Grzegorzew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: artykuł o gminie.
Grzegorzew
Herb
Herb Grzegorzewa
Budynek Urzędu Gminy
Budynek Urzędu Gminy
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat kolski
Gmina Grzegorzew
Liczba ludności (2015) 1 962
Strefa numeracyjna (+48) 63
Kod pocztowy 62-640
Tablice rejestracyjne PKL
SIMC 0285178
Położenie na mapie gminy Grzegorzew
Mapa lokalizacyjna gminy Grzegorzew
Grzegorzew
Grzegorzew
Położenie na mapie powiatu kolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kolskiego
Grzegorzew
Grzegorzew
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Grzegorzew
Grzegorzew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grzegorzew
Grzegorzew
Ziemia52°12′06,336″N 18°44′04,903″E/52,201760 18,734695
Strona internetowa miejscowości
Kościół Świętego Mikołaja

Grzegorzew – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, siedziba gminy Grzegorzew, nad rzeką Rgilewką, na Wysoczyźnie Kłodawskiej. Był miastem duchownym[1].

Miasto arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Historia[edytuj]

Początkowo była ona własnością książęcą. W 1236 r. Władysław Odonic darował wieś arcybiskupom gnieźnieńskim. W 1331 r. została zniszczona przez Krzyżaków. Dokument z 1357 r. nazywa Grzegorzew miastem. Istniał wówczas tutaj także targ. W roku 1550 Zygmunt August wystawił na prośbę abp Mikołaja Dzierzgowskiego przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Grzegorzew nigdy nie rozwinął się w duży ośrodek miejski. W roku 1576 były w nim cztery karczmy, trzy warzelnie wódki, pracowało trzech rzeźników. Miasto stanowiło wtedy ośrodek rozległego klucza dóbr arcybiskupich. Michał Radziejowski zrównał je co do przywilejów i praw z Łowiczem w 1691.[3] W 1793 r. liczyło tylko 453 mieszkańców. Rozwój rzemiosła tkackiego i sukienniczego na początku XIX wieku spowodował widoczne ożywienie miasta. W czasie pożaru w 1858 r. spłonęło 79 domów mieszkalnych i 108 innych budynków. W 1861 roku miasto liczyło 1092 mieszkańców, trudniących się głównie rolnictwem. W 1870 r. Grzegorzew utracił prawa miejskie. W latach niemieckiej okupacji nazwa miejscowości została zmieniona na Georgen. Obecnie wieś stanowi zaplecze usługowo-handlowe dla najbliższej okolicy.

Zabytki[edytuj]

Kościół[edytuj]

Drewniany kościół Świętego Mikołaja zbudowany został w 1776 r. z fundacji ks. Jana Rachlewskiego. W latach 1885-1887 został przedłużony ku zachodowi i gruntownie odrestaurowany. Świątynia orientowana o konstrukcji zrębowej, zewnątrz oszalowana. Nawa trójdzielna z węższym, zamkniętym wielobocznie prezbiterium, przy którym od północy znajduje się murowana zakrystia. Przy nawie od północy i południa zlokalizowane są dwie analogiczne kaplice zapewne z XVIII wieku tworzące rodzaj transeptu, otwarte do nawy łukiem spłaszczonym; od południa przylega kruchta. W środkowej części nawy, prezbiterium i zakrystii - pozorne sklepienia kolebkowe z XIX wieku. W częściach bocznych nawy i kaplicach – strop. Belka tęczowa z krucyfiksem późnobarokowym. Kaplice, kruchta i składzik zwieńczone wolutowymi szczytami zapewne z XIX wieku. Drzwi okute z wieku XVIII. Dachy kościoła są dwuspadowe, gontowe z wieżyczką na sygnaturkę w nawie i wieży dobudowanej w części zachodniej.

Wewnątrz świątyni znajduje się pięć barokowych ołtarzy. Dwie chrzcielnice: późnobarokowa z początku XVI wieku, z piaskowca z napisem łacińskim; rokokowa z drugiej połowy XVIII wieku z posążkiem Matki Bożej w sukience. W kościele wyróżnia się rokokowy konfesjonał. Liczne barokowe rzeźby: św. Stanisława Biskupa, św. Mikołaja, św. Wawrzyńca, św. Kazimierza, św. Grzegorza i Matki Boskiej Niepokalanej.

W ogrodzeniu kościoła ulokowana jest kapliczka z rzeźbą ludową św. Benona.

Świątynia jest największym drewnianym kościołem powiatu kolskiego. Wokół rośnie wiele starych drzew – kasztanowce, lipy i klony.

Rynek[edytuj]

Zachował się dawny układ urbanistyczny miejscowości z dużym, prostokątnym rynkiem (plac Tysiąclecia Państwa Polskiego). Zabudowa wsi jest przeważnie parterowa, w znacznej części drewniana. Spotkać też można budynki wzniesione z łupków wapienia. W ścianę stojącego na środku rynku gmachu (budynek Urzędu Gminy) jest wmurowana tablica poświęcona Polakom poległym i pomordowanym w okresie II wojny światowej.

Sport[edytuj]

Klub Sportowy "Orzeł" - klub piłkarski, występujący od sezonu 2014/2015 w konińskiej klasie okręgowej. Założony 21 lipca 1971 r. Swoje mecze rozgrywa na stadionie gminnym przy ul. Łąkowej 15.

Przypisy

  1. Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 15.
  2. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 67, mylnie nazwane jako Grzegorzewo
  3. Grzegorzew w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa, 1881.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]