Kopalnia Węgla Kamiennego Concordia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kopalnia Węgla Kamiennego Concordia
Concordia-Grube
Ilustracja
Kopalnia Concordia i Huta Donnersmarcka (1934)
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Siedziba

Zabrze

Adres

ul. Bronisława Hagera[1]

Data założenia

1843

Data likwidacji

lata 90. XX wieku

Położenie na mapie Zabrza
Mapa konturowa Zabrza, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kopalnia Węgla Kamiennego Concordia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kopalnia Węgla Kamiennego Concordia”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kopalnia Węgla Kamiennego Concordia”
Ziemia50°18′52,9169″N 18°47′35,8280″E/50,314699 18,793286

Kopalnia Węgla Kamiennego Concordia (niem. Concordia-Grube) – kopalnia węgla kamiennego w Zabrzu, czynna od około 1843 roku, połączona z kopalnią Mikulczyce-Rokitnica w 1970 roku, następnie scalona z Kopalnią Węgla Kamiennego Pstrowski w 1973 roku; zlikwidowana w latach 90. XX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zakład wybudowano w latach 1841-1843[2]. Kopalnia była własnością Karola Łazarza Henckel von Donnersmarcka[3][1]; prowadziła eksploatację od 1841 roku[4][3] (lub od 1843 roku[1]) na podstawie nadania górniczego z 18/29 czerwca 1828 roku[3]. Dysponowała szybami: Julia, Karol i Concordia[2], eksploatowano pokłady węgla koksującego[2]. W 1850 roku przy kopalni uruchomiono koksownię Concordia[5] staraniem Guidona Henckel von Donnersmarcka[5]. Wykorzystywała ona węgiel z kopalni Concordia i zaopatrywała w koks położoną w jej sąsiedztwie[6] Hutę Donnermarcka[5].

23 czerwca 1851 roku połączono ją z polem górniczym Michael[3]. Od 1873 roku należała do Donnersmarckhütte AG[3][7][1], w tymże roku zatrudniała 350 osób[2]. W 1895 roku zbudowano odcinek kolejowy na trasie: Zabrze-Biskupice – Zabrze Północne – kopalnia Concordia[8]. Na początku XX wieku kopalnia dysponowała dziesięcioma szybami[1] (poziom wydobywczy na głównym polu znajdował się na głębokości 220 m[9]), główny szyb Concordia pogłębiono do głębokości 575 m[1], zbudowano nowe wieże szybowe] z maszynami wyciągowymi, powstała elektrownia zakładowa, rozbudowano sortownię, wydrążono szyby wentylacyjne[7]. W 1913 roku zatrudnienie wyniosło około 3200 osób przy wydobyciu rocznym w okolicy 1 mln t węgla[7]. Około 1916 roku obszar górniczy kopalni Concordia wynosił około 10 km²[1], jednak około 1916 roku obszar górniczy kopalni Concordia wynosił około 10 km²[1], jednak w latach 20. XX wieku dostępne zasoby węgla zaczęły się wyczerpywać[10], dlatego rozpoczęto zagospodarowanie pola Belfort (nadane w 1916 roku[10]) – wydrążono w tym celu dwa czterokilometrowe przekopy do szybu Maciej (West-Schacht[1][4], ostatni szyb kopalni[1], ukończony w 1922 roku[10]) w Maciejowie[10]. Inwestycja niestety nie pozwoliła na udostępnienie wydajnych pokładów węgla[11], a jedynie trzy cienkie i zaburzone tektonicznie pokłady Andreas[11]. W 1928 roku gwarectwo Castellengo-Abwehr utworzyło zakład wodociągowy, który wykorzystywał wodę z szybu Maciej i szybu Jan, który należał do kopalni Mikulczyce[11], a obie kopalnie: Concordia i Mikulczyce połączono rurociągiem przeznaczonym dla wody przemysłowej[12].

