21 Batalion Celny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
21 Batalion Celny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1921
Tradycje
Rodowód 4/VIII batalion wartowniczy
Dowódcy
Pierwszy ppłk Antoni Kamiński
Organizacja
Dyslokacja Tczew[1]
Formacja Bataliony Celne
Podległość Główna Komenda Batalionów Celnych
Ministerstwo Skarbu
Bataliony celne w czerwcu 1921.jpg

21 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 roku w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 21 batalion celny powstał w granicach DOG Pomorze, a zorganizowano go na bazie 4/VIII batalionu wartowniczego[2]. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[3]. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych[4].

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[5].

W sierpniu 1921 roku 21 batalion celny został zluzowany przez Straż Celną i niedługo potem rozformowany. 1 i 2 kompania celna odeszła do 20 batalionu celnego, 3 kompania celna podporządkowana została 1 batalionowi celnemu, a 4 kc 2 batalionowi celnemu[6].

Służba celna[edytuj | edytuj kod]

17 maja 1921 roku Główna Komenda Batalionów Celnych zarządziła zmiany dyslokacyjne batalionów. 21 batalion celny miał ochraniać odcinek granicy od Sobkowy do Kolebki. Sztab batalionu rozlokowany miał być w Tczewie[7].

Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[8]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[9].

Sąsiednie bataliony

16 batalion celny w Nowem19 batalion celny w Wejherowie – VI 1921[10]

Kadra batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
ppłk Antoni Kamiński z 71 pp[11][1] VI – VII 1921[12]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Ordre de Bataille 21 batalionu celnego w Tczewie na dzień 1 czerwca 1921[12]
kompanie 1. Tczew 2. Gniew 3. Nowe 4. Żukowo
dowódcy por. Roman Szubert[13] por. Lucjan Głodkowski[14] ppor. Franciszek Młynarczyk[15] kpt. Mieczysław Polański[16]
Ordre de Bataille 21 batalionu celnego w Tczewie na dzień 1 lipca 1921[12]
kompanie 1. Tczew 2. Egiertowo 3. Kamierowo 4. Żukowo
dowódcy ppor. Józef Kotarba[17] por. Lucjan Głodkowski[14] ppor. Franciszek Młynarczyk[15] kpt. Mieczysław Polański[16]
placówki Gorzędziej Satrapy Rościszewo Niestępowo
Tczew -most Szumlis Szlachecki Gołębiówko Sulmin
Czatków Szumlis Królewski Duże Mirowo Smengorżyn
Łąki Stafrowa Huta Małe Mirowo Kokoszki
Mały Miłobądz Połęcin Trzecionka Maternia
Duży Miłobądz Kamelin Kamirowskie Piece Głukowo
Arent Hopowo Bożepole Owczarnia
Malenin Borcz Rusland Wysoka
Szwarc Skrzeszewo Szczodrowo Gołębiowo
Świetlikowo Lichtenfeld Celmerostwo Bernardowo
Szczerbeszin Łapin Nowy Wiec Kolebki
Kobierżyn Fiolin Nowy Wiec

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
  • Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Henryk Dominiczak: Granica polsko–niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Teresa Prengel-Boczkowska. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”. , 2009. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej. 
  • Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
  • . Materiały dotyczące dyslokacji 3 batalionu celnego. Wytyczne władz zwierzchnich. Wykazy rozlokowania jednostek. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Zarządzenia Głównej Komendy Baonów Celnych dotyczące przejęcia odcinka granicy 21 baonu celnego przez Straż Celną . → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.