Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
budynek główny
budynek główny
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres al. Jana Pawła II 39,
30-969 Kraków 28,
skr.poczt. 79
Data założenia 1964
Zakres zbiorów statki powietrzne i technika lotnicza
Wielkość zbiorów ponad 200 samolotów (2007)
Dyrektor Krzysztof Radwan
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Ziemia 50°04′36″N 19°59′36″E/50,076667 19,993333Na mapach: 50°04′36″N 19°59′36″E/50,076667 19,993333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa muzeum
Aero Ae-145 w ekspozycji muzeum (duży hangar)
Aero L-60 Brigadyr (duży hangar)
Albatros B.II (mały hangar)
Avia B.33 (licencyjny Ił-10) (duży hangar)
Aviatik C.III (mały hangar)
Bücker Bü 131B Jungmann (duży hangar)
Grigorowicz M-15 (mały hangar)
Curtiss Export Hawk II (duży hangar)
De Havilland 82A Tiger Moth II (duży hangar)
Jak-12 (duży hangar)
Jak-17UTI (ekspozycja plenerowa, w tle duży hangar)
Jak-18 (duży hangar)
Jak-40 (ekspozycja plenerowa)
Let L-200 Morava (duży hangar)
Lim6bis (ekspozycja plenerowa, w tle aleja MiG-ów)
LWD Szpak (duży hangar)
Tu-134A (ekspozycja plenerowa)
Po-2 (duży hangar)
PWS-26 (duży hangar)
PZL M-4 Tarpan (duży hangar)
PZL P.11c (duży hangar)
RWD-13 (duży hangar)
RWD-21 (duży hangar)
An-26 (ekspozycja plenerowa)
SAAB J 35J Draken (ekspozycja plenerowa)
SAAB AJSF 37 Viggen (ekspozycja plenerowa)
WSK MD-12F (ekspozycja plenerowa)
WSK-Mielec M-15 (Belphegor) (ekspozycja plenerowa)
TS-11 Iskra (ekspozycja plenerowa)
WSK TS-9 Junak 3 (duży hangar)
BŻ-1 GIL (SP-GIL) (duży hangar)
WSK Mi-2Ch (ekspozycja plenerowa)
WSK SM-2 (duży hangar)
silnik turboodrzutowy SO-1 (silnikownia)
silnik turboodrzutowy Lyulka AL-7F (silnikownia)
silnik Tumański RD-9B (silnikownia)

Muzeum Lotnictwa Polskiego – muzeum w Krakowie zlokalizowane na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, gromadzące eksponaty związane z historią rozwoju lotnictwa. Liczba eksponowanych obecnie statków powietrznych przekracza 200. Muzeum wydaje własne publikacje, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym. Jest też uczestnikiem i organizatorem konferencji poświęconych historii lotnictwa i muzealnictwu[1]. Posiada również bibliotekę z ponad 30 tysiącami pozycji[2]. Znalazło się na ósmym miejscu listy najlepszych muzeów lotnictwa na świecie telewizji CNN[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Lotnictwa Polskiego funkcjonuje na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny (jednego z najstarszych lotnisk wojskowych na świecie). Lotnisko to powstało w 1912 roku w związku z rozwojem lotnictwa Austro-Węgier. W 1917 roku stało się jednym z punktów etapowych pierwszej w Europie regularnej pocztowej linii lotniczej łączącej Wiedeń z Kijowem i Odessą. Początkowo zajmowało obszar 55 ha i zawierało bazę oddziału lotniczego. Po odzyskaniu niepodległości i przejęciu obiektów lotniska przez polskie władze wojskowe zorganizowano pierwszą polską jednostkę bojową tzw. Eskadryllę Lotniczą (później 1 Eskadra). Następnie bazę rozbudowano tworząc warsztaty remontowo-produkcyjne, Niższą Szkołę Pilotów i kolejne eskadry. W 1921 roku powstał w oparciu o istniejące zaplecze techniczne 2 Pułk Lotniczy. W połowie lat 20. polskie władze wojskowe podjęły decyzję o rozbudowie lotniska. 18 lipca 1923 roku otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków, czego efektem było powstanie drugiego co do wielkości lotniska w Polsce. W 1938 roku uruchomiono linię międzynarodową Warszawa-Kraków-Budapeszt. W czasie II wojny światowej lotnisko przejęli Niemcy, po wojnie po odzyskaniu niepodległości straciło swoje znaczenie ze względu na rozwój urbanistyczny okolicznych terenów. W 1963 roku zostało zlikwidowane. W 2006 roku wpisano zespół obiektów lotniska do rejestru zabytków pod numerem A-1106[4].

