Skrzynno (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skrzynno
Kościół św. Szczepana
Kościół św. Szczepana
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat przysuski
Gmina Wieniawa
Liczba ludności (2011) 270[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 26-432
Tablice rejestracyjne WPY
SIMC 0640828
Położenie na mapie gminy Wieniawa
Mapa lokalizacyjna gminy Wieniawa
Skrzynno
Skrzynno
Położenie na mapie powiatu przysuskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przysuskiego
Skrzynno
Skrzynno
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Skrzynno
Skrzynno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skrzynno
Skrzynno
Ziemia51°21′49″N 20°43′10″E/51,363611 20,719444

Skrzynno – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Wieniawa[3][4]. Leży nad Radomką. Prawa miejskie w latach 13081870.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie radomskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonowały tutaj dwa odrębne organizmy miejskie: Skrzynno opackie, będące uposażeniem klasztoru cystersów w Sulejowie, oraz Skrzynno stanowiące uposażenie miejscowego plebana (łac. Nova Skrzin lub oppidum Skrzin circulus plebanalis). Obydwa miasta miały osobne władze i pieczęcie. Skrzynno opackie miało w pieczęci monogram S, zaś plebańskie literę S wpisaną w P[5]. Skrzynno plebańskie z czasem zaczęło używać w pieczęci innego godła, przedstawiającego wieżę obronną z ostrym dachem i bramą bez podwoi. Budowla miała zapewne reprezentować miejscowy ratusz[6].

Mszczuj ze Skrzynna zabił Ulrika von Jungingen w czasie bitwy pod Grunwaldem w 1410.

Kościół św. Szczepana w Skrzynnie obchodzi w 2012 roku 900-lecie istnienia parafii.

Skrzynno około 1120 było siedzibą kasztelanii przeniesionej ze Skrzyńska. Było własnością Łabędziów, wśród których wyróżnił się Piotr Włostowic. W XIII w. stanowiło własność biskupów poznańskich, a od 1288 do XVIII w. w większości w posiadaniu cystersów z Sulejowa, w części miejscowych proboszczów. Miasto było lokowane przez Władysława Łokietka w 1308 na prawie niemieckim. W XVIII w. cystersi sprzedali swoją część Szydłowskim. Utrata praw miejskich nastąpiła w 1869. Pierwszy kościół pw. św. Szczepana z XI w. prawdopodobnie był fundacji Piotra Włostowica. Parafia została erygowana przed 1384. Kościół kolejny w początkach XVI w. był murowany, lecz spłonął w 1575. Odbudowano go staraniem Pawła Dunina Zbożeńskiego. Do niego około 1615 dobudowano kaplicę pw. św. Barbary. W połowie XVI w. Duninowie przyjęli arianizm i kościół stał się zborem ariańskim. W 1567 odbył się tu synod ariański z udziałem ponad stu pastorów. Obecny kościół, z fundacji Macieja Wrzeciąża, wzniesiony był w latach 1626 - 1638 staraniem ks. Mateusza Urzeckiego z wykorzystaniem istniejącej kaplicy. W połowie XVII w. dobudowano dwie kaplice fundacji Modliszewskich. Konsekrował kościół w 1643 bp. Tomasz Mikołaj Oborski. Świątynia była odnowiona w latach 1706 - 1777 przez cystersów z Sulejowa, restaurowana w latach 1896 - 1907 staraniem ks. Wincentego Krawczyńskiego, w latach 1986 - 1997 staraniem ks. Henryka Kołodziejczyka. Kościół jest w stylu późnorenesansowym, jest orientowany, trójnawowy, bazylikowy, wzniesiony z kamienia.[potrzebny przypis]

Burmistrzowie Miasta[edytuj | edytuj kod]

  • 1810 Józef Pszenny (ur. 1765)
  • 1812 Tomasz Gałecki (ur. 1772)

Varia[edytuj | edytuj kod]

W 2009 roku Jordan Sobierajski napisał pracę magisterską "Kościół paraf. Św. Wojciecha w Skrzynnie. Monografia zabytku" (pod kierunkiem prof. Kazimierza Głowackiego.

Urodzeni w Skrzynnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-17].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Henryk Seroka: Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku. Warszawa: DiG, 2003, s. 264-265. ​ISBN 83-7181-233-7​, ​ISBN 978-83-7181-233-0​.
  6. Henryk Seroka: Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku. Warszawa: DiG, 2003, s. 271. ​ISBN 83-7181-233-7​, ​ISBN 978-83-7181-233-0​.


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]