia konstrukcji 24,8 kG/m²
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska , Chiny, NRD

IS-4 Jastrząb – polski, jednomiejscowy, szybowiec akrobacyjny konstrukcji drewnianej. Zaprojektowany w Instytucie Szybownictwa w Bielsku-Białej. Pierwszy szybowiec akrobacyjny zaprojektowany w powojennej Polsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie zaistniała potrzeba skonstruowania szybowca akrobacyjnego dla potrzeb szybownictwa. W 1949 w Instytucie Szybownictwa w Bielsku-Białej zaprojektowano szybowiec konstrukcji drewnianej, w układzie wolnonośnym grzbietopłata, wzorując się koncepcyjnie na niemieckim szybowcu akrobacyjnym "Habicht". Pracami konstrukcyjnymi kierował inżynier Józef Niespał. Projekt nazwano "Jastrząb"[1].

21 grudnia 1949 r. prototyp IS-4 Jastrząb, ze znakami rejestracyjnymi SP-999, został oblatany przez Piotra Mynarskiego[2]. Okazało się, że szybowiec dobrze się pilotuje - poprawienia wymagały hamulce aerodynamiczne i osłona kabiny pilota. Dzięki dobrym właściwościom lotnym oraz wytrzymałej konstrukcji "Jastrząb" został dopuszczony do wykonywania pełnej akrobacji.

W kwietniu 1952 wyprodukowano dziesięć "Jastrzębi" w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym (powstałym na bazie wcześniejszego Instytutu Szybownictwa w Bielsku-Białej[3]). W następnym roku, powstało 25 kolejnych szybowców wyprodukowanych w Krośnie z czego trzy sztuki "Jastrzębia" wyeksportowano do NRD i Chin.

IS-4 Jastrząb przez długi okres pozostawał na wyposażeniu aeroklubów. Potocznie nazywany przez pilotów "siekierą"[4], ze względu na prędkość opadania i doskonałość. W wyniku ankiety przeprowadzonej wśród regionalnych aeroklubów będących użytkownikami szybowca Jastrząb dotyczącej zachwania się szybowca w czasie eksploatacji oraz wymagań Instytutu Lotnictwa. Szybowcowy Zakład Doświadczalny postanowił, że powstanie nowa, ulepszona wersja oznaczona IS-4 Jastrząb-seria 55, która wejdzie do produkcji. Przeciągające się uzgodnienia oraz negocjacje z Instytutem Lotnictwa spowodowały, że Jastrząb – seria 55 nie doczekał się realizacji a dokumentacja została przekazana do archiwum. W zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie znajdują się dwa zachowane eksponaty IS-4 Jastrząb, pierwszy przekazany do Muzeum po wystawie XX-lecia PRL, drugi egzemplarz trafił do Muzeum w 1970 z Aeroklubu Krakowskiego[5].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Jednomiejscowy szybowiec akrobacyjny w układzie górnopłata[4].

Skrzydło dwudzielne, dwudźwigarowe, wyposażone w dwudzielne lotki kryte płótnem i płytowe drewniane hamulce aerodynamiczne.

Kadłub o konstrukcji półskorupowej, drewniany o przekroju owalnym. Kabina zakryta. Tablica przyrządów wyposażona w zakrętomierz elektryczny, prędkościomierz, wysokościomierz, wariometr, busolę.

Usterzenie pionowe składa się ze statecznika tworzącego nierozdzielną część z kadłubem oraz steru konstrukcji drewnianej. Statecznik kryty sklejką, ster płótnem. Usterzenie poziome składa się z niedzielonego statecznika krytego sklejką i steru krytego płótnem.

Podwozie stałe jednotorowe złożone z przedniej płozy, koła głównego oraz płozy ogonowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945 - 1973, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, s. 119
  2. Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 170
  3. Górska Szkoła Szybowcowa.. [dostęp 19 maja 2010].
  4. a b IS-4 Jastrząb (pol.). [dostęp 2018-07-21].
  5. Marian Krzyżan: Samoloty w muzeach polskich. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1983, s. 133. ISBN 83-206-0432-X. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]