Powstanie muzeum[edytuj | edytuj kod]

Muzeum powstało w 1964 roku. Pierwotnie funkcjonowało jako Ośrodek Ekspozycji Sprzętu Lotniczego przy Aeroklubie Krakowskim, utworzony w oparciu o eksponaty zgromadzone na potrzeby Wystawy Lotniczej. W 1967 r. został przejęty przez Naczelną Organizację Techniczną i przemianowany na „Muzeum Lotnictwa”. Później przez pewien okres nosiło jeszcze nazwę Muzeum Lotnictwa i Aeronautyki w Krakowie. Osobowość prawną muzeum uzyskało w 1971 r. po przejściu w gestię Ministerstwa Komunikacji. Od 1989 roku dyrektorem muzeum jest Krzysztof Radwan[5].

Nowy budynek muzeum[edytuj | edytuj kod]

Obok starego gmachu powstał (otwarcie nastąpiło 18 września 2010 roku[6]) nowy trzykondygnacyjny budynek[7], o powierzchni 4000 z lotu ptaka przypominający śmigło. Każde jego skrzydło pełni inną funkcję. Do ekspozycji obiektów muzealnych przeznaczone są dwa z nich. W trzeciej części zlokalizowane są m.in. biblioteka, biura, sala kinowa i konferencyjna. Inwestycja została sfinansowana ze środków samorządu województwa małopolskiego oraz środków unijnych i kosztowała około 45,8 mln zł. W lutym 2008 roku swoje wsparcie dla tej inicjatywy w kwocie 60 tys. dolarów zapowiedział amerykański koncern lotniczy Boeing[8]. 19 maja 2008 roku odbyło się uroczyste poświęcenie i wmurowanie aktu erekcyjnego. Poświęcenia dokonał metropolita krakowski Stanisław Dziwisz. Obecni byli m. in. marszałek województwa małopolskiego Marek Nawara, senator RP Janusz Sepioł, dyrektorzy departamentów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego[9].

Status prawny i struktura organizacyjna muzeum[edytuj | edytuj kod]

Muzeum działa w oparciu o ustawę o muzeach[10], ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej[11] oraz własny statut i podlega urzędowi marszałkowskiemu województwa małopolskiego. Zgodnie ze statutem muzeum jest samorządową instytucją kultury wyodrębnioną pod względem prawnym i ekonomiczno-finansowym, której organizatorem jest województwo małopolskie. Województwo zapewnia środki potrzebne do utrzymania i rozwoju muzeum.

W Muzeum Lotnictwa Polskiego istnieją następujące jednostki organizacyjne:[12]

  1. Dyrekcja Muzeum Lotnictwa Polskiego
  2. Dział Inwentaryzacji Muzealiów (DIM)
  3. Dział Upowszechniania Muzealiów (DUM)
  4. Dział Konserwacji Muzealiów (DKM)
  5. Dział Administracji (DA)
  6. Biblioteka Naukowa i Archiwum (BNiA), funkcjonująca na prawach działu
  7. Dział Finansowy (DF)
  8. Stanowisko ds. Sekretariatu (SEK)

Nadzór nad muzeum w sposób ogólny sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w sposób bezpośredni – organizator. Przy muzeum działa piętnastoosobowa rada muzeum, której członków powołuje i odwołuje zarząd województwa małopolskiego[13]. Wewnętrznie zasady pracy muzeum są określone w Regulaminie Organizacyjnym[14].

