Komisariat Straży Granicznej „Szczuczyn”
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Tradycje | |
Rodowód | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Formacja | |
Podległość |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Inspektorat_Graniczny_nr_1_%C5%81om%C5%BCa.png/250px-Inspektorat_Graniczny_nr_1_%C5%81om%C5%BCa.png)
Komisariat Straży Granicznej „Szczuczyn” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Geneza
[edytuj | edytuj kod]Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920, powołano do życia Straż Celną[1]. 1 czerwca 1921 w Szczuczynie stacjonowało dowództwo 2 batalionu celnego[2]. Na przełomie lat 1921/1922 ochronę granicy państwowej w tym rejonie od pododdziałów 2 batalionu celnego przejęła Straż Celna[2]. Na terenie przyszłego komisariatu SG „Szczuczyn” powstał komisariat Straży Celnej „Chojnowo”, który wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Straży Celnej „Grajewo”[3].
W drugiej połowie 1927 przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[4]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej.
- Osobne artykuły:
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 Straż Graniczną[5]. Rozkazem nr 1 z 12 marca 1928 w sprawach organizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego Naczelny Inspektor Straży Celnej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Szczuczyn” do Inspektoratu Granicznego nr 1 „Stawiska” i określił jego strukturę organizacyjną[6]. 2 kwietnia 1928 rozwiązywany komisariat Straży Celnej „Kumelsk” przekazał inwentarz, będący pod zarządem komisariatu, kierownikowi komisariatu „Szczuczyn”[7]. Rozkazem nr 9 z 18 października 1929 w sprawie reorganizacji mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu[8]. Rozkazem nr 4/31 zastępcy komendanta Straży Granicznej płk. Emila Czaplińskiego z 20 października 1931 zniesiono placówkę SG „Stawiski”[9]. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przeniósł placówkę I linii „Czarnowo” do Niedźwiadnej[10]. Rozkaz komendanta Straży Granicznej płk. Jana Jura-Gorzechowskiego z 10 maja 1938 w sprawie terminologii w odniesieniu do władz i jednostek formacji, wydany w związku z rozkazami KSG z 25 i 29 kwietnia 1938, przemianował inspektoraty graniczne na obwody Straży Granicznej z dodaniem nazwy miejscowości, w której jednostka stacjonuje. Jednocześnie nakazał używanie w stosunku do kierowników komisariatów i placówek nowych terminów: „komendant komisariatu” i „dowódca placówki”[11]. Komisariat wszedł w skład struktury Obwodu Straży Granicznej „Łomża”.
Służba graniczna
[edytuj | edytuj kod]W 1928 komisariat ochraniał odcinek granicy państwowej długości około 21 kilometrów[12]. Prawa granica:słupa granicznego nr 150, dalej prawy skraj lasu Zacieczkowskiego, m. Benczkowo, m. Gutki (wył.) i dalej m. Guty-Starowieś. Lewa granica do słupa granicznego nr 131, dalej Truszki Zalesie, m. Kumelsk (wył.), szosą z Grabowa do Kumelska (wył.)[13]. Po reorganizacji komisariat ochraniał odcