Kopalnia Węgla Kamiennego Szombierki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
KWK Szombierki
KWK Szombierki
Pozostałości zabudowań KWK Szombierki: szyby Krystyna i Ewa
Data założenia 1870[1]
Data likwidacji 1996
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Lokalizacja województwo śląskie
Siedziba Bytom, ul. Zabrzańska
Branża górnictwo
Produkty węgiel kamienny
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
KWK Szombierki
KWK Szombierki
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
KWK Szombierki
KWK Szombierki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
KWK Szombierki
KWK Szombierki
Ziemia50°20′18,38″N 18°54′39,73″E/50,338439 18,911036

Kopalnia Węgla Kamiennego Szombierki (niem. Hohenzollerngrube) − zlikwidowana kopalnia węgla kamiennego, działająca w od 1870 roku do 1 marca 1996 roku w Szombierkach, dzielnicy Bytomia.

Historia[edytuj]

Początki kopalni sięgają roku 1855 kiedy to 14 lutego nadano pole górnicze Hohenzollern[2]. Ostatecznie kopalnia powstała w 1870 w wyniku połączenia pól górniczych Hohenzollern oraz nadanych 31 marca 1869 pól Comtesse, Elinor oraz Kleine[3]. Kopalnia początkowo była własnością Joanny Schaffgotsch. W latach 1870-1873 zbudowano 2 szyby: Hohenzollern (Ewa, szyb odwadniający) i Kaiser Wilhelm (Krystyna, szyb wydobywczy)[2][4]. Uroczyste oddanie szybów nastąpiło 8 lipca 1873, natomiast pierwszy wagonik węgla został wydobyty 5 września 1873[4].

W pierwszym roku kopalnia wydobyła 4627 ton węgla zatrudniając 180 pracowników (174 robotników i 6 kobiet)[4].

W latach 1882-1922 była częścią utworzonej w latach 60. XIX wieku kopalni Paulus-Hohenzollern, której właścicielem była spółka Gräflich Schaffgotsch'sche Werke GmbH[3][5][6][7]. Od roku 1922 ponownie stanowiła osobny zakład. Wieża szybu Krystyna została oddana w 1929, cztery lata później na wieży zamontowano największą w Europie maszynę wyciągową o mocy 3264 KM[4].

W latach 1945-1957 kopalnia należała do Rudzkiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego (RZPW).

Przy kopalni, w latach 40. XX wieku, od września 1945 roku działał obóz pracy przymusowej. Składał się z 5 baraków[8].

1 kwietnia 1957 została włączona do Bytomskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[9][3][4]. 1 stycznia 1970 została do niej przyłączona kopalnia "Karol" w Orzegowie[3].

1 września 1993 roku nastąpiło połączenie kopalni Centrum z kopalnią Szombierki; utworzono tym samym Kopalnię Węgla Kamiennego Centrum-Szombierki[10].

1 stycznia 1996 roku rozpoczęto likwidację ruchu Szombierki[2]; 1 marca tegoż roku zakończono wydobycie w tymże ruchu[11]. Większość zabudowań ruchu Szombierki (poza Szybem Krystyna i Ewa) została rozebrana do 2001 roku[12].

30 grudnia 2004 do rejestru zabytków została wpisana wieża wyciągowa szybu Krystyna dawnej kopalni węgla kamiennego Szombierki (nr rej.: A/135/04) wraz z najbliższym otoczeniem oraz pozostałościami wyposażenia w postaci elektrycznej maszyny wyciągowej przedziału zachodniego i elektrycznej maszyny wyciągowej przedziału wschodniego. Granice ochrony obejmują wieżę wyciągową wraz z wyposażeniem oraz najbliższym otoczeniem[13].

Szyb Ewa nadal pozostaje czynny, jest częścią Centralnego Zakładu Odwadniania Kopalń (Pompownia Szombierki); istnieje połączenie dołowe z KWK Centrum.

Wydobycie[edytuj]

Rok Wydobycie (tys. ton)
1891 470
1912 2487
1938 2025
1970 2522
1979 2068

Przypisy

  1. Jaros 1984 ↓, s. 101.
  2. a b c Pancho: Bytom KWK Szombierki-Centrum (pol.). [dostęp 10 sierpnia 2010].
  3. a b c d Jaros ↓, s. 101.
  4. a b c d e Szyb Krystyna. www.szybkrystyna.pl. [dostęp 2015-08-16].
  5. Jaros ↓, s. 84-85.
  6. Sparro s.c. - www.sparro.pl: Wieża wyciągowa szybu byłej KWK. [dostęp 2015-08-16].
  7. Albert Gieseler -- Gräflich-Schaffgotsch'sche Werke GmbH, Schloß Koppitz. www.albert-gieseler.de. [dostęp 2015-08-16].
  8. Miroszewski Kazimierz: Obozy pracy przymusowej w Bytomskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego w latach 1945-1949. W: Bytomskie martyrologium powojennych lat 1945-1956. Ofiary komunistycznego terroru i ich pomnik. Jan Drabina (red.). Bytom: Urząd Miejski w Bytomiu, 2009, s. 85. ISBN 9788392232292.
  9. saint: Ewidencja. ewidencja.warszawa.ap.gov.pl. [dostęp 2015-08-16].
  10. SRK ↓, s. 2.
  11. Wykaz kopalń węgla kamiennego przewidzianych do likwidacji w 1998 r., których likwidacja może być finansowana ze środków pochodzących z budżetu państwa, oraz terminy likwidacji zakładów górniczych lub ich części. „Dziennik Ustaw”. 63 (Poz. 409), s. 2494, 1998. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. 
  12. KM: Szyb Krystyna i pole golfowe. Urząd Miasta Bytom, 2013-12-11. [dostęp 2016-12-28].
  13. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków: Rejestr zabytków w Bytomiu (pol.). [dostęp 10 sierpnia 2010]. s. 4.

Bibliografia[edytuj]