Pochodzenie eksponatów[edytuj | edytuj kod]

Większość eksponatów stanowią przekazane do muzeum egzemplarze wycofane z użytku przez wojsko lub władze państwowe. Część eksponatów trafiła do muzeum dzięki wymianie z innymi muzeami na świecie.

  • Muzeum jest w posiadaniu 25 samolotów pochodzących z kolekcji Hermana Göringa, która przed wojną znajdowała się w berlińskich Deutsche Luftfahrt Sammlung (Niemieckich Zbiorach Lotniczych) i po wojnie trafiła do Krakowa jako mienie porzucone przez Niemców w Kuźnicy Czarnkowskiej (znajdującej się na terenie Polski również przed wojną). Obecnie stanowią one obok tzw. Berlinki przedmiot niemieckich roszczeń wobec Polski[15][16][17]. Należący do kolekcji brytyjski samolot De Havilland DH 9a z 1918 r., dar indyjskiego księcia Hajdarabadu dla brytyjskiego lotnictwa wojskowego, został zamieniony w latach 70. w Wielkiej Brytanii na myśliwiec Spitfire LF Mk XVIE z okresu II wojny światowej[18][19].
  • Dowództwo Sił Powietrznych Szwecji przekazało do zbiorów muzeum samolot AJSF 37 Viggen o numerze fabrycznym 37954. 29 listopada 2005 roku maszyna przyleciała bezpośrednio ze swojej bazy w Luleå w Szwecji i wylądowała na krakowskim lotnisku Balice skąd ulicami miasta przetransportowano ją do muzeum[20]. Egzemplarz ten latał już nad Polską w roku 2002 roku podczas ćwiczeń Strong Resolve 2002 i był jednym z pięciu rozpoznawczych Viggenów bazujących w 33 Bazie Lotnictwa Transportowego w Powidzu w składzie SwAFRAP (Swedish Air Force Rapid Reaction Unit).
  • Eksponowany w hangarze Curtiss Export Hawk II (D-IRIK) to jeden z dwóch samolotów zakupionych przez Hermanna Göringa dla niemieckiego asa lotnictwa Ernsta Udeta, by zachęcić go do wstąpienia do NSDAP w 1933 roku[21]. Samolot ten był wykorzystany do pokazów z okazji Letnich Igrzysk Olimpijskich 1936 roku w Berlinie.
  • Będący w ekspozycji muzeum TS-11 Iskra 1H 0730 w barwach Reprezentacyjnego Zespołu Akrobacyjnego Sił Powietrznych RP "Biało-Czerwone Iskry" to tzw. "Czerwona 1" pilotowana wcześniej przez dowódcę zespołu ppłk pil. Jerzego Lenia. Została ona przekazana decyzją MON do zbiorów muzeum po wylataniu resursu.
  • Znajdujący się w zbiorach muzeum jedyny ocalały na świecie P.11c w czasie kampanii wrześniowej brał udział w walkach. Pilotował go ppor. Wacław Król. 1 września zestrzelił wspólnie z kpr. Pawłem Kowalą samolot rozpoznawczy Hs 126, a 5 września wraz z kpr. Piotrem Zaniewskim zestrzelił He 111. Nie zostało to uwzględnione przez komisję Bajana, jednak znalazło potwierdzenie w danych Luftwaffe[22].
  • Amerykański Northrop F-5E Tiger II z ekspozycji plenerowej jest zdobyczą wojenną z okresu wojny wietnamskiej. Maszyny te były eksportowane przez Stany Zjednoczone do wielu krajów m.in. do Wietnamu Południowego. Część z nich została przejęta przez siły Wietnamu Północnego i przez nie wykorzystywana. Jedna z takich maszyn została przekazana Instytutowi Lotnictwa do opracowania dokumentacji technicznej dla przezbrojenia samolotu w działka produkcji radzieckiej. Dokumentacja nie została opracowana, zaś samolot ostatecznie trafił do muzeum[23].

