Jana Novotná

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jana Novotná
Jana Novotná
Państwo  Czechy
Miejsce zamieszkania Brno
Data i miejsce urodzenia 2 października 1968
Brno
Wzrost 175 cm
Gra praworęczna, jednoręczny backhand
Status profesjonalny 1987
Zakończenie kariery 1999
Gra pojedyncza
Wygrane turnieje 24 WTA (2 ITF)
Najwyżej w rankingu 2 (7 lipca 1997)
Australian Open F (1991)
Roland Garros SF (1990, 1996)
Wimbledon W (1998)
US Open SF (1994, 1998)
Gra podwójna
Wygrane turnieje 76 WTA (6 ITF)
Najwyżej w rankingu 1 (27 sierpnia 1990)
Australian Open W (1990, 1995)
Roland Garros W (1990, 1991, 1998)
Wimbledon W (1989, 1990, 1995, 1998)
US Open W (1994, 1997, 1998)
Olympic rings with white rims.svg
Tenis ziemny
Silver medal with cup.svg srebro
Seul 1988 debel
Bronze medal with cup.svg brąz
Atlanta 1996 singel
Silver medal with cup.svg srebro
Atlanta 1996 debel

Jana Novotná (ur. 2 października 1968 w Brnie) – czeska tenisistka. Zwyciężczyni Wimbledonu w grze pojedynczej oraz 16 turniejów wielkoszlemowych w grze podwójnej i mieszanej, była liderka rankingu światowego deblistek, trzykrotna medalistka olimpijska, zdobywczyni Pucharu Federacji w barwach Czechosłowacji.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W ciągu 12-letniej kariery zawodowej (1987-1999) wygrała łącznie 24 turnieje w grze pojedynczej i 76 w deblu. Reprezentowała styl "serwis-wolej", imponując umiejętnościami gry przy siatce w meczach z młodszymi rywalkami, preferującymi siłowy sposób gry. Wygrywając Wimbledon w 1998 stała się najstarszą zawodniczką w erze "open" tenisa z pierwszym zwycięstwem w turnieju wielkoszlemowym; ciekawostką jest fakt, że jej rywalka – Nathalie Tauziat, grająca zresztą wówczas jedyny raz w finale Wielkiego Szlema – była jeszcze starsza. Novotná grała prawą ręką, bekhend stosowała zazwyczaj slajsowany, ale w odróżnieniu od jej wielkiej rywalki Steffi Graf było to uderzenie nie tyle obronne, co przygotowujące atak przy siatce.

Pierwsze zwycięstwo turniejowe odniosła w 1988 w Adelajdzie. W kolejnych latach wygrywała regularnie przynajmniej jeden turniej rocznie (poza 1992), dzięki czemu rychło znalazła miejsce w ścisłej czołówce światowej. W 1989 była po raz pierwszy w ćwierćfinale turnieju wielkoszlemowego (French Open), rok później w półfinale (również w Paryżu). W Australian Open 1991 awansowała do finału, ale przegrała w trzech setach z młodą Monicą Seles.

Na kolejny wielkoszlemowy finał czekała dwa lata; w 1993 pokonała na Wimbledonie w półfinale Martinę Navrátilovą i w finale przyszło jej zmierzyć się z Niemką Steffi Graf. Mecz finałowy przeszedł do historii ze względu na niezwykły przebieg. Novotná przegrała pierwszego seta w tie-breaku, ale od początku drugiej partii zaczęła zdecydowanie dominować. Drugi set zakończył się jej szybkim zwycięstwem 6:1, także decydującego seta rozpoczęła z animuszem. Dramat Czeszki rozpoczął się przy stanie 4:1 i 40:30, kiedy teoretycznie dzieliło ją od końcowego sukcesu pięć wygranych punktów – dwukrotnie zepsuła serwis, który dawał jej prowadzenie 5:1[1], a następnie nie wykorzystała łatwego woleja, uderzając w aut. Czeszka tak przejęła się niepowodzeniem, że nie potrafiła wygrać najprostszych piłek. Doświadczona Graf wykorzystała szansę i szybko przejęła inicjatywę, wygrywając pozostałe gemy i trzeciego seta 6:4. Zdjęcia zapłakanej Jany Novotnej w objęciach wręczającej nagrody księżnej Kentu obiegły prasę nie tylko sportową.

Utrwaliła się wówczas o Janie Novotnej opinia zawodniczki słabej psychicznie, która łatwo traci panowanie nad sobą i jest w stanie przegrać mecz z najbardziej komfortowej sytuacji. Opinia ta znalazła swoiste potwierdzenie kilka lat później, kiedy w turnieju French Open Chanda Rubin zdołała pokonać Czeszkę z wyniku 0:5 i 0:40 w decydującym secie. Mimo to kariera Jana Novotnej nie uległa załamaniu; wygrywała kolejne turnieje (głównie w hali) i utrzymywała się w czołowej dziesiątce na świecie. W 1997 ponownie awansowała do finału na Wimbledonie i ponownie przegrała w trzech setach – tym razem ze Szwajcarką Martiną Hingis; mecz miał mniej dramatyczny przebieg (chociaż Novotna po wygranym pierwszym secie prowadziła z przełamaniem rywalki również w drugim, była więc dość blisko zwycięstwa) i Czeszka zniosła niepowodzenie dużo spokojniej niż cztery lata wcześniej.

