William Tilden
William Tatem Tilden, II (ur. 10 lutego 1893 w Filadelfii, zm. 5 czerwca 1953 w Los Angeles) – tenisista amerykański, zwycięzca 10 turniejów wielkoszlemowych, siedmiokrotny zdobywca Pucharu Davisa, uważany za jednego z najwybitniejszych zawodników w historii tenisa.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Tilden zdecydowanie dominował w tenisie męskim w latach 20., przyczyniając się do popularyzacji tego sportu; dysponował (przy bardzo dobrych warunkach fizycznych – 190 cm wzrostu) potężnym pierwszym serwisem, skutecznym rotowanym drugim serwisem, mocnymi uderzeniami z głębi kortu, ale również zagraniami taktycznymi – lobem, skrótem, bekhendem slajsowanym czy forhendem czopowanym. Prawdopodobnie właśnie wkład Tildena do taktyki ma największe znaczenie – przez lata analizował rozmaite zagrania, by móc przewidzieć zachowanie przeciwnika i lot piłki, uważnie obserwował grę rywali (efektem tych badań stała się książka The Art of Lawn Tennis). Dzięki temu zyskał opinię "największego stratega meczowego w historii tenisa", łączącego grę z głębi z kortu z atakami wolejowymi przy siatce. Ciekawostkę stanowi fakt, że największe sukcesy odniósł w dojrzałym sportowym wieku (po ukończeniu 27 lat), a starty był w stanie kontynuować do końca życia.
Pochodził z zamożnej rodziny. Przez lata regularnie startował w turniejach, ale większych sukcesów nie odnosił; jego największymi osiągnięciami były zwycięstwa w międzynarodowych mistrzostwach USA (obecne US Open) w grze mieszanej, w parze z Mary K. Browne, w 1913 i 1914. Był uważany za ambitnego gracza, ale o bardzo przeciętnym bekhendzie, co skrzętnie wykorzystywali jego rywale. W 1918 i 1919 dochodził do finału mistrzostw USA, ale przegrywał kolejno z Lindleyem Murrayem i Williamem Johnstonem. Pod wpływem gładkiej porażki z Johnstonem Tilden przez zimę 1919/1920 skoncentrował się na treningu bekhendu, co szybko przyniosło znakomite rezultaty; już w 1920 w kolejnym finale mistrzostw USA zrewanżował się Johnstonowi (nie przegrał później z tym rywalem ważnego meczu). W tym samym roku po raz pierwszy wygrał Wimbledon, pokonując w finale Australijczyka Geralda Pattersona.
Lata 1920-1925 były okresem dominacji Tildena. Figurował na czele list światowych (w pierwszej dziesiątce na świecie był nieprzerwanie w latach 1919-1930), a także rankingu amerykańskiego. Regularnie wygrywał mistrzostwa USA (1920-1925), w Wimbledonie obronił tytuł w 1921, natomiast później – z różnych przyczyn – w tym turnieju nie startował. Wraz z zespołem narodowym w Pucharze Davisa regularnie występował w latach 1920-1930, zdobywając siedem razy z rzędu trofeum (1920-1926); pokonywał czołowych graczy świata z Japonii, Francji i reprezentacji Australazji.
Przełamanie dominacji Tildena nastąpiło w 1927. W rywalizacji o Puchar Davisa poniósł porażkę z René Lacoste, co przy słabszej dyspozycji Johnstona (dwie porażki) sprawiło, że Puchar po raz pierwszy zdobyli legendarni fracuscy "muszkieterowie". W tym samym roku Tilden uległ w finale mistrzostw Francji (obecnie French Open) również Lacoste'owi. Spektakularną porażkę poniósł w półfinale Wimbledonu 1927; prowadził z innym Francuzem Henri Cochetem 6:2, 6:4, 5:1, by ulec w pięciu setach. Na temat tej porażki istnieją różne teorie – mógł to być przejaw tzw. nikefobii, obawy przed zwycięstwem (zjawiska dość częstego w tenisie), mogła także zadecydować charakterystyczna cecha w grze Tildena; jak przyznał po latach jeden z jego rywali William Lufler, Tilden miał zwyczaj przedłużać swoje mecze, "pozwalając" przeciwnikowi na nieco więcej, by uczynić grę bardziej interesującą dla widzów. Porażka z Cochetem faktycznie zakończyła panowanie Amerykanina na światowych kortach, chociaż zdołał jeszcze raz wygrać Wimbledon (1930), mistrzostwa USA (1929) czy mistrzostwa Włoch (1930). Łącznie wygrał 138 turniejów (dodatkowo 28 razy przegrywał w finałach).