Pomniki i odznaczenia związane z muzeum[edytuj | edytuj kod]

Na terenie należącym do muzeum znajdują się trzy pomniki:

  • Pomnik Lotników – ufundowany w roku 1970 przez społeczeństwo Krakowa ku czci Lotników walczących na frontach II wojny światowej, usytuowany obok hangaru, otoczony zielenią. Pomnik ma formę głazu na którym widnieje tablica z napisem: "1939 1945/ CHWAŁA/ POLSKIM LOTNIKOM/ UCZESTNIKOM BOHATERSKICH/ WALK Z NAJEŹDŹCĄ HITLEROWSKIM/ W 25 ROCZNICĘ ZWYCIĘSTWA/ NAD FASZYZMEM/ SPOŁECZEŃSTWO MIASTA KRAKOWA"[24].
  • Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski, usytuowana nieopodal dużego hangaru. Upamiętnia ona wsparcie lotnicze niesione przez lotników polskich, angielskich, kanadyjskich, nowozelandzkich, australijskich, południowoafrykańskich i amerykańskich. Na tablicy wymienione są jednostki prowadzące w latach 1941-1944 zrzuty lotnicze z pomocą dla walczącej Polski[25].
  • Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa polskiego powstała wspólnym staraniem Muzeum Lotnictwa Polskiego i Krakowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa. Tablica usytuowana jest na terenie Muzeum Lotnictwa, w miejscu pamięci urządzonym w granicy posesji nieopodal dużego hangaru. Poświęcona jest zdobywcy Lotniska Rakowice-Czyżyny w październiku 1918 roku – komendantowi płk. pil. Romanowi Florerowi oraz dowódcom, personelowi latającemu, technicznemu i obsłudze naziemnej 2. Pułku Lotniczego (1921-1939) oraz 308 Dywizjonu Myśliwskiego Krakowskiego (1940-1946)[26].

W pobliżu muzeum w Parku Lotników Polskich znajduje się pomnik lotników polskich poległych na wszystkich frontach II wojny światowej autorstwa Bronisława Chromego[27] a także głaz z inskrypcją „Chwała lotnikom” z 1970 roku.

Muzeum nadaje również własne odznaczenie – Medal Wdzięczności Muzeum „Summa Cum Laude”. Otrzymali go m.in. Ryszard Kaczorowski[28] i inż. Jerzy Płoszajski[29].

Programy edukacyjne i imprezy[edytuj | edytuj kod]

Małopolski Piknik Lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Muzeum rokrocznie, w czerwcu, organizuje Małopolski Piknik Lotniczy. W 2003 roku na potrzeby lotnicze muzeum i pikniku lotniczego ustanowiono ponownie czynne lądowisko na zachodnim fragmencie dawnej betonowej drogi startowej (obecnie przedzielonej ulicą; wschodnia część leży na terenie osiedla mieszkaniowego, mniej więcej w zachowanym stanie). Nowa droga startowa jest czynna na kierunku 26 i posiada betonową nawierzchnię o wymiarach 720 × 60 m. Mogą z niej korzystać lekkie samoloty do 7500 kg i śmigłowce.

Lotniczy Park Kulturowy[edytuj | edytuj kod]

Muzeum jest również inwestorem przedsięwzięcia o nazwie „Lotniczy Park Kulturowy”[30], którego projekt wykonano w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej pod kierunkiem Marii Łuczyńskiej-Bruzdy. Celem przedsięwzięcia jest stworzenie odpowiedniego otoczenia parkowego.

"Przygody z wiedzą"[edytuj | edytuj kod]

Wspólnie z władzami wojewódzkimi, Muzeum Inżynierii Miejskiej, i Parkiem Wodnym w Krakowie, muzeum realizuje wspólny program edukacyjny pod nazwą "Przygody z wiedzą" skierowany do uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych, liceów i techników. Łączy on w sobie elementy propagujące wiedzę techniczną z promocją zdrowego stylu życia[31]. Muzeum ma w swej ofercie blok lekcji muzealnych prowadzonych przez pracowników muzeum[32]. Muzeum co roku bierze również udział w Nocy Muzeów, a także podobnej w swym charakterze imprezie pod nazwą "Dni Otwartych Drzwi Muzeów Krakowskich" odbywającej się jesienią i organizowanej z inicjatywy Stałej Konferencji Dyrektorów Muzeów Krakowskich przy współpracy z Urzędem Miasta Krakowa.