Wreszcie w 1998 Jana Novotná doczekała się swojego zwycięstwa w wielkoszlemowym turnieju w grze pojedynczej. Zrewanżowała się Martinie Hingis w półfinale i wykorzystała swoją szansę, będąc faworytką w decydującym meczu z Tauziat; wygrała w stosunku 6:4, 7:6. Wyniki te (także wygrany turniej Masters w 1997) dały Novotnej awans niemal na szczyt rankingu światowego; rok 1997 zakończyła jako wiceliderka, a w 1998 była o krok od awansu na pierwsze miejsce; zabrakło jej dwóch wygranych pojedynków – awansowałaby w przypadku zwycięstwa na US Open, ale przegrała tam w półfinale. Wraz z końcem kolejnego sezonu (1999) ogłosiła zakończenie kariery sportowej, kilka miesięcy po Niemce Steffi Graf.

Jej sukcesy w grze pojedynczej były dużo bardziej spektakularne, ale przede wszystkim była wybitną deblistką. W deblowym turnieju Masters wystąpiła jedenaście razy, w tym w latach 1989-1998 dziesięć razy z rzędu; turniej ten wygrywała dwa razy (1995 i 1997). Wielokrotnie zajmowała pozycję liderki rankingu deblistek. Sześć razy była laureatką tytułu "para deblowa roku" organizacji tenisistek zawodowych WTA i Międzynarodowej Federacji Tenisa ITF, wspólnie z Hingis (1998), Lindsay Davenport (1997), Arantxą Sánchez Vicario (1996), Gigi Fernández (1991) i Heleną Sukovą (1989, 1990). Wygrała 12 turniejów wielkoszlemowych w deblu i 4 w grze mieszanej. Także głównie jako deblistka świętowała zdobycie wraz z ekipą czechosłowacką Pucharu Federacji w 1988. Łącznie w latach 1987-1998 wystąpiła w barwach Czechosłowacji, a od 1993 Czech w 45 pojedynkach pucharowych (wygrywając 33).

Poza reprezentacją pucharową uczestniczyła w igrzyskach olimpijskich; sięgnęła po brąz w grze pojedynczej w Atlancie w 1996, na tym samym turnieju była wicemistrzynią w deblu. Także srebro w deblu zdobyła w Seulu w 1988. W obu startach partnerowała jej Helena Suková.

W 1998 została odznaczona Medalem Za zasługi I stopnia.

Jej wieloletnią trenerką była wybitna zawodniczka, zwyciężczyni czterech turniejów wielkoszlemowych, Hana Mandlíková. W 2005 Jana Novotná została uhonorowana miejscem w Międzynarodowej Tenisowej Galerii Sławy.

Finały wielkoszlemowe w grze pojedynczej[edytuj | edytuj kod]

Wygrane (1)[edytuj | edytuj kod]

Rok Turniej Przeciwniczka w finale Wynik
1998 Wimbledon Francja Nathalie Tauziat 6/4 7/6

Przegrane (3)[edytuj | edytuj kod]

Rok Turniej Przeciwniczka w finale Wynik
1991 Australian Open Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Monica Seles 5/7 6/3 6/1
1993 Wimbledon Niemcy Steffi Graf 7/6 1/6 6/4
1997 Wimbledon (2) Szwajcaria Martina Hingis 2/6 6/3 6/3

Finały wielkoszlemowe w grze podwójnej[edytuj | edytuj kod]

Wygrane (12)[edytuj | edytuj kod]

Rok Turniej Partnerka Przeciwniczki w finale Wynik
1989 Wimbledon Czechosłowacja Helena Suková Łotwa Larysa Neiland
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/1 6/2
1990 Australian Open Czechosłowacja Helena Suková Stany Zjednoczone Patty Fendick
Stany Zjednoczone Mary Joe Fernández
7/6 7/6
1990 French Open Czechosłowacja Helena Suková Łotwa Larysa Neiland
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 7/5
1990 Wimbledon (2) Czechosłowacja Helena Suková Stany Zjednoczone Kathy Jordan
Australia Elizabeth Smylie
6/3 6/4
1991 French Open (2) Stany Zjednoczone Gigi Fernández Łotwa Larysa Neiland
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 6/0
1994 US Open Hiszpania Arantxa Sánchez Vicario Bułgaria Katerina Maleewa
Stany Zjednoczone Robin White
6/3 6/3
1995 Australian Open (2) Hiszpania Arantxa Sánchez Vicario Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/3 6/7 6/4
1995 Wimbledon (3) Hiszpania Arantxa Sánchez Vicario Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
5/7 7/5 6/4
1997 US Open (2) Stany Zjednoczone Lindsay Davenport Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/3 6/4
1998 French Open (3) Szwajcaria Martina Hingis Stany Zjednoczone Lindsay Davenport
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/1 7/6
1998 Wimbledon (4) Szwajcaria Martina Hingis Stany Zjednoczone Lindsay Davenport
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/3 3/6 8/6
1998 US Open (3) Szwajcaria Martina Hingis Stany Zjednoczone Lindsay Davenport
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/3 6/3

