Pomnik Wdzięczności Najświętszemu Serca Pana Jezusa w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomnik Wdzięczności Najświętszemu Serca Pana Jezusa w Poznaniu
Pomnik przed zburzeniem
Pomnik przed zburzeniem
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Typ pomnika Zburzony pomnik
Projektant Marcin Rożek
Rozpoczęcie budowy 1930
Ukończenie budowy 1932
Odsłonięto 30 października 1932
Zniszczono październik 1939
brak współrzędnych
Tablica pamiątkowa w miejscu pomnika

Pomnik Wdzięczności Najświętszemu Serca Pana Jezusa w Poznaniu (nazywany także Pomnikiem Wdzięczności w Poznaniu lub pomnikiem Chrystusa Króla) – istniejący w latach 1932-1939 pomnik, będący wotum za odzyskaną niepodległość przez Polskę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomysł budowy pomnika pojawił się w 1920 roku na Zjeździe Katolickim w Poznaniu. W 1927 roku Komitet Budowy Pomnika zlecił wykonanie projektu Lucjanowi Michałowskiemu.

Po długich sporach, usytuowano pomnik w obrębie Dzielnicy Cesarskiej, w miejscu zburzonego w 1919 Pomnika Bismarcka, w rejonie obecnego Pomnika Poznańskiego Czerwca 1956 (plac Mickiewicza):

W ten sposób upadłoby symboliczne miejsce pogromu Bismarcka, upatrzone przez zbiorową wolę społeczeństwa pod pomnik, którego lapidarna, granitowa wymowa miałaby przypominać po wszystkie wieki, że Bóg pokierował wojną ludów, która niepojęta o nas, toczyła się dla nas."

— Kurier Poznański, 12 listopada 1928[1]

23 stycznia 1930 roku uzyskano pozwolenie na budowę i przystąpiono do prac budowlanych. Pomnik uroczyście odsłonięto 30[2] października 1932, w święto Chrystusa Króla. W uroczystościach wzięli udział liczni poznaniacy, pod przewodnictwem kardynała Augusta Hlonda. Podczas wygłoszonej wówczas homilii mówił on:

Na tej ziemi, na której najpierw wzbił się Orzeł polski, w tym pięknym stołecznym mieście, naród stawia swój dokument dziejowy. Jest to dokument wdzięczności tego pokolenia, które cudu wolności było świadkiem[1].


Pomnik został wzniesiony został ze składek społecznych[3].

Opis pomnika[edytuj | edytuj kod]

Pomnik miał formę łuku triumfalnego wysokości 12,5 m i szerokości 22 m[4]. Od strony frontowej w środkowej wnęce znajdowała się wysoka na 4 m odlana z brązu figura Chrystusa, autorstwa Marcina Rożka. On również wykonał dwa medaliony nad bocznymi przęsłami. Medalion po lewej stronie przedstawiał papieża Piusa XI, a po prawej prymasa Polski Edmunda Dalbora. Stronę północną ozdabiały płaskorzeźby autorstwa Kazimiery Pajzderskiej. Po lewej stronie znajdował się wizerunek rycerza w husarskiej zbroi, a po prawej żołnierza w polowym mundurze i hełmie, trzymającego karabin. W środkowej wnęce znajdowała się alegoryczna płaskorzeźba przedstawiająca trzy stany współczesnej Polski skupione pod polskim godłem. Serce znajdujące się w figurze ufundowane zostało przez katolickie matki miasta Poznania[3].

Na pomniku widniał napis: "Sacratissimi Cordi - Polonia Restituta" (Najświętszemu Sercu - Odrodzona Polska).