Projekt muzealny "NATO 1949 – 2009"[edytuj | edytuj kod]

Z okazji przypadającej na rok 2009 sześćdziesiątej rocznicy podpisania Traktatu Północnoatlantyckiego (4 kwietnia 1949 roku), a także dziesiątej rocznicy przystąpienia Polski do NATO (12 marca 1999 roku), Muzeum podjęło się realizacji projektu muzealnego, którego głównym celem jest stworzenie stałej ekspozycji statków powietrznych w barwach państw członkowskich Sojuszu. Pierwszym eksponatem tej kolekcji jest MiG-29 w barwach polskich, o numerze taktycznym 4115. Na połowie eksponatu zostanie przywrócony kamuflaż i niemieckie oznakowania, gdyż samolot ten był pierwszą sowiecką konstrukcją używaną w ramach Sojuszu przez Luftwaffe[33][34][35][36]. W ramach wymiany, w zamian za śmigłowiec Mi-2, muzeum otrzymało też Mirage 5 BA o numerze taktycznym BA-03 od Królewskiego Muzeum Sił Zbrojnych w Brukseli[37]. W dniu 19 listopada 2008 r. do Muzeum dotarł kolejny eksponat, ponaddźwiękowy samolot myśliwski Lockheed F-104 Starfighter S/ASA-M, przekazany nieodpłatnie przez Aeronautica Militare Italiana (Włoskie Siły Powietrzne). Samolot był jednym z ostatnich Starfighterów w służbie, przybył z bazy lotniczej w Grazzanise koło Neapolu. Egzemplarz ten został wyprodukowany na licencji we Włoszech, jego numer taktyczny to RS-05, seryjny MM6876. Kolejne samoloty spodziewane na ekspozycji to Republic F-84F Thunderstreak (nr takt. FU-36), SEPECAT Jaguar GR.1 (nr. takt. XX730), Ling-Temco-Vought A-7P Corsair II (nr taktyczny 5502), Hawker Siddeley Harrier Gr.3 (nr taktyczny XW919)[38][39].

Lista eksponatów[edytuj | edytuj kod]

Samoloty[edytuj | edytuj kod]

Lista samolotów znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[40]:

Szybowce[edytuj | edytuj kod]

Lista szybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[42]:

Motoszybowce[edytuj | edytuj kod]

Lista motoszybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego [43]:

Śmigłowce[edytuj | edytuj kod]

Lista śmigłowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[44]:

Rakietowe systemy przeciwlotnicze[edytuj | edytuj kod]

Lista rakietowych systemów przeciwlotniczych w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[45]:

Silniki[edytuj | edytuj kod]

Oprócz statków powietrznych muzeum posiada też ekspozycję silników lotniczych, prezentowanych w sposób umożliwiający poznanie ich konstrukcji. Są to[46]:

  • AI-14R
  • AI-24WT
  • Alfa Romeo 126 RC 34
  • Argus As 10c
  • Argus As 410
  • Argus As 5
  • Argus As 7
  • Argus As 8
  • Armstrong Siddeley Genet
  • Austro-Daimler DM 200
  • Avia M-332
  • Avia M-337
  • Benz Bz IVd
  • BMW 132 Z
  • BMW 801 D2
  • BMW IIIa
  • Bramo 323 Fafnir
  • Breda (lic. SPA 6a)
  • Bristol Cherub I
  • Bristol Pegasus X
  • Clerget Blin 9B
  • Daimler-Benz DB 600 G
  • Farman 12 WE
  • Farman 9 EFR
  • Gnome-Rhone 9KRd Mistral
  • Gnome-Rhone Jupiter 9Ab
  • GTD-350
  • Hirth HM-504A
  • Hirth HM-508
  • Hirth HM-60R
  • Hispano-Suiza 12X
  • Hispano-Suiza 82
  • Isotta Fraschini Bianchi V 4B
  • Junkers Jumo 205
  • Junkers Jumo 211
  • Junkers L 8
  • Klimow M-103
  • Klimow WK-105 PF
  • Le Rhone 9
  • Liberty L-12
  • LIT-3 (lic. Iwczenko AI-26)
  • Lorraine-Dietrich 12 EB
  • Liulka AL-7F
  • Maybach HSLU
  • Maybach Mb IV
  • Mercedes Benz F-7502
  • Mercedes D.IIIa
  • Mercedes D IVa
  • Mercedes D IVb
  • Mercedes E 4F
  • Mikulin AM-34
  • Mikulin AM-35A
  • Mikulin AM-42
  • Mikulin AM-38F
  • NAG C III
  • Praga Doris 208B
  • Pratt & Whitney R-1830
  • Pratt & Whitney R-2800
  • PZInż. Junior
  • PZInż. Major Typ 4
  • PZL Pegaz II
  • PZL Pegaz VIII
  • PZL WN-3
  • R-11
  • R-13
  • R-27
  • RAF 3A Napier
  • RAF 4A Daimler
  • RD-10A
  • RD-500
  • RD-9B
  • Renault 12FE
  • Renault 6Q11
  • Rolls-Royce Eagle Mk IX
  • Rolls-Royce Kestrel II S
  • Rolls-Royce Merlin Mk XX
  • 9D21
  • R-11 (SCUD)
  • Salmson 9 AD
  • Salmson Z-9
  • Siemens-Halske Sh-14
  • silnik strumieniowy Wójcickiego
  • Sunbeam Mohawk
  • Szwiecow ASh-21
  • Szwiecow ASh-62 IR
  • Szwiecow ASh-82 FN
  • Szwiecow M-11 D
  • Szwiecow M-11 FR
  • Walter HWK 109-501
  • Walter HWK 109-507
  • Walter Minor 4-III
  • Walter Mistral K-14
  • Wright R-2600-23 Cyclone 14
  • Wright Whirlwind R-975
  • WSK Lis-2
  • WSK NP-1
  • WSK SO-1

Plan muzeum[edytuj | edytuj kod]

MLP.svg
  1. Mały hangar – samoloty z lat 1909-1920,
  2. Duży hangar – samoloty, śmigłowce i szybowce zgromadzone w oryginalnym przedwojennym hangarze 2 Pułku Lotniczego.
  3. Silnikownia – jedna z największych w Europie kolekcja silników lotniczych od okresu pionierskiego do dziś, pozwala prześledzić zmiany w konstrukcji silników na przestrzeniach dziejów od silników rzędowych, rotacyjnych i gwiazdowych aż do współczesnych silników turboodrzutowych.
  4. „Swego nie znacie” – wystawa statków powietrznych z okresu pionierskiego lotnictwa,
  5. Wystawa plenerowa – wielkogabarytowe cywilne i wojskowe statki powietrzne. Na wystawie plenerowej zgromadzono niemal wszystkie odrzutowce używane przez Wojsko Polskie.

