14 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
14 Pułk Artylerii Lekkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Wielkopolski
Tradycje
Święto 25 maja[1]
Nadanie sztandaru 29 czerwca 1938
Rodowód 3 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej
Dowódcy
Pierwszy płk Lucjan Kędzierski
Ostatni ppłk Michał Terlecki
Organizacja
Dyslokacja Poznań[2]
Rodzaj wojsk Artyleria
Podległość 14 Wielkopolska Dywizja Piechoty[3]
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

14 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej (14 pal) – oddział artylerii lekkiej Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj]

28 maja 1919 w Wągrowcu ppłk Lucjan Kędzierski rozpoczął organizować 3 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej. Oddział powstał z połączenia II dywizjonu 1 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej i II dywizjonu 2 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej.

W lipcu 1919 w Biedrusku sformowano III dywizjon. W sierpniu 1919 po wyjeździe pułku na front litewsko-białoruski utworzono baterię zapasową. Zadaniem baterii było szkolenie rezerw i uzupełnianie nimi pułku walczącego na froncie. Na bazie baterii zorganizowano nowe pododdziały: 10 baterię, IV dywizjon i II dywizjon 214 Pułku Artylerii Polowej. 9 bateria pułku powstała 1 grudnia 1919. W styczniu 1920 został przemianowany na 14 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej.

Po zakończeniu działań wojennych IV/14 pap włączono do 30 Pułku Artylerii Polowej, a II/214 pap stał się zalążkiem 23 Pułku Artylerii Polowej.

Za zasługi bojowe w latach 1919 — 1920 pułk odznaczono orderem wojennym Virtuti Militari. Trąbkę pułkową udekorował marszałek Józef Piłsudski w Mołodecznie 3 grudnia 1920[4].

Do 1939 pułk stacjonował w garnizonie Poznań i wchodził w skład 14 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. Pod względem fachowym oddział podporządkowany był dowódcy 7 Grupy Artylerii.

1 stycznia 1932 oddział przemianowany został na 14 Pułk Artylerii Lekkiej [5].

W sierpniu 1939 r. pułku zmobilizował niżej wymienione pododdziały dla macierzystej dywizji:

  • Samodzielny Patrol Meteo Nr 14,
  • Pluton Parkowy Uzbrojenia Nr 701,
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 704,
  • Warsztat Taborowy Parokonny Nr 701.

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy pułku:

Oficerowie pułku:

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939

  • dowódca pułku – ppłk mgr Michał Terlecki (pokojowy I zastępca dowódcy pułku)
  • adiutant - por. Mikołaj Ignatowicz
  • oficer zwiadowczy - ppor.Witold Lipiński
  • oficer łączności - por.Jerzy Kulik
  • oficer broni - ppor.inż. Józef Franciszek Ksawery Zoll
  • pluton topograficzno - ogniowy - ppor.Stefan Burzyński
  • dowódca I dywizjonu (12 armat 75 mm) – mjr Jan Kowalski
    • 1 bateria - por.Jan Bronikowski
    • 2 bateria - kpt.Zygmunt Lisowski
    • 3 bateria - kpt.Zygmunt Piechocki
  • dowódca II dywizjonu (12 armat 75 mm) – mjr Leszek Lubicz-Nycz
    • 4 bateria - kpt.Marian Żuliński
    • 5 bateria - kpt.Aleksander Lichoń
    • 6 bateria - kpt.Stanisław Morawski
  • dowódca III dywizjonu (12 haubic 100 mm)– mjr Jan Szwed (pokojowy II zastępca dowódcy pułku)
    • 7 bateria - kpt.Mieczysław Hrabowski
    • 8 bateria - por.Wojciech Nieciengiewicz
    • 9 bateria - kpt.Franciszek Oleszczuk

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 14-go pułku artylerii polowej" s. 31-32

Order Virtuti Militari
st. ogn. Stanisław Bobkiewicz
ogn. Józef Bodył
kpr. Franciszek Boroch
mjr Edward Brzeski
plut. Józef Buczkowski
ppłk Leon Dębski
ppor. Wacław Gadomski
ppor. Ludwik Gromczakiewicz
kan. Aleksander Gawroński
por. Karol Grocholski
plut. Józef Grzesiak
kpt. Karol Hauke
plut. Marcin Ignasiak
kpr. Bronisław Jędrzejewski
ppor. Marian Jasiński
plut. Antoni Kaczmarek
bomb. Lech Kozielski
ppor. Zygmunt Krystofiak
kpr. Stanisław Majewski
kpt. Zdzisław Orłowski
ppor. Ignacy Ozdowski
ogn. Józef Ostrowski
por. Jan Pałubicki
ppor. Ryszard Sypniewski
ogn. Franciszek Schoener
kpr. Józef Sikora
bomb. Jan Szymański
kpt. Wacław Świeciński
ppor. Leon Wolf

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 5 maja 1938, nr 6, poz. 68.

W środę 29 czerwca 1938 w Poznaniu, na placu ćwiczeń artylerii, na Golęcinie-Sołaczu gen. dyw. Juliusz Rómmel, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo Miasta Poznania[3]. W trakcie ceremonii gen. Rómmel zdjął z trąbki pułkowej krzyż VM i przypiął do sztandaru [6].

Tego samego dnia sztandary otrzymały także: 17 pal, 25 pal, 7 pac, 7 dak i 7 daplot. Wszystkie sztandary poświęcone zostały przez biskupa polowego Józefa Gawlinę. Ceremonia zakończona została defiladą, którą prowadził dowódca 7 Grupy Artylerii, płk art. Michał Jancewicz.

Odznaka

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 21, poz. 313 z 27 maja 1924 roku. Posiada kształt krzyża maltańskiego z ramionami pokrytymi emalią ciemnozieloną i czarną ze złoconymi krawędziami. W środku, na siedmiobocznej tarczy emaliowanej w kolorze białym numer i inicjały 14 PAP. Między ramionami krzyża lufy armatnie z wizerunkiem orłów na dolnych częściach. Jednoczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana i złocona. Wymiary: 36x36 mm. Projekt: Piotr Dunin-Borkowski. Wykonanie: Józef Pendowski - Poznań[2].

Przypisy

  1. Galster 1975 ↓, s. 40.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 249.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 286.
  4. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 286.
  5. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych, marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473).
  6. Zbliża się nowe święto społeczeństwa i armii, Dziennik Poznański Nr 144 z 26 czerwca 1938 r., Wielkopolska ofiarowała swym pułkom artylerii sztandary, Dziennik Poznański Nr 147 z 1 lipca 1938 r. i Społeczeństwo wielkopolskie złożyło armii w darze sześć sztandarów dla formacyj artylerii, Kurier Poznański Nr 292 z 1 lipca 1938 r., wydanie wieczorne.

Bibliografia[edytuj]

  • Piotr Bauer,Bogusław Polak "Armia Poznań w wojnie obronnej 1939",Wydawnictwo Poznańskie 1983
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: Wydawnictwo "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07772-X.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.