7 Regiment Pieszy Litewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 7 Regimentu Pieszego Litewskiego. Zobacz też: 7 Pułk Piechoty.
7 Regiment Pieszy Litewski
Historia
Państwo  I Rzeczpospolita
Sformowanie 1775
Nazwa wyróżniająca Fizylierów
Dowódcy
Pierwszy Kazimierz Nestor Sapieha
Ostatni Ludwik Giełgud
Działania zbrojne
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
Powstanie kościuszkowskie
Organizacja
Dyslokacja patrz: stanowiska
Rodzaj wojsk Wojska lądowe
Kazimierz Nestor Sapieha

7 Regiment Pieszy Litewskioddział piechoty armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej.
Regiment często zwano także Regimentem Fizylierów[1].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Regiment utworzony z batalionu Grodzieńskiego w 1790[2]. 2 marca 1790 Komisja Wojskowa wydała rozkaz sformowania regimentu. Jego szefem mianowany został generał artylerii litewskiej Kazimierz Nestor Sapieha.

Quote-alpha.png
[...] Stosuiąc zaś zawsze chęci Nasze do chęci narodu, iako i własnego serca skłonności My Król, dogadzaiąc batalion Grodzieński kosztem Naszym erygowany, i dotąd utrzymywany, do woyska Rzeczypospolitey w ofierze natychmiast przyłączamy i inkorporować do regimentów Litewskich kommissyi woyskowey w żołd skarbu tegoż polecamy, z ostrzeżeniem rang wszystkim oficerom, na iakie przez Nas w tymże batalionie patentowani byli [...][1].

Początkowo umieszczono go w hierarchii piechoty litewskiej na piątym miejscu[a]. W praktyce jednak otrzymał pierwszy wolny numer – numer siódmy[1].

Stan jednostki w kwietniu 1790 roku wynosił etatowo 723 „głowy”, a faktycznie 118 żołnierzy i składał się jedynie ze sztabu i dwóch kompanii[3].

Z czasem regiment został rozbudowywany. W kwietniu 1792 roku liczył etatowo 789 żołnierzy, a faktycznie posiadał ich 713[4]

W lipcu 1792 roku powiększono regiment o cztery nowe kompanie. We wrześniu 1792 roku etat przewidywał 1440 żołnierzy, a faktycznie było ich 1163[5]. Dawało to w tym momencie regimentowi 7 pierwszeństwo pod względem liczebności wśród jednostek pieszych. W wyniku redukcji 1793 roku, etat wyjątkowo nie zmienił się i dalej wynosił 1440 osób. Stan faktyczny spadł jednak do 1086 żołnierzy. Prawdopodobnie nadal była to najliczniejsza piesza jednostka litewska i taką pozostała do wybuchu powstania kościuszkowskiego[4]. Można przyjąć, że w kwietniu 1794 roku stan regimentu wynosił etatowo 1440 żołnierzy, a faktyczny 1086[6].

Regiment posiadał dwa bataliony złożone z czterech kompanii[7]. Jego stan na dzień 1 sierpnia 1793 wynosił 1108 ludzi, a 16 kwietnia 1794 roku około 930[7].

Barwa regimentu[edytuj | edytuj kod]

  • Podczas insurekcji kościuszkowskiej regiment generała artylerii nosił wyłogi pąsowe, guziki srebrne[8].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

Regiment stacjonował w następujących miejscowościach[2]:

Żołnierze regimentu[edytuj | edytuj kod]

Regimentem dowodził zazwyczaj pułkownik. Stanowisko szefa regimentu, związane z wielkimi poborami, było najczęściej uważane za synekurę. Szefowie posiadali prawo fortragowania (przedstawiania do awansu) oficerów[9]. Początkowo w sztabie znajdowało się czterech oficerów: podpułkownik, major, kapitan regimentskwatermistrz i porucznik adiutant. W kompaniach: kapitan z kompanią, kapitan sztabowy, czterech poruczników, dwóch podporuczników i dwóch chorążych[3]. W lipcu 1792 roku w sztabie był szef regimentu i regimentsfelczer, pułkownik, podpułkownik, dwóch majorów, kwatermistrz, audytor i prawdopodobnie dwóch adiutantów. W kompaniach trzech kapitanów z kompanią, trzech kapitanów sztabowych (od 1793 czwarty), ośmiu poruczników i ośmiu chorążych. W lipcu 1792 patenty oficerskie otrzymało 11 podporuczników. Czwarty kapitan pojawił się w 1793 roku. Wtedy w regimencie było 40 oficerów, nie licząc szefa i regimentsfelczera[10].

Szefowie[2]:

  • Kazimierz Nestor Sapieha (gen. art. i szef korpusu inż. Wielkiego Księstwa Litewskiego)
  • Ludwik Giełgud (strażnik Wielkiego Księstwa Litewskiego 1793–1794)

Pułkownicy[2]:

Walki regimentu[edytuj | edytuj kod]

7 Regiment Pieszy Litewski uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja.

Bitwy i potyczki[2]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W ten sposób nawiązano do koronnego odpowiednika - regimentu pieszego fizylierów nr 5

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1925.
  • Mariusz Machynia, Valdas Rakutis, Czesław Srzednicki: Oficerowie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sztab, kawaleria, artyleria, wojska inżynieryjne i piechota. Kraków: Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe, 1999. ISBN 83-7188-239-4.
  • Karol Linder: Dawne Wojsko Polskie. Ubiór i uzbrojenie. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1960.
  • Leonard Ratajczyk, Jerzy Teodorczyk: Wojsko powstania kościuszkowskiego w oczach współczesnych malarzy. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07090-3.