29 Batalion Celny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
29 Batalion Celny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1922
Tradycje
Rodowód II/I batalion etapowy
IV/I batalion etapowy
Kontynuacja 29 batalion SG
Dowódcy
Pierwszy ppłk Eugeniusz Pieczkowski
Ostatni por. Zygmunt Meyer
Organizacja
Dyslokacja Hrycewicze[1]
Kleck (od XI 1921)[1]
Formacja Bataliony Celne
Podległość MSW
9 Brygada Celna
Bataliony celne we wrześniu 1921.jpg

29 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L.7300/Mob. z dnia 9 czerwca 1921 roku w miejsce batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 29 batalion celny powstał w Brześciu Litewskim, a zorganizowano go na bazie II Warszawskiego batalion etapowego i IV Warszawskiego batalionu etapowego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[2]. Podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych[3].

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[4].

W listopadzie 1921 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne[5]. 29 batalion celny znalazł się w strukturze 9 Brygady Celnej[6].

Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922 roku, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 roku zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”[3]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[7]. Z początkiem 1923 roku batalion został rozwiązany(?).

Służba celna[edytuj | edytuj kod]

Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[8]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[9].

W lipcu 1922 roku batalion stał „w rezerwie”. W jego strukturach zdecydowano utworzyć nieetatową szkołę podoficerską. Kadrę szkoły miały wydzielić również pozostałe bataliony celne[10]. Po przeszkoleniu batalion powrócił do pełnienia służby granicznej i pełnił ją do chwili rozwiązania.

Sąsiednie bataliony

Kadra batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
ppłk piech. Eugeniusz Grzegorz Pieczkowski[12][a] od IX 1921[1] – VII 1922[12]
kpt. Aleksander Morozoff[12] od VIII[1] – IX 1922[12]
por. rez. żand. Zygmunt Meyer[12] od IX 1922[1][12]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Ordre de Bataille 29 batalionu celnego w Hrycewiczach na dzień 1 września 1921[12]
kompania 1. Hrycewicze 2. Morocz 3. Jodczyce[16] O.K.M. Sobaczki
dowódcy por. Michał Wargird ppor. Władysław Ignatowski por. Jerzy Gorzkowski[17] ppor. Henryk Bilewski
warta Wieliczkowicze Nowe Mokrany[18]
Duży Rożyn Czeczowice
Nowy Rożyn Wielkie Bałwany[19]
Kołki Korzeniowszczyzna[20]
Golinowo Kasiuty
Prochody
Sorakowce
Smolicze
Marusin
Łosowicze
Kukowicze
Cepry
Blatczyn
Ordre de Bataille 29 batalionu celnego w Klecku na dzień 30 września 1922[12]
kompania 1. Matusze[21] 2. Jodczyce (Jodczyki)[22] 3. Radziwiłmonty 4. Ciekałowszczyzna[23]
dowódcy por. Stanisław Kremes por. Władysław Grzeszko por. Apanasewicz por. Jasiński
placówka Nr 9 Korzeniowszczyzna[24] Nr 1 Ostaszyn[25] Kompania

na szkoleniu

Nr 14 Smolicze
Nr 10 Kasiuty Nr 2 Ciecierowiec[26] Nr 15 Smolicze
Nr 11 Kukozy Nr 3 Jodczyce Nr 16 Marysin
Nr 12 Leśniczówka Nr 4 Jodczyce Nr 17 Łozowicze
Nr 5 Sustyń Nr 18 Łozowicze
Nr 6 Chołownia
Nr 7 Bałwań
Nr 8 Bałwań

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Eugeniusz Grzegorz Pieczkowski (ur. 6/19 lipca 1877 roku) wywodził się z armii carskiej. Do 30 listopada 1918 był internowany przez Niemców. Do Wojska Polskiego przyjęty 23 lutego 1920. Od 14 kwietnia do 31 lipca 1920 był dowódcą 2/III Batalionu Wartowniczego, a następnie dowódcą Stacji Zbornej „Kraków". Od 28 sierpnia 1920 był dowódcą II Warszawskiego batalionu etapowego, a od 1 sierpnia 1921 dowódcą 29 batalionu celnego. W 1922 roku został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów piechoty. W 1923 roku był komendantem PKU Pułtusk, a w latach 1924-1926 komendantem PKU Płock, pozostając oficerem nadetatowym 77 pp w Lidzie[13][14][15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 14.
  2. Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 24.
  3. a b Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 25.
  4. Dominiczak 1992 ↓, s. 75.
  5. Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 26.
  6. Dominiczak 1992 ↓, s. 74.
  7. Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 5.
  8. Dominiczak 1992 ↓, s. 72.
  9. Dominiczak 1992 ↓, s. 73.
  10. Rozkaz organizacyjny IWGW ↓, s. 1.
  11. a b WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000 ↓.
  12. a b c d e f g h OdeB batalionów celnych ↓, s. 29bc.
  13. Ochał 2017 ↓, s. 151.
  14. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 346, 397, 1476.
  15. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 303, 341, 1344.
  16. Obecnie Ёдчыцы, Клецкі раён, Мінская вобласць
  17. Jerzy Gorzkowski. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2019-08-07]..
  18. Obecnie Макраны, Макраны, Rejon klecki, (Клецкі раён)
  19. Obecnie Загорнае, Клецкі раён, Мінская вобласць
  20. Obecnie Кореневщина, Клецкі раён, Мінская вобласць
  21. Matusze, wieś
  22. wieś: Jodczyce, przynależność administracyjna przed 1939 r.:Gmina Hrycewicze, Powiat nieświeski, Województwo nowogródzkie
  23. Ciekałowszczyzna, wieś
  24. Obecnie Каранеўшчына Rejon klecki(Клецкі раён)
  25. Na południe od w. Ciecierowiec
  26. Obecnie Цецеравец, Клецкі раён, Мінская вобласць

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Artur Ochał: Na litewskiej rubieży Brygada KOP Grodno (1929-1939). Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2017. ISBN 978-83-8098-148-5.
  • Teresa Prengel-Boczkowska. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”. , 2009. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej. 
  • Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
  • Rozkaz organizacyjny Inspektoratu Wojskowego Granicy Wschodniej Województwa Poleskiego, 1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin