Grzegorzew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Artykuł 52°12'6.336"N, 18°44'4.903"E
- błąd 0 m
WD 52°10'0"N, 18°42'0"E
- błąd 38 m
Odległość 4821 m
Grzegorzew
wieś
Ilustracja
Budynek Urzędu Gminy
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat kolski
Gmina Grzegorzew
Liczba ludności (2015) 1 962
Strefa numeracyjna 63
Kod pocztowy 62-640
Tablice rejestracyjne PKL
SIMC 0285178
Położenie na mapie gminy Grzegorzew
Mapa konturowa gminy Grzegorzew, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Grzegorzew”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Grzegorzew”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Grzegorzew”
Położenie na mapie powiatu kolskiego
Mapa konturowa powiatu kolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Grzegorzew”
Ziemia52°12′06,336″N 18°44′04,903″E/52,201760 18,734695
Strona internetowa
Kościół Świętego Mikołaja

Grzegorzewwieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, siedziba gminy Grzegorzew, nad rzeką Rgilewką, na Wysoczyźnie Kłodawskiej. Dawniej miasto duchowne[1]; uzyskał lokację miejską przed 1339 rokiem, zdegradowany w 1870 roku[2]. W końcu XVI wieku jako miasto arcybiskupstwa gnieźnieńskiego leżało w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo była ona własnością książęcą. W 1236 r. Władysław Odonic darował wieś arcybiskupom gnieźnieńskim. W 1331 r. została zniszczona przez Krzyżaków. Dokument z 1357 r. nazywa Grzegorzew miastem. Istniał wówczas tutaj także targ. W roku 1550 Zygmunt August wystawił na prośbę abp Mikołaja Dzierzgowskiego przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Grzegorzew nigdy nie rozwinął się w duży ośrodek miejski. W roku 1576 były w nim cztery karczmy, trzy warzelnie wódki, pracowało trzech rzeźników. Miasto stanowiło wtedy ośrodek rozległego klucza dóbr arcybiskupich. Michał Radziejowski zrównał je co do przywilejów i praw z Łowiczem w 1691[4]. W 1793 r. liczyło tylko 453 mieszkańców. Rozwój rzemiosła tkackiego i sukienniczego na początku XIX wieku spowodował widoczne ożywienie miasta. W czasie pożaru w 1858 r. spłonęło 79 domów mieszkalnych i 108 innych budynków. W 1861 roku miasto liczyło 1092 mieszkańców, trudniących się głównie rolnictwem. W 1870 r. Grzegorzew utracił prawa miejskie. W latach niemieckiej okupacji nazwa miejscowości została zmieniona na Georgen. Obecnie wieś stanowi zaplecze usługowo-handlowe dla najbliższej okolicy[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Drewniany kościół Świętego Mikołaja zbudowany został w 1776 r. z fundacji ks. Jana Rachlewskiego. W latach 1885-1887 został przedłużony ku zachodowi i gruntownie odrestaurowany. Świątynia orientowana o konstrukcji zrębowej, zewnątrz oszalowana. Nawa trójdzielna z węższym, zamkniętym wielobocznie prezbiterium, przy którym od północy znajduje się murowana zakrystia. Przy nawie od północy i południa zlokalizowane są dwie analogiczne kaplice zapewne z XVIII wieku tworzące rodzaj transeptu, otwarte do nawy łukiem spłaszczonym; od południa przylega kruchta. W środkowej części nawy, prezbiterium i zakrystii - pozorne sklepienia kolebkowe z XIX wieku. W częściach bocznych nawy i kaplicach – strop. Belka tęczowa z krucyfiksem późnobarokowym. Kaplice, kruchta i składzik zwieńczone wolutowymi szczytami zapewne z XIX wieku. Drzwi okute z wieku XVIII. Dachy kościoła są dwuspadowe, gontowe z wieżyczką na sygnaturkę w nawie i wieży dobudowanej w części zachodniej[5].

Wewnątrz świątyni znajduje się pięć barokowych ołtarzy. Dwie chrzcielnice: późnobarokowa z początku XVI wieku, z piaskowca z napisem łacińskim; rokokowa z drugiej połowy XVIII wieku z posążkiem Matki Bożej w sukience. W kościele wyróżnia się rokokowy konfesjonał. Liczne barokowe rzeźby: św. Stanisława Biskupa, św. Mikołaja, św. Wawrzyńca, św. Kazimierza, św. Grzegorza i Matki Boskiej Niepokalanej.

W ogrodzeniu kościoła ulokowana jest kapliczka z rzeźbą ludową św. Benona.

Świątynia jest największym drewnianym kościołem powiatu kolskiego. Wokół rośnie wiele starych drzew – kasztanowce, lipy i klony.

Rynek[edytuj | edytuj kod]

Zachował się dawny układ urbanistyczny miejscowości z dużym, prostokątnym rynkiem (plac Tysiąclecia Państwa Polskiego). Zabudowa wsi jest przeważnie parterowa, w znacznej części drewniana. Spotkać też można budynki wzniesione z łupków wapienia. W ścianę stojącego na środku rynku gmachu (budynek Urzędu Gminy) jest wmurowana tablica poświęcona Polakom poległym i pomordowanym w okresie II wojny światowej.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Klub Sportowy „Orzeł” - klub piłkarski, występujący od sezonu 2014/2015 w konińskiej klasie okręgowej. Założony 21 lipca 1971 r. Swoje mecze rozgrywa na stadionie gminnym przy ul. Łąkowej 15.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 15.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 34-35.
  3. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 67, mylnie nazwane jako Grzegorzewo
  4. Grzegorzew, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 889.
  5. a b Gmina Grzegorzew, www.grzegorzew.pl [dostęp 2020-06-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Maluśkiewicz, Ziemia konińska – przewodnik turystyczny, Konin: „Apeks”, 1997, ISBN 83-86139-28-5, OCLC 750945451.
  • Andrzej Czesław Nowak, Koło, Kłodawa, Uniejów, Dąbie, Przedecz oraz okolice – przewodnik turystyczny, Poznań: Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej, 1987, ISBN 83-85034-05-6, OCLC 69476907.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]