2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej
| Historia | |
| Państwo | |
|---|---|
| Sformowanie | |
| Dowódcy | |
| Pierwszy |
Józef Jeleński |
| Ostatni |
August Kadłubiński |
| Działania zbrojne | |
| Powstanie kościuszkowskie | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja |
patrz: stanowiska |
| Rodzaj wojsk | |
2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej – oddział jazdy armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej autoramentu narodowego[1].
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]W 1765 w skład wojsk litewskich wchodziło pięć pułków przedniej straży. Wśród nich był też pułk buławy wielkiej[2]. Pułk tworzyło pięć chorągwi. Etatowy skład 30-konnej chorągwi stanowili rotmistrz wraz z dwoma pocztami, porucznik z dwoma pocztami, chorąży z pocztem oraz 11 towarzyszy i 11 pocztowych, a także trębacz, przy czym w chorągwi pułkowej powinno ich być dwóch[3].
W 1776 pułk liczył etatowo 150 żołnierzy[4]. Początkowo pułk składał się z pięciu chorągwi w etatowej obsadzie 150 ludzi każda.
Lustracja dokonana w 1776 opisana została następująco[5]:
Iten pułk wrównym utrzymuje się nieporządku. Płace ieszcze mniejszą ma od Pierwszego, a przy Sztabie nad liczbę koni 16 nigdy więcej nie znajduje się. Konsystencja w Eyszyszkach dobra, ale za szczupła. Dodania więc sobie Jednego lub dwóch Starostw przyległych na rozszerzenie Kwater swych żąda.
Stan faktyczny według „raty marcowej” z 1777 roku wynosił 150 żołnierzy[4]. Pułk składał się ze sztabu i pięciu chorągwi: pułkownika, rtm. J. Micutty, rtm. K. Ciechanowieckiego, rtm. M. Abramowicza, rtm. S. Sągajłły[5].
Reformy sejmu czteroletniego przewidywały w 1789 przyrost liczebności wojsk do armii 100 tysięcznej. Nieco później zmniejszono jej etat do 65 tysięcy. Liczebność pułku została podniesiona początkowo do 514, a później do 612 osób i ten stan przetrwał do wybuchu powstania kościuszkowskiego[6].
Przy zachowaniu etatu z 1776, nowy zaciąg dla jednostki przewidywał 340 ludzi, co razem miało stanowić 490 żołnierzy w służbie[7].
Skład pułku
[edytuj | edytuj kod]| Chorągiew | mp | Rotmistrz | Porucznik | Chorąży |
|---|---|---|---|---|
| Chorągiew pułkowa[a] | Mścisław | Leon Antoni Dewicz | bd | bd |
| Chorągiew Abramowicza[b] | Mozyrz | Ludwik Abramowicz | Jan Juszyński | Sobolewski |
| Chorągiew Massalskiego[c] | Wasiliszki | Tomasz Massalski | Mustafa Dawidowicz | Samuel Dawidowicz |
| Chorągiew Tołłoczki[d] | Ejszyszki | FlorianTołłoczko | Mustafa Azulewicz | Eliasz Ryzwanowicz |
| Chorągiew Micuty[e] | Suchary | Józef Micuta | Dulewicz | Korsak |
Walki pułku
[edytuj | edytuj kod]
Jego żołnierze walczyli m.in. pod Pragą 4 listopada 1794[10].
Stanowiska
[edytuj | edytuj kod]Żołnierze pułku
[edytuj | edytuj kod]Etatową obsadę oficerską normował etat stutysięczny wojska, według którego w pułku powinni się znajdować: pułkownik, podpułkownik, dwóch majorów, kwatermistrz, audytor, dwóch adiutantów, czterech rotmistrzów z chorągwiami, czterech rotmistrzów sztabowych, ośmiu poruczników, ośmiu chorążych[11]. W korpusie oficerskim 44% było Tatarami[12].
- Szefowie pułku[12]
- Michał K. Ogiński (1768–1793)
- Szymon M. Kossakowski (1793–1794)
- Pułkownicy[12]
- Leon Dewicz (był w 1765)[13]
- Michał Hołyński (1776–1778)[14]
- Józef Jeleński (1778–1793)[15]
- Augustyn Kadłubiski (1793–1794)[10][15].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ W 1717 była to chorągiew kozacka rotmistrzostwa Szaniawskiego[9].
- ↑ W 1717 była to chorągiew kozacka pułkownikostwa Sosnowskiego[9].
- ↑ W 1717 była to chorągiew kozacka rotmistrzostwa Poniatowskiego[9].
- ↑ W 1717 była to chorągiew kozacka rotmistrzostwa Paszkowskiego[9].
- ↑ W 1717 była to chorągiew tatarska rotmistrzostwa Bohdana Baranowskiego[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Trąbski 2012 ↓, s. 245.
- ↑ Machynia 2012 ↓, s. 46.
- ↑ Machynia 2012 ↓, s. 55.
- ↑ a b Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. XXI.
- ↑ a b Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. 186.
- ↑ Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. 185.
- ↑ Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. XXII.
- ↑ Machynia 2012 ↓, s. 54–55.
- ↑ a b c d e Machynia 2012 ↓, s. 57.
- ↑ a b c Gembarzewski 1925 ↓, s. 14.
- ↑ Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. 163.
- ↑ a b c Machynia, Rakutis i Srzednicki 1999 ↓, s. 187.
- ↑ Machynia 2012 ↓, s. 54.
- ↑ Trąbski 2012 ↓, s. 121.
- ↑ a b Trąbski 2012 ↓, s. 130.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1925.
- Mariusz Machynia: Kawaleria litewska w początkowym okresie działań Komisji Wojskowej Rzeczypospolitej Wielkiego Księstwa Litewskiego. Lata 1765–1766. W: Aleksander Smoliński (red.): Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T. 2. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. ISBN 978-83-231-2783-3.
- Mariusz Machynia, Valdas Rakutis, Czesław Srzednicki: Oficerowie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sztab, kawaleria, artyleria, wojska inżynieryjne i piechota. Kraków: Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe, 1999. ISBN 83-7188-239-4.
- Maciej Trąbski: Kawaleria autoramentu narodowego Rzeczypospolitej Obojga Narodów w epoce stanisławowskiej. Lata 1775–1794. W: Aleksander Smoliński (red.): Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T. 2. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. ISBN 978-83-231-2783-3.