I-16

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
I-16 Typ 24
I-16 Typ 24
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Zakłady Lotnicze Sokół
Konstruktor Polikarpow
Typ jednomiejscowy samolot myśliwski
Konstrukcja mieszana
Załoga 1
Historia
Data oblotu 1933
Lata produkcji 1934-1942
Dane techniczne
Napęd 1 x 9-cylindrowy silnik gwiazdowy Szestow M-63 chłodzony powietrzem
Moc 820 kW (1100 KM)
Wymiary
Rozpiętość 9 m
Długość 6,13 m
Wysokość 3,25 m
Powierzchnia nośna 14,49 m²
Masa
Własna 1490 kg
Startowa 2095 kg
Osiągi
Prędkość maks. 525 km/h
Prędkość wznoszenia 14,7 m/s
Pułap 9700 m
Zasięg 700 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
– dwa karabiny maszynowe 7,62 mm w górnej przedniej części kadłuba
– dwa karabiny maszynowe 7,62 mm lub działka 20 mm w krawędziach natarcia skrzydeł
– ładunek 500 kg bomb i pocisków rakietowych na podwieszeniach zewnętrznych
Użytkownicy
ZSRR, Hiszpania, Chiny, Finlandia
Rzuty
Rzuty samolotu

Polikarpow I-16 – jednomiejscowy samolot myśliwski i myśliwsko-bombowy produkcji ZSRR z czasów drugiej wojny światowej, zwany przez lotników niemieckich Rata (szczur).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Choć I-16 opracowano mniej więcej w tym samym czasie co I-15, to jednak podstawowa koncepcja jego konstrukcji była znacznie nowocześniejsza. Samolot był pierwszym na świecie myśliwcem dolnopłatowym z chowanym podwoziem (chociaż w celu jego schowania należało wykonać 44 obroty korbką umieszczoną na prawej burcie samolotu). Prototyp oblatał Walery Czkałow w roku 1933, który stwierdził po oblocie, że "dobra to maszyna, może tylko trochę trudna, ale będzie z niej pożytek". Natychmiast wyszły na jaw kłopoty z własnościami pilotażowymi wynikające z nadmiernej czułości na ruchy drążka sterowego[1]. Mimo to samolot wszedł do masowej produkcji (ogółem wyprodukowano 7005 samolotów bojowych oraz około 1640 dwumiejscowych maszyn szkolnych).

Chrzest bojowy samolot przeszedł w czasie wojny domowej w Hiszpanii. Na półwysep iberyjski trafił w ramach pomocy rządu radzieckiego dla rządu republikańskiego walczącego z buntem gen.Francisco Franco. W Hiszpanii samoloty I-15 i I-16 nazywane były Chatos i Moscas[2].

Myśliwce te służyły do roku 1942, ponosząc na początku wojny bardzo duże straty. Do strat tych przyczyniły się właściwości lotne samolotu i niedostateczne wyszkolenie młodych pilotów kierowanych na front. I-16 był produkowany w 10 podstawowych wersjach, począwszy od I-16 Tip 1, z silnikiem gwiazdowym M-22 o mocy 480 KM, do I-16 Tip 24, z jeszcze mocniejszym silnikiem oraz znacznie cięższym i bardziej zróżnicowanym uzbrojeniem.

Samolot, zwany przez sowieckich pilotów Iszaczek (osiołek)[1], uchodził za trudny w pilotażu, przyczyniał się do tego m.in. krótki kadłub i wynikająca z tego mała stateczność podłużna. Duża średnica silnika gwiazdowego utrudniała widoczność podczas podchodzenia do lądowania, mała rozpiętość powodowała trudności pilotażowe przy małych prędkościach. Na konstrukcji I-16 widać wyraźnie wpływ koncepcji samolotu Gee Bee, znanego z licznych rekordów i katastrof.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

  • I-16 Typ 1 – z silnikiem M-22 o mocy 480 KM, uzbrojony w dwa km-y 7,62 milimetra
  • I-16 Typ 5 – z silnikiem M-25 o mocy 700 KM i krytą kabiną, uzbrojony w dwa km-y 7,62 milimetra
  • I-16 Typ 6 – z trzema karabinami maszynowymi 7,62 milimetra
  • I-16 Typ 10 – zwiększono uzbrojenie do 4 km-ów 7,62 milimetra i zrezygnowano z krytej kabiny dla poprawienia widoczności
  • I-16 Typ 17 z silnikiem o mocy 780 KM, uzbrojony w dwa km-y 7,62 milimetra i dwa działka 20 milimetrów
  • I-16 Typ 18 z silnikiem M-62 o mocy 920 KM, uzbrojony w cztery km-y 7,62 milimetra
  • I-16 Typ 24 – z silnikiem Szestow M-63 o mocy 1100 KM, uzbrojony w dwa km-y 7,62 milimetra, jeden wielkokalibrowy km 12,7 milimetra, dwa działka 20 milimetrów i sześć pocisków rakietowych RS-82
  • UTI-4 – samolot szkolny (wyprodukowano około 1640 sztuk)
  • I-16 SPB - specjalna wersja I-16, mogła być podłączona do samolotów TB-3 SPB
Zniszczony na lotnisku Polikarpow UTI-4 – dwumiejscowa wersja I-16. Rosja 1941

W latach 90. XX wieku sześć wraków I-16 zostało odnalezionych w Rosji i wyremontowanych w Nowosybirsku do stanu lotnego dla kolekcji Wanaka w Nowej Zelandii, część z nich trafiła później do innych kolekcji[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dariusz Paduch. Polikarpow I-16 vs Messerschmitt Bf 109. „Lotnictwo”, s. 75–76, lipiec 2012. 
  2. Praca zbiorowa, Wojna narodowo rewolucyjna w Hiszpanii 1936-1939, s.156.
  3. Luigino Caliaro: Flight of the "Rata", "Aircraft" nr 11/2009, vol.42, ss.21-22 (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa: Wojna narodowo rewolucyjna w Hiszpanii 1936-1939. MON. ISBN 83-11-06305-2.