Kopalnia Reden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
KWK Reden
Ilustracja
Kopalnia Reden, pocztówka, ok. 1910.
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Data założenia 1796
Data likwidacji 1934
Położenie na mapie Dąbrowy Górniczej
Mapa lokalizacyjna Dąbrowy Górniczej
KWK Reden
KWK Reden
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
KWK Reden
KWK Reden
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
KWK Reden
KWK Reden
Ziemia50°19′20″N 19°11′24″E/50,322222 19,190000

Kopalnia „Reden” – historyczna kopalnia węgla kamiennego w Dąbrowie Górniczej, działająca w latach 1796–1934.

W 1785 przypadkowo odkryta została przez pasących bydło na gruntach starostwa będzińskiego, niedaleko wsi Dąbrowa, w pobliżu drogi ze Sławkowa przez Będzin do Czeladzi, wychodnia pokładu węgla kamiennego. Do 1796 eksploatowali ją w niewielkiej ilości dla własnych potrzeb mieszczanie będzińscy. Po przejściu tych terenów w skład pruskiej prowincji Nowy Śląsk otworzono kopalnię, nadając jej imię ówczesnego dyrektora królewsko-pruskiego górnictwa hr. Redena. W latach 1796–1806 eksploatowana odkrywkowo kopalnia dawała ok. 20 000 korcy węgla rocznie. W 1807 przeszła na własność marszałka francuskiego Lannesa, któremu nadane zostało reaktywowane i rozszerzone o niektóre tereny powiatu będzińskiego księstwo siewierskie. Następnie znajdowała się we własności państwowej[1], a potem należała do utworzonego w 1876 Towarzystwa Francusko-Włoskiego Dąbrowskich Kopalń Węgla. Od 1817 nastąpiło zwiększenie wydobycia kopalni związane z uruchomieniem przy niej huty cynku „Konstanty”. Rozpoczęto równocześnie roboty głębinowe w sztolni Ulmana oraz zgłębiono dwa szyby. Nad jednym z nich ustawiono w 1824 maszynę parową o sile 10 koni dla wydobycia węgla. W 1836 kopalnia „Reden” zatrudniała 165 osób, w tym: 2 sztygarów, miercę węgli, dozorcę machiny parowej, ślusarza, 60 górników, 60 wozaków, 8 pomocników i 32 grabarzy[2]. W latach 80. XIX w. najgłębszy szyb sięgał głębokości 240 metrów[1]. Jednocześnie do końca XIX w. funkcjonowała w kopalni odkrywka[3]. Kopalnia nękana była częstymi pożarami. Zmniejszyła znacznie swą produkcję po pożarze w 1867. W 1912 zatrudniała 772 pracowników, którzy korzystali z łaźni z natryskami, kasy bratniej pomocy, a opiekę medyczną zapewniał im szpital św. Wincentego[4]. W nocy z 20 na 21 września 1923 doszło do pożaru i wybuchu gazu, w wyniku czego śmierć poniosło 38 górników. Przebieg wypadku był następujący: Prowadząc prace wydobywcze przebito się do starego wyrobiska, uwalniając zgromadzone tam gazy, co wywołało niewielki pożar. Władze kopalni zezwoliły jednak na kontynuowanie robót strzałowych, w wyniku których powstała kolejna wyrwa w ścianie oddzielającej stare wyrobisko. Uwolnione w ten sposób gazy zaczęły wypełniać całą kopalnię i dotarły do chodnika, gdzie dogaszano wspomniany wyżej pożar. Doprowadziło to do podsycenia ognia i eksplozji, która odcięła drogę do szybu głównego grupie górników z nocnej zmiany. W wyniku akcji ratowniczej wydobyto ciała 27 poległych górników. Do ciał pozostałych 11 ofiar dotarto dopiero po kilku miesiącach, po ostatecznym ugaszeniu pożaru w kopalni. W wyniku badań przyczyn tragedii ustalono m.in., że kopalnia posiadała mało wydajny system wentylacyjny. Bezpośredniego powodu wybuchu nie udało się ustalić, ale kierownictwo kopalni utrzymywało, iż winę ponoszą ratownicy, którzy mieli gasić ogień wodą i w ten sposób doprowadzić do sprężenia gazów i w konsekwencji ich eksplozji[5]. W 1934 zarząd Towarzystwa Francusko-Włoskiego Dąbrowskich Kopalń Węgla podjął decyzję o unieruchomieniu kopalni. W 1945 jej teren przyłączono do kopalni „Paryż”. Na terenie byłej kopalni „Reden” znajdują się obecnie Park Hallera oraz Park Wodny Nemo.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Reden w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksz. Warszawa 1888.
  2. H. Łabęcki, Górnictwo w Polsce. Opis kopalnictwa i hutnictwa polskiego pod względem technicznym, historyczno-statystycznym i prawnym, Warszawa 1841, s. 488.
  3. J. Jaros, Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich, s. 90.
  4. W. Starościak, 280 lat historii Dąbrowy Górniczej, Dąbrowa Górnicza 2006, s. 36
  5. Marek Żukow-Karczewski, Największe pożary w Polsce i na świecie, Ekologia.pl, 2012.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Jaros, Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich, s. 90.
  2. H. Łabęcki, Górnictwo w Polsce. Opis kopalnictwa i hutnictwa polskiego pod względem technicznym, historyczno-statystycznym i prawnym, Warszawa 1841, s. 483–488.
  3. W. Starościak, 280 lat historii Dąbrowy Górniczej, Dąbrowa Górnicza 2006.
  4. Reden w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksz. Warszawa 1888.