Krzysztof Zygmunt Pac

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy kanclerza wielkiego litewskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Krzysztof Zygmunt Pac
Ilustracja
portret pędzla Daniela Schultza z ok. 1670 roku
Herb
Gozdawa
Rodzina Pacowie
Data urodzenia 1621
Data i miejsce śmierci 10 stycznia 1684
Warszawa
Ojciec Stefan Pac
Żona

Klara Isabelle de Mailly

Dzieci

syn

Trumny Krzysztofa Zygmunta Paca (z lewej), jego żony (z prawej) i syna w kościele klasztornym w Pożajściu

Krzysztof Zygmunt Pac herbu Gozdawa (ur. 1621, zm. 10 stycznia 1684 w Warszawie), kanclerz wielki litewski, marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1650 roku,[1], marszałek sejmu nadzwyczajnego w Brześciu Litewskim (od 24 marca do 7 kwietnia 1653), starosta piński, szadowski, wilkiski, wilkowiski, kozienicki, ostryński, tryski, administrator ekonomii grodzieńskiej i olickiej, leśniczy niemonojcki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Stefana Paca, podkanclerzego litewskiego i podskarbiego wielkiego litewskiego. Odebrał staranne wykształcenie - studiował w Krakowie, Liège, a potem spędził 8 lat na Uniwersytecie w Perugii. Uzyskał z Rzymu pozwolenie na sprowadzenie Kamedułów do klasztoru w Pożajściu, którego był fundatorem.

W 1646 został chorążym wielkim litewskim. W 1655 otrzymał od króla Jana Kazimierza w dowód zasług dyplomatycznych (a także dzięki małżeństwu z damą dworu królowej) pieczęć mniejszą litewską. Popierał plany królowej Ludwiki Marii Gonzagi przeprowadzenia elekcji vivente rege.

Wykonawszy szereg funkcji politycznych i dyplomatycznych, został jednym z filarów stronnictwa francuskiego. W 1658 został kanclerzem wielkim litewskim. Jako reprezentant Litwy prowadził rokowania ze Szwecją, zakończone podpisaniem pokoju oliwskiego w 1660. W 1662 pobierał z kasy ambasadora francuskiego w Rzeczypospolitej Antoine de Lumbres'a pensję w wysokości 15 000 franków za poparcie planu elekcji vivente rege kandydata francuskiego Ludwiki Marii Gonzagi[2]. Prowadził także pertraktacje z Rosją, doprowadził do podpisania rozejmu w Andruszowie 1667. W latach 1661-1663 brał udział w kampaniach wojennych przeciwko Rosji. Po śmierci królowej Ludwiki Marii stopniowo zmienił orientację polityczną na prohabsburską. Po abdykacji Jana II Kazimierza w 1668 roku, popierał do polskiej korony kandydaturę carewicza Fiodora[3]. Był jednym z przywódców partii dworskiej za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego, obok Olszewskiego, głównym jego doradcą. Za czasów Jana III Sobieskiego stanął wraz z Michałem Kazimierzem Pacem na czele opozycji i dał się przekupić Austrii i Brandenburgii.

W 1672 poselstwo brandenburskie wręczyło mu łapówkę 500 dukatów[4].

W 1673 udało mu się przeforsować ustawę w Sejmie, że co trzecie jego posiedzenie powinno mieć miejsce w Grodnie. Elektor Jana III Sobieskiego z powiatu kowieńskiego w 1674 roku[5].

W 1654 poślubił Klarę Isabellę de Mailly, damę dworu królowej Ludwiki Marii, znaną z autorytatywnego charakteru. Miał z nią jedynego syna, który zmarł w wieku 8 lat. Ich rodzinny grób znajdujący się w kościele klasztornym w Pożajściu był wielokrotnie niszczony i profanowany, w 2003 ponownej ceremonii pochówku dopełnił biskup Kowna Sigitas Tamkevičius.

Swoją warszawską rezydencję ulokował w nowo zbudowanej (bądź przebudowanej ze starszego obiektu) willi na skarpie wiślanej, od pięknego widoku nazwanej Belwederem (z włoskiego "bel vedere").

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Złota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 133.
  2. Kazimierz Waliszewski, Polsko-francuzkie stosunki w XVII wieku 1644-1667. Opowiadania i źródła historyczne ze zbiorów archiwalnych francuzkich publicznych i prywatnych..., Kraków 1889, s. 110-111.
  3. Wacław Uruszczak, Fakcje senatorskie w sierpniu 1668 roku, w: Parlament, prawo, ludzie, studia ofiarowane profesorowi Juliuszowi Bardachowi w sześćiesięciolecie pracy twórczej, Warszawa 1996, s. 315.
  4. Jacek Kaniewski, Z badań nad zjawiskiem korupcji w nowożytnej Rzeczypospolitej. XVII-XVIII wieku. Wieki Stare i Nowe 1(6), 2009, s. 146-147.
  5. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 151.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]