Przypisy

  1. Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Środkowoeuropejskie dziedzictwo lotnicze" Zakopane 2005 (pol.). www.air-news.info, 2005-11-07. [dostęp 2009-01-20].
  2. Muzeum Lotnictwa w Krakowie (pol.). Miejscownia.com. [dostęp 6 stycznia 2009].
  3. World's 14 best aviation museums (ang.). W: cnn.com [on-line]. 2014-02-07. [dostęp 2014-02-11].
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo małopolskie (pol.). 31 marca 2014; 21 dni temu. [dostęp 2009-01-12].
  5. Historia (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  6. Oficjalne otwarcie nowego budynku (pol.). [dostęp 17 października 2010].
  7. Nowy budynek (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  8. Dawid Hajok: Boeing wesprze krakowskie muzeum lotnictwa (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  9. Uroczystość poświęcenia i wmurowania Aktu erekcyjnego pod budowę gmachu głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  10. Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24) (pol.)
  11. Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 1991 r. Nr 114, poz. 493) (pol.)
  12. Struktura (pol.). [dostęp 4 czerwca 2013].
  13. Statut Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). Biuletyn Informacji Publicznej. [dostęp 8 października 2008].
  14. Regulamin Organizacyjny Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). Wrota Małopolski – Portal województwa małopolskiego. [dostęp 4 lipca 2013].
  15. Włodzimierz Kalicki: Berlin, Berlinka i bierna Warszawa (pol.). 11 sierpnia 2007. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  16. Anna Bugajska: Niemcy chcą odzyskać kolekcję Göringa z Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). Gazeta.pl, 11 sierpnia 2007. [dostęp 24 września 2008].
  17. Krzysztof Radwan: Kolekcja musi pozostać w Krakowie - Krzysztof Radwan, dyrektor Muzeum Lotnictwa w Krakowie o przyszłości zbiorów (pol.). Gazeta.pl, 2004-06-24. [dostęp 24 września 2008].
  18. Włodzimierz Kalicki: Czy oddamy Bibliotekę Pruską? (pol.). Gazeta Wyborcza, 12 października 2001. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  19. Anna Bugajska: Bezcenna kolekcja - Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). gazeta.pl, 2004-06-18. [dostęp 2009-01-16].
  20. Wojciech Matusik / AG: Transport samolotu Saab Viggen do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie - galeria zdjęć (pol.). 12 grudnia 2005. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  21. Ernst Udet (ang.). spiritus-temporis.com. [dostęp 18 października 2008].
  22. Wojciech Zmyślony: Wacław Król (pol.). Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej www.polishairforce.pl. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  23. Michał Gajzler: Northrop F-5E/F Tiger II cz. II (pol.). militarium.net, 2008-02-28. [dostęp 8 października 2008].
  24. Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  25. Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  26. Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa Polskiego (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  27. Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników Polskich (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
  28. Prezydent Kaczorowski odwiedził Muzeum Lotnictwa Polskiego (pol.). Muzeum Lotnictwa Polskiego. [dostęp 8 października 2008].
  29. Zaszczytne wyróżnienia członków STP : Dwa wyróżnienia inż. Jerzego Płoszajskiego (pol.). Stowarzyszenie Techników Polskich. [dostęp 8 października 2008].
  30. Lotniczy Park Kulturowy (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  31. Przygody z wiedzą (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  32. Lekcje (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  33. 33,0 33,1 Pierwszy eksponat nowotworzonej kolekcji w Muzeum (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu MiG-29
  34. Ireneusz Dańko: MIG-29 wśród maszyn NATO (pol.). 4 kwietnia 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Artykuł o przekazaniu samolotu MiG-29
  35. Ireneusz Dańko: MIG-29 wśród maszyn NATO (pol.). 4 kwietnia 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – fotoreportaż z transportu samolotu MiG-29
  36. Jacek Szustakowski: Skrzydła Sojuszu (pol.). Żołnierz Polski. Gazeta Internetowa Redakcji Wojskowej, 30 czerwca 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008].
  37. 37,0 37,1 Mirage wylądował... (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu Mirage 5.
  38. Sławomir Kasjaniuk: F-104 jutro w Krakowie (pol.). lotniczapolska.pl, 2008-10-18. [dostęp 2008-11-19].
  39. F 104 S Starfighter w krakowskim Muzeum (pol.). Muzeum Lotnictwa Polskiego. [dostęp 2008-11-26].
  40. Samoloty eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  41. Ling Temco Vought A-7P Corsair II. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. [dostęp 2009-06-21].
  42. Szybowce eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  43. Motoszybowce eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  44. Śmigłowce eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  45. Rakietowe systemy przeciwlotnicze (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
  46. Silniki eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Radwan, Jan Hoffmann: Katalog zbiorów muzeum. [kol. red. Krzysztof Radwan et al.]. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-0-3.
  • Krzysztof Radwan, Dariusz Rutkowski, Krzysztof Mroczkowski, Krzysztof Wielgus, Marcin Sigmund: ...Swego nie znacie: magazyny historii: 40 lat Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-4-6.
  • Krzysztof Wielgus: Rakowice-Czyżyny lotnisko Krakowa: od "Ogrodu dla Lotników" do Lotniczego Parku Kulturowego. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2002. ISBN 83-915921-3-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]