Przegrane (11)[edytuj | edytuj kod]

Rok Turniej Partnerka Przeciwniczki w finale Wynik
1990 US Open Czechosłowacja Helena Suková Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Stany Zjednoczone Martina Navrátilová
6/2 6/4
1991 Australian Open Stany Zjednoczone Gigi Fernández Stany Zjednoczone Patty Fendick
Stany Zjednoczone Mary Joe Fernández
7/6 6/1
1991 Wimbledon Stany Zjednoczone Gigi Fernández Łotwa Larysa Neiland
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 3/6 6/4
1991 US Open (2) Łotwa Larysa Neiland Stany Zjednoczone Pam Shriver
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 4/6 7/6
1992 Wimbledon (2) Łotwa Larisa Neiland Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 6/1
1992 US Open (3) Łotwa Larysa Neiland Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
7/6 6/1
1993 French Open Łotwa Larysa Neiland Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/3 7/5
1993 Wimbledon (3) Łotwa Larysa Neiland Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 6/7 6/4
1994 French Open (2) Hiszpania Arantxa Sánchez Vicario Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/7 6/4 7/5
1994 Wimbledon (4) Hiszpania Arantxa Sánchez Vicario Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
6/4 6/1
1996 US Open (4) Hiszpania Arantxa Sánchez Vicario Stany Zjednoczone Gigi Fernández
Białoruś Natasza Zwieriewa
1/6 6/1 6/4

Wygrane turnieje[edytuj | edytuj kod]

gra pojedyncza (24)[edytuj | edytuj kod]

  • 1988 Adelajda
  • 1989 Strasburg
  • 1990 Albuquerque
  • 1991 Sydney, Oklahoma City
  • 1993 Osaka, Brighton
  • 1994 Lipsk, Brighton, Essen
  • 1995 Linz
  • 1996 Madryt, Zurych, Chicago, Filadelfia
  • 1997 Madryt, Lipsk, Moskwa, Masters
  • 1998 Wimbledon, Linz, Eastbourne, Praga
  • 1999 Hanower

gra podwójna (76)[edytuj | edytuj kod]

  • 1987 Hamburg (z Kohde-Kilsch), Strasburg, San Diego (oba z Suire)
  • 1988 Oklahoma City, Rzym (z Suire), Hamburg (z Scheuer-Larsen), Canadian Open, Mahwah (z Sukovą)
  • 1989 Wimbledon, Miami, Boca Raton, Brisbane, European Indoors (wszystkie z Sukovą), Barcelona (z Scheuer-Larsen)
  • 1990 Australian Open, French Open, Wimbledon, Miami, Brisbane, Sydney, Indian Wells, Boca Raton (wszystkie z Sukovą), Los Angeles (z G. Fernández)
  • 1991 French Open, Brisbane, Chicago (wszystkie z G. Fernandez), Hamburg, Waszyngton, Filadelfia (wszystkie z Sawczenko-Neiland), European Indoors (ze Strnadovą), Filderstadt (z Navrátilovą)
  • 1992 Brisbane, Light 'n Lively, Berlin, Eastbourne, San Diego, Lipsk, Brighton (wszystkie z Sawczenko-Neiland)
  • 1993 Miami, Osaka, Canadian Open (wszystkie z Sawczenko-Neiland), Paryż (hala, ze Strnadovą), Rzym (z Sánchez Vicario)
  • 1994 US Open, Delray Beach, Light 'n Lively, Hamburg, San Diego (wszystkie z Sánchez Vicario)
  • 1995 Australian Open, Wimbledon, Masters, Miami, Eastbourne (wszystkie z Sánchez Vicario), Sydney (z Davenport), Delray Beach (z M. J. Fernández)
  • 1996 Paryż (hala, z Boogert), Miami, Hilton Head, Madryt, Eastbourne (wszystkie z Sánchez Vicario), Filderstadt (z Arendt)
  • 1997 US Open, Masters, Amelia Island, Berlin (wszystkie z Davenport), Lipsk, Paryż (hala, oba z Hingis)
  • 1998 French Open, Wimbledon, US Open, Miami, Canadian Open (wszystkie z Hingis), Eastbourne (z de Swardt)
  • 1999 Miami (z Hingis), Hilton Head (z Lichowcewą), Canadian Open (z Pierce)

gra mieszana (5)[edytuj | edytuj kod]

  • 1987 Miami (z Mečířem)
  • 1988 Australian Open, US Open (z Pughem)
  • 1989 Australian Open, Wimbledon (z Pughem)

Przypisy

  1. Classic Matches: Graf v Novotna (ang.). W: Wimbledon 1993 [on-line]. news.bbc.co.uk, 2004-05-31. [dostęp 2012-07-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]