Mimo zaawansowanego jak na sportowca wieku Tilden nie zakończył kariery. W 1931 porzucił status amatora i dołączył do zawodników występujących zawodowo; wykluczyło go to z rywalizacji w turniejach wielkoszlemowych i Pucharze Davisa. Rywalizował początkowo z Vincentem Richardsem, Niemcami Hansem Nussleinem i Romanem Najuchem oraz Czechem Karelem Kozeluhem; wkrótce nazwisko Tildena przyciągnęło do zawodowego tenisa wielu znanych graczy, m.in. Ellswortha Vinesa, Dona Budge'a, Freda Perry'ego, Suzanne Lenglen. Tilden uczestniczył w rywalizacji zawodowców do końca życia, jeszcze w 1945 – w wieku 52. lat – był równym rywalem młodszego o ćwierć wieku Bobby'ego Riggsa (także mistrza Wimbledonu). Wygrał m.in. mistrzostwa zawodowe USA w 1931 i 1935, mistrzostwa zawodowe Francji w 1933 i 1934, przegrywał w finałach zawodowych mistrzostw Anglii w latach 1935-1938.
Schyłek życia przyniósł Tildenowi liczne niepowodzenia. Zarobione na tenisie pieniądze tracił w nieudanych przedsięwzięciach teatralnych, w których, mając ambicje aktorskie, obsadzał sam siebie w głównych rolach. W 1947 i 1949 spędził po kilka miesięcy w więzieniu, oskarżony o niemoralny tryb życia (był homoseksualistą). Zmarł nagle na atak serca, w pokoju hotelowym, będąc w drodze na kolejny występ na korcie (zawodowe mistrzostwa USA w Cleveland).
Wielu ekspertów tenisowych stawia Tildena na pierwszym miejscu na liście największych w historii (m.in. Allison Danzig, Harry Hopman, Lance Tingay); jego znaczenie jest porównywane z rolą, jaką odegrała w tenisie kobiecym Susanne Lenglen, a w innych dyscyplinach m.in. bokser Jack Dempsey. Jego dziesięć tytułów wielkoszlemowych w grze pojedynczej (a miał na koncie również liczne wygrane w deblu i mikście) było rekordem aż do lat 60., tj. sukcesów Roya Emersona (potem więcej turniejów wygrywali także Rod Laver, Björn Borg i Pete Sampras). W roku 1959 nazwisko Tildena zostało wpisane do Międzynarodowej Tenisowej Hall of Fame.
Był różnie postrzegany przez współczesnych. Niektórych raziło jego perfekcjonistyczne, krytyczne podejście do obsługi technicznej, np. chłopców do podawania piłek; naraził się na krytykę także działaniami na rzecz wprowadzenia zawodowstwa w tenisie (chodziło przede wszystkim o nagrody pieniężne). Z drugiej strony cieszył się uznaniem za sportową postawę na korcie – potrafił przyznać punkt rywalowi przy pomyłkach sędziowskich czy pochwalić przeciwnika za dobre zagranie; w odróżnieniu od mistrzyń tenisa kobiecego – Suzanne Lenglen czy Helen Wills – potrafił pogodzić się z porażką, z godnością i uznaniem chwaląc grę swoich pogromców.
Osiągnięcia: wygrane mecze i finały wielkoszlemowe [edytuj]
- Wimbledon
- gra pojedyncza – wygrane: 1920, 1921, 1930 r.
- gra podwójna – wygrana: 1927 r.
- US Open
- gra pojedyncza – wygrane: 1920, 1921, 1922, 1923, 1924, 1925, finały 1918, 1919, 1927 r.
- gra podwójna – wygrane: 1918, 1921, 1922, 1923, finały 1919, 1926 r.
- gra mieszana – wygrane: 1913, 1914, 1922, 1923, finały 1916, 1917, 1919, 1921, 1924 r.
- French Open
- gra pojedyncza – finały: 1927, 1930 r.
- gra mieszana – wygrana: 1930 r.
Bibliografia [edytuj]
- Zbigniew Dutkowski, T jak tenis, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1979, str. 61-74
