Fryderyk August I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fryderyk August I
elektor Saksonii, król Saksonii, książę warszawski
Fryderyk August I.jpg
Autograph of Frederick Augustus I of Saxony.PNG
elektor Saksonii
Okres panowania od 1763
do 1806
Poprzednik Fryderyk Krystian Wettyn
król Saksonii
Okres panowania od 20 grudnia 1806
do 5 maja 1827
Następca Antoni Klemens Wettyn
książę warszawski
Okres panowania od 22 lipca 1807
do 3 maja 1815
Dane biograficzne
Dynastia Wettynowie
Urodziny 23 grudnia 1750
Drezno
Śmierć 5 maja 1827
Drezno
Ojciec Fryderyk Krystian Wettyn
Matka Maria Antonina Wittelsbach
Żona Amalia Wittelsbach
Dzieci Maria Augusta Wettyn

Fryderyk August I, właśc. Fryderyk August Józef Maria Antoni Jan Nepomucen Alojzy Ksawery Wettyn, niem. Friedrich August Joseph Maria Anton Johann Nepomuk Aloys Xaver Wettyn (ur. 23 grudnia 1750 w Dreźnie, zm. 5 maja 1827) – elektor saski (jako Fryderyk August III Sprawiedliwy) w latach 17631806, król saski w latach 18061827, książę warszawski (jako Fryderyk August) w latach 18071815.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wnuk Augusta III Sasa, syn Fryderyka Krystiana Wettina i Marii Antoniny Walpurgis z bawarskiej dynastii Wittelsbachów. Do 1768 regencję sprawowała jego matka i stryj, Franciszek Ksawery. Po ogłoszonym przez konfederatów barskich bezkrólewiu, 3 marca 1771, przywódca konfederacji, biskup kamieniecki Adam Stanisław Krasiński, ofiarował mu koronę polską, której elektor jednak nie przyjął. W czasach jego panowania dokonała się odbudowa Saksonii po zniszczeniach wojny siedmioletniej. Choć pedant i tradycjonalista, stosujący na swym dworze doprowadzoną do perfekcji etykietę, w duchu podobno był zwolennikiem monarchii konstytucyjnej.

Bezskutecznie próbował odzyskać dla Wettynów koronę polską, wiążąc się z przeciwnymi sobie fakcjami w Rzeczypospolitej. W działaniu jego brak było jednak konsekwencji. Ofiarowanej córce, uznanej za infantkę polską Marii Auguście w 1791 sukcesji tronu polskiego nie przyjął ze względu na brak aprobaty Rosji (istniały projekty wydania jej za wnuka Katarzyny II, księcia Konstantego).

Król saski i książę warszawski[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny francusko-pruskiej w 1806 początkowo sojusznik pruski, po bitwie pod Jeną-Auerstedt przeszedł na stronę Napoleona. 11 grudnia 1806 w Poznaniu podpisał traktat pokojowy z Francją i uzyskał tytuł królewski; wszedł do Konfederacji Reńskiej.

Fryderyk August I
Żona Amalia, 1769

Na mocy układu w Tylży 7 lipca 1807 i postanowień Konstytucji 3 maja został monarchą Księstwa Warszawskiego; jednak na rzeczywisty bieg wydarzeń nad Wisłą miał wpływ niewielki, stale przebywając w Saksonii i tylko kilkakrotnie odwiedzając Księstwo. Kontakt z Warszawą zachował poprzez ministra sprawiedliwości księstwa Feliksa Łubieńskiego, który stał się jego faktycznym pełnomocnikiem. Fryderyk August I wyjednał u Napoleona uwolnienie księstwa od spłaty części wierzytelności (wynoszących ok. 21 milionów franków; tzw. sumy bajońskie). Podczas swych wizyt nad Wisłą wykazał jednak sporo umiejętności politycznych (sprawa obrad sejmowych w 1809). W czasie kampanii 1809 schronił się do Frankfurtu nad Menem. Popierał plan odbudowy niepodległego Królestwa Polski, czego wyrazem było m.in. jego przystąpienie w 1812 do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego. W 1813 nieskutecznie próbował rokować z Austrią warunki opuszczenia Napoleona. Po bitwie pod Lipskiem (16-19 października 1813) znalazł się w niewoli pruskiej.

W wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego z 1815 musiał zrzec się tytułu księcia warszawskiego, zaś połowa Saksonii przeszła pod władanie Prus.

Ożeniony od 1769 roku z Amalią Wittelsbach (1752-1828), miał z nią jedną córkę Marię Augustę (1782-1863) uznaną w 1791 roku za "polską infantkę" i dziedziczkę tronu. Tron Saksonii objął po nim jego brat Antoni (1755-1836).

Został pochowany w Katedrze w Dreźnie.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

elektor Saksonii
Jan Jerzy III Wettyn
(1647-1691)
∞ 1666
Anna Zofia Oldenburg
(1647-1717)

margragia Bayreuth
Krystian Ernest Hohenzollern
(1644-1712)
∞ 1671
Zofia Luiza Wirtemberska
(1642-1702)

cesarz rzymsko-niemiecki
Leopold I Habsburg
(1640-1705)
∞ 1676
Eleonora Magdalena Wittelsbach
(1655-1720)

książę Brunszwiku-Lüneburg
Jan Fryderyk Welf
(1625-1679)
∞ 1668
Benedykta Wittelsbach
(1652-1730)

elektor Bawarii
Ferdynand Maria Wittelsbach
(1636-1679)
∞ 1650
Henrietta Adelajda Sabaudzka
(1636-1676)

król Polski
Jan III Sobieski
(1626-1696))
∞ 1665
Maria Kazimiera d'Arquien
(1641-1716)

Pradziadkowie

król Polski
August II Mocny (1670-1733)
∞ 1693
Krystyna Eberhardyna Hohenzollern (1671-1727)

cesarz rzymsko-niemiecki
Józef I Habsburg (1678-1711)
∞ 1699
Wilhelmina Amalia Brunszwicka (1673-1742)

elektor Bawarii
Maksymilian II Emanuel Wittelsbach (1662-1726)
∞ 1695
Teresa Kunegunda Sobieska (1676-1730)

Dziadkowie

król Polski August III Sas (1696-1763)
∞ 1719
Maria Józefa Habsburg (1699-1757)

Maria Amalia Habsburg (1701-1756)
∞ 1722
cesarz rzymski Karoll VII Wittelsbach (1697-1745)

Rodzice

elektor Saksonii Fryderyk Krystian Wettyn (1722-1763)
∞ 1747
Maria Antonina Wittelsbach (1724-1780)

Fryderyk August I Wettyn (1750-1828), król Saksonii


Poprzednik
Fryderyk Krystian Wettyn
Coat of arms of Saxony.svg Elektor Saksonii
1763-1806
Coat of arms of Saxony.svg Następca
-
Poprzednik
-
Coat of arms of Saxony.svg Król Saksonii
1806-1827
Coat of arms of Saxony.svg Następca
Antoni Klemens Wettyn
Poprzednik
Książę Warszawski
1807-1814
Następca
Poprzednik
Ludwik Szymon Gutakowski
Pełniący Obowiązki Prezesa Rady Stanu Księstwa Warszawskiego
1808-1809
Następca
Stanisław Kostka Potocki