W 1926 roku przejęło ją przedsiębiorstwo Oberhütten[3], które wydzierżawiło zakład gwarectwu Castellengo-Abwehr w 1933 roku[3]. W 1938 roku kopalnia została sprzedana temuż gwarectwu[3] za 1,6 mln marek[9]. W dwudziestoleciu międzywojennym kopalnia była jednym z głównych dostawców węgla koksującego spośród górnośląskich zakładów wydobywczych[13]. Od 1945 roku należała do Zabrzańskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[3]. W latach 40. XX wieku, od 1945 roku przy kopalni działał obóz pracy przymusowej jeńców wojennych[14]. 1 kwietnia 1958 roku zakład połączono z Kopalnią Węgla Kamiennego Ludwik tworząc Kopalnię Węgla Kamiennego Ludwik-Concordia(niem.)[3][15]. Wydobycie dawnej kopalni Concordia skoncentrowało się wokół rejonu szybu Maciej[16]. Połączona kopalnia należała do Zabrzańskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[15]; łączne wydobycie wyniosło 1 139 186 t w 1965 roku[15]. 1 stycznia 1970 roku została scalona z kopalnią Mikulczyce-Rokitnica[15], skonsolidowany zakład funkcjonował pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego Rokitnica[15]. Kopalnia została 1 stycznia 1973 roku wcielona do Kopalni Węgla Kamiennego Pstrowski[17][16]. W 1985 roku zakończono pracę koksowni Concordia (produkowała od 1957 roku wyłącznie koks pakowy[18]) z uwagi na wymogi ochrony środowiska[19] oraz szkody górnicze, w tym zapadnięcie się szybu Zbyszek[19]. W 1992 roku zlikwidowano poziom 370 m udostępniony szybem Maciej[16], a następnie zlikwidowano rejon szybu Maciej[16]; zabudowania powierzchni rejonu tegoż szybu zostały zachowane jako zabytek i stanowią atrakcję turystyczną[20]. Na terenie koksowni działała firma Agrob-Eko, założona w 1995 roku, upadła w 2008 roku, która zajmowała się przetwórstwem tworzyw sztucznych[21]. Teren po koksowni Concordia został zrekultywowany pomiędzy 2012 a 2015 rokiem[22].

Wydobycie[edytuj | edytuj kod]

Wykres wydobycia (w tonach) w wybranych latach od 1873 do 1938 roku[3]:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 19.
  2. a b c d Frużyński 2007 ↓, s. 22.
  3. a b c d e f g h i j k Jerzy Jaros: Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1984, s. 36. ISBN 83-00-00648-6.
  4. a b Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 34.
  5. a b c Frużyński 2007 ↓, s. 25.
  6. Frużyński 2007 ↓, s. 30.
  7. a b c Frużyński 2009 ↓, s. 12.
  8. Stanisław M. Koziarski: Rozwój sieci kolejowej na Śląsku. Opole: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego, 1990, s. 78.
  9. a b Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 35.
  10. a b c d Frużyński 2009 ↓, s. 27.
  11. a b c Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 36.
  12. Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 37.
  13. Frużyński 2009 ↓, s. 29.
  14. Bogusław Kopka: Obozy pracy w Polsce. 1944-1950: przewodnik encyklopedyczny. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza Nowa: „Karta”, cop. 2002, s. 92. ISBN 83-88288-16-4.
  15. a b c d e Jerzy Jaros: Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1984, s. 72. ISBN 83-00-00648-6.
  16. a b c d Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 41.
  17. Jerzy Jaros: Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1984, s. 89. ISBN 83-00-00648-6.
  18. Frużyński 2010 ↓, s. 53.
  19. a b Frużyński 2010 ↓, s. 60.
  20. Żabicka-Barecka i inni 2014 ↓, s. 32.
  21. Elżbieta Skwarczyńska-Adryańska: Kto zadba o zabrzańskie poprzemysłowe nieużytki?. Głos Zabrza, 2013-06-23. [dostęp 2021-04-13].
  22. Rekultywacja terenów w rejonie rzeki Bytomki na obszarze Gminy Zabrze. W: miastozabrze.pl [on-line]. [dostęp 2021-04-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]