Roman Odzierzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Roman Władysław Odzierzyński
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1892
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 9 lipca 1975
Londyn, Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1910-1945
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).pngArmia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne
Stanowiska d-ca: 17 Brygady Artylerii i 17 dac, 6 pac, 21 pap, komendant Szkoły Strzelania Artylerii, d-ca 11. Grupy Artylerii, d-ca artylerii: 4. Dywizji Piechoty, 4. Brygady Strzelców, II Korpusu Polskiego
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Legia Zasługi - Commander (USA) Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (wojskowy) Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe (Włochy od 1943)
Roman Odzierzyński
Miejsce urodzenia Lwów
Członek Rady Trzech
Okres od 1966
do 15 października 1968
Poprzednik Tadeusz Bór-Komorowski
Następca Stanisław Mglej
Przewodniczący Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego
Okres od 1954
do 1955
Następca Adam Ciołkosz (zastępca)
Premier Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie
Okres od 25 września 1950
do 8 grudnia 1953
Poprzednik Tadeusz Tomaszewski
Następca Jerzy Hryniewski

Roman Władysław Odzierzyński (ur. 28 lutego 1892 we Lwowie, zm. 9 lipca 1975 w Londynie) – generał brygady Polskich Sił Zbrojnych, Prezes Rady Ministrów na Uchodźstwie w latach 1950–1954.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość[edytuj]

Urodził się 28 lutego 1892 we Lwowie, syn Antoniego i Leopoldyny z Obermannów. Absolwent gimnazjum oraz Wydziału Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Franciszka Józefa we Lwowie. W uczelni tej, po zmianie patrona na króla Jana Kazimierza, uzyskał w 1919 stopień naukowy doktora praw.

Wcielony 1 października 1910 do armii austro-węgierskiej, ukończył Oficerską Szkołę Artylerii dla jednorocznych ochotników. 2 sierpnia 1914 został powołany do 11 Pułku Haubic Polowych. Całą wojnę przebył, pełniąc funkcje oficera ogniowego i dowódcy baterii w 11 oraz 111 Pułku Haubic Polowych. W listopadzie 1914 mianowany podporucznikiem, a dwa lata później porucznikiem.

Od 1 listopada 1918 w Wojsku Polskim. Dowodził baterią w obronie Lwowa. Formalnie został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austriacko-węgierskiej 20 maja 1919 roku z zatwierdzeniem posiadanego stopnia porucznika ze starszeństwem z 1 sierpnia 1916 roku, z zaliczeniem do I Rezerwy armii, z jednoczesnym powołaniem do czynnej służby na czas wojny aż do demobilizacji[1]. Mianowany kapitanem 8 stycznia 1919.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

Podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził dywizjonem w 3 Pułku Artylerii Polowej, Szkołą Podoficerską nr 5, dywizjonem w 17 i 14 Pułku Artylerii Polowej oraz 17 dac. 1 lipca 1923 mianowany podpułkownikiem. W latach 1921–1928 pełnił kolejno funkcje dowódcy 17 Brygady Artylerii i 17 dac, zastępcy dowódcy 7 pac, komendanta poligonu artyleryjskiego, dowódcy dywizjonu w 12 i 5 pap, a następnie zastępcy dowódcy 5 pap i 6 pac oraz dowódcy 6 pac. 21 marca 1928 objął dowodzenie 21 pap. 24 grudnia 1929 został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1930. 19 czerwca 1933 został komendantem Szkoły Strzelania Artylerii w Toruniu. 14 listopada 1935 objął dowodzenie 11 Grupą Artylerii, przemianowaną w maju 1938 na Grupę Artylerii Przeciwlotniczej.

II wojna światowa[edytuj]

Od 14 listopada 1938 pełnił funkcję komendanta Centrum Wyszkolenia Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej w Trauguttowie. Na tym stanowisku została go wojna. 20 września 1939 z resztkami Centrum przekroczył granicę Rumunii. W styczniu 1940 przedostał się do Francji, gdzie objął dowodzenie artylerią 4 Dywizji Piechoty, a po zlikwidowaniu etatu dowódcy artylerii dywizji mianowany dowódcą 4 pułku artylerii lekkiej[2].

Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii był (od sierpnia 1940) dowódcą artylerii 4 Brygady Kadrowej Strzelców. Stamtąd, wraz z grupą 200 oficerów i podchorążych, został przewieziony do Iraku. We wrześniu 1942 objął dowodzenie Zgrupowaniem Artylerii Armii Polskiej na Wschodzie. 1 stycznia 1943 awansowany do stopnia generała brygady. Po reorganizacji wojsk w lipcu 1943 mianowany dowódcą artylerii 2 Korpusu Polskiego.

Okres powojenny[edytuj]

Po wojnie, 4 listopada 1945 powrócił do Wielkiej Brytanii. 7 kwietnia 1949 prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski mianował go ministrem obrony narodowej i powierzył mu kierownictwo Ministerstwem Spraw Wewnętrznych w rządzie Tadeusza Tomaszewskiego[3]. 11 sierpnia 1950, w związku ze śmiercią dotychczasowego premiera, Tadeusza Tomaszewskiego Prezydent RP na Uchodźstwie, August Zaleski powierzył mu pełnienie obowiązków Prezesa Rady Ministrów oraz kierownictwo Ministerstwa Skarbu i Ministerstwa Sprawiedliwości do czasu powołania nowego rządu[4]. 25 września 1950 prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski mianował go Prezesem Rady Ministrów, ministrem obrony narodowej i kierownikiem Ministerstwa Sprawiedliwości oraz zwolnił z urzędu kierownika Ministerstwa Skarbu i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[5]. 8 grudnia 1953 prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski zwolnił go z urzędu Prezesa Rady Ministrów, ministra obrony narodowej i kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Skarbu oraz powierzył mu pełnienie obowiązków do czasu wyłonienia nowego rządu, co nastąpiło 18 stycznia 1954[6].W latach 1954–1955 był przewodniczącym Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego, a w latach 1966–1968 – członkiem Rady Trzech. Od 1970 do 1972 był przewodniczącym Głównej Komisji Skarbu Narodowego[7].

Zmarł 9 lipca 1975 w Londynie. Był żonaty z Anną ze Stelmachowiczów.

Awanse[edytuj]

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 60 z 31 maja 1919 roku, poz. 1913.
  2. Szczurowski 2001 ↓, s. 58.
  3. Dziennik Ustaw RP Nr 1 z 30 kwietnia 1949 r.
  4. Dziennik Ustaw RP Nr 1 z 21 sierpnia 1950 r.
  5. Dziennik Ustaw RP Nr 3 z 27 września 1950 r.
  6. Dziennik Ustaw RP Nr 1 z 27 stycznia 1954 r.
  7. Eugeniusz S. Kruszewski. Prawno-polityczne podstawy funkcjonowania władz Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w latach 1939-1990. „Przegląd Polsko-Polonijny”. 2, s. 64, 2011. ISSN 2083-3121. 
  8. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 9, Nr 2 z 31 grudnia 1975. 
  9. M.P. z 1933 r. Nr 259, poz. 277.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
  • Maciej Szczurowski: Artyleria Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w II wojnie światowej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001. ISBN 83-7174-918-X.
  • Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z 1949, 1950, 1954 i 1988.