J-1 Prząśniczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
J-1 Prząśniczka
(J-1B Don Quixote)
Ilustracja
J-1 Prząśniczka
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Konstruktor Jarosław Janowski
Typ samolot amatorski
Konstrukcja drewniana
Załoga 1
Historia
Data oblotu 1970
Dane techniczne
Napęd 1 × Saturn 500
Moc 23 KM
Wymiary
Rozpiętość 7,6 m
Długość 4,88 m
Wysokość 1,75 m
Masa
Własna 130 kg
Startowa 270 kg
Osiągi
Prędkość maks. 150 km/h
Prędkość przelotowa 110 km/h
Prędkość minimalna 66 km/h
Prędkość wznoszenia 120 m/min
Pułap 2500 m
Zasięg 250 km
Rozbieg 100 m
Dobieg 50 m

J-1 Prząśniczka – jednomiejscowy samolot amatorski, zastrzałowy górnopłat o prostej i lekkiej, drewnianej konstrukcji ze stałym podwoziem, silnikiem pchającym umieszczonym za kabiną pilota. Samolot zaprojektował konstruktor-amator Jarosław Janowski z Łodzi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zamysłem Jarosława Janowskiego było skonstruowanie samolotu o uproszczonej konstrukcji, zbudowanego z łatwo dostępnych materiałów, taniego w budowie i eksploatacji. Samolot zaprojektował sam a zbudował wraz ze Stefanem Polawskim i Witoldem Kalitą[1], kolegami z Aeroklubu Łódzkiego. Samolot zbudowano w Łodzi w pokoju o powierzchni 18 m², w mieszkaniu w bloku na drugim piętrze. Na początku 1969 roku zakończono budowę kadłuba i skrzydeł. 15 kwietniu 1969 roku uruchomiono silnik do samolotu “Saturn 500”.

Janowski zbudował silnik według własnego pomysłu. Był to dwusuwowy bokser, gaźnikowy silnik o pojemności 500 cm³, zbudowany z części wyprodukowanych w Niemieckiej Republice Demokratycznej pochodzących z silnika motocykla MZ 250.

Konstruktor starał się o zezwolenie na oblot samolotu dostarczając dokumentację i opis techniczny maszyny do Inspektoratu Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych, a decyzji urząd nie podejmował. 30 lipca 1970 roku pilot Jerzy Orłowski wykonał pierwszy lot samolotem bez oficjalnego zezwolenia. Po próbnym locie pilot potwierdził dobre właściwości lotne samolotu. Testowy lot wykonano w tajemnicy, ponieważ biurokratyczna niechęć i restrykcyjne przepisy w PRL nie pozwalały na zarejestrowanie samolotu amatorskiej budowy, a wymagania wykonania obliczeń wytrzymałościowych i szczegółowej dokumentacji technicznej były niemożliwe do zrealizowania przez amatora-konstruktora. Sprawę konstruktora „Prząśniczki” nagłośniono w czasopismach “Razem” i “Kulisy” oraz w “Dzienniku Łódzkim”, a w programie telewizyjnym pt. “Progi i bariery” Janowski przedstawił problemy zarejestrowania samolotu w Polsce[1]. Instytut Lotnictwa w 1972 roku przyjął samolot do badań, jednak badań i testów nie rozpoczęto. W 1973 roku Profesor Politechniki Warszawskiej Zbigniew Brzoska wykonał ekspertyzę konstrukcji samolotu i przeprowadził pobieżne obliczenia konstrukcyjne. Pozytywna opinia profesora Brzoski spowodowała, że samolot i silnik przeszedł testy, badania, próby w locie, po czym uzyskał certyfikat Instytutu Lotnictwa po 4 latach pod wpływem mediów oraz opinii publicznej.

8 czerwca 1976 roku samolot J-1 został zarejestrowany jako motoszybowiec i został wpisany do Rejestru Cywilnych Statków Powietrznych ze znakiem rejestracyjnym SP-002[2]. ”Prząśniczka” należąca do konstruktora wylatała około 400 godzin, 11 lipca 1981 roku uległa zniszczeniu na skutek wypadku[1], do którego doszło na lotnisku Lublinek koło Łodzi. Uniemożliwiło to prezentację konstrukcji na I Ogólnopolskim Zlocie Konstruktorów Amatorów Lotniczych w Łodzi. Konstruktor, pilotujący samolot, wyszedł z katastrofy bez szwanku.

W 1973 roku Janowski dostosował plany konstrukcyjne samolotu do przepisów amerykańskich, co umożliwiło produkcję za granicą. Egzemplarze zmodyfikowanej wersji J-1B Don Quixote zbudowano w wielu krajach. W Polsce według planów Janowskiego zbudowano kilka egzemplarzy różniących nieznacznie się wymiarami i silnikiem. W 1983 roku w dwumiesięczniku Plany Modelarskie opublikowano plany modelu samolotu J-1 Prząśniczka (w skali 1:3), który jest budowany przez wielu modelarzy na świecie[3]. Następnym samolotem zaprojektowanym przez Janowskiego był samolot J-2 Polonez, który był dalszym rozwinięciem samolotu J-1 Prząśniczka.

Jeden z egzemplarzy J-1 Prząśniczka znajduje się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, gdzie został przekazany 2008 roku[4].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

J-1 Prząśniczka to grzbietopłat o prostej i lekkiej konstrukcji ze stałym podwoziem, silnikiem pchającym umieszczonym za kabiną pilota i śmigłem drewnianym. Kadłub samolotu o konstrukcji drewnianej, posiadający ramę nośną spawaną z rurek stalowych, do których mocowane są skrzydła, podwozie i silnik oraz boki kadłuba. Usterzenie poziome o profilu NACA 0012. Skrzydła o profilu Clark o konstrukcji dźwigarowej z dźwigarem głównym skrzynkowym oklejonym sklejką. Skrzydła podparte pojedynczymi zastrzałami wykonanymi z rury stalowej. Podwozie główne stałe z kółkiem ogonowym sterowanym.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c FATALNY KONIEC „PRZĄŚNICZKI". „Dziennik Łódzki”. 136/1981, s. 2, 13 lipca 1981. Łódź: RSW "Prasa-Książka-Ruch" Kombinat Wydawniczo-Kolportażowy. ISSN 0208-7707. 
  2. Samolot zarejestrowano jako motoszybowiec z powodu braku przepisów dla samolotów amatorskich i ultralekkich, była to druga w PRL zarejestrowana, amatorska konstrukcja, pierwszą konstrukcją był samolot Kukułka Eugeniusza Pieniążka
  3. „Plany Modelarskie” nr 2, 1983, autor: opracowanie graficzne Lech Podgórski.
  4. Janowski J-1 Prząśniczka. muzeumlotnictwa.pl, 21 czerwca 2011.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Expres Reporterów, Henryk Jabłonowski “Człowiek z latającą maszyną” (1985) ​ISBN 83-03-01069-7​.
  • J-1 Prząśniczka, Plany Modelarskie, 2/1983 ISSN 0137-852X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]