Zburzenie[edytuj | edytuj kod]

Pomnik zburzono decyzją okupującej Wielkopolskę administracji III Rzeszy w październiku 1939 roku[3]. Niszczeniem kierował osobiście Eckhardt Greiser, syn niemieckiego wielkorządcy dla Kraju Warty Arthura Greisera. Figura została natomiast przetopiona[3]. Szczątki dwóch błogosławiących palców Jezusa, ocalone przez polskich robotników, są do dziś przechowywane w poznańskim Muzeum Archidiecezjalnym[3].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Według Władysława Czarneckiego, międzywojennego architekta miejskiego, pomnik był źle ustawiony i przeskalowany (m.in. łuk triumfalny nie posiadał żadnej perspektywy urbanistycznej, co przeczyło jego formie). Prezydent Poznania, Cyryl Ratajski, proponował zamiast łuku budowę kościoła-wotum, jednak pomysł ten nie zyskał uznania kurii arcybiskupiej i komitetu budowy pomnika.

Koncepcja odbudowy[edytuj | edytuj kod]

W dniu 3 lutego 2012 roku zawiązał się w Poznaniu Społeczny Komitet Odbudowy Pomnika Wdzięczności, na czele z prof. Stanisławem Mikołajczakiem[5]. Komitet chce, by Pomnik, odtwarzany ze składek społecznych, stanął ponownie w Poznaniu najpóźniej do 2018 roku, w setną rocznicę odzyskania niepodległości[6].

Ponieważ jego pierwotne miejsce jest zajęte przez dwa inne pomniki, komitet proponuje usytuowanie pomnika wzdłuż ulicy Jana Pawła II. Propozycję nowej lokalizacji złożył Klemens Mikuła, generalny projektant otoczenia Jeziora Maltańskiego, wraz ze współpracującym z nim architektem Jerzym Gurawskim[7]. Wskazani architekci określili lokalizację przy ul. Jana Pawła II "najodpowiedniejszą", ponieważ znajduje się na osi Kopiec Wolności - Katedra, a ustawienie pomnika w postaci łuku triumfalnego "wzbogaca obrzeże Malty o element wiążący się z historią, kulturą i pamięcią przekazywaną przez pokolenia"[8].

Zgodę na wzniesienie tzw. Pomnika Wdzięczności wyraziła Rada Miasta Poznania 18 grudnia 2012[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 G. Kucharczyk, Wotum wdzięcznej Polski. Nasz Dziennik, 6-7 czerwca 2015. s. M8
  2. Wydarzenia (s. 444) (pol.). Kronika Miasta Poznania 4/1932. [dostęp 2012-07-15].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Archpoznan.pl: Pomnik Serca Jezusa zostanie odbudowany (pol.). [dostęp 2013-03-28].
  4. http://article.wn.com/view/2013/04/02/Radny_Malta_to_zla_lokalizacja_dla_pomnika_Wdziecznosci/#/related_news
  5. Pomnikwdziecznosci.pl: Status Społecznego Komitetu Odbudowy Pomnika Wdzięczności (pol.). [dostęp 2013-03-28].
  6. http://www.radiomerkury.pl/informacje/pozostale/pomnik-wdziecznosci-miasto-mowi-nie.html
  7. http://www.gloswielkopolski.pl/artykul/933524,poznan-pomnik-wdziecznosci-stanie-nad-malta-wizualizacje,id,t.html?cookie=1
  8. K. Mikuła, J. Gurawski, Stanowisko w sprawie lokalizacji repliki "Pomnika Wdzięczności" z lat 1933-1939 zburzonego przez Niemców w październiku 1939, na terenach obszaru Jeziora Maltańskiego objętego planem miejscowym LXXV/982/III/2002. 9 sierpnia 2013
  9. http://bip.poznan.pl/bip/uchwaly/kadencja-2010-2014,8/xlii-662-vi-2012-z-dnia-2012-12-18,45315/

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Czarnecki, To był też mój Poznań, Wydawnictwo Poznańskie, 1987, s.152-153, ISBN 83-210-0665-5
  2. Kronika Miasta Poznania, Pomniki 2001 2. Poznań: 2001, s. 117-151. ISSN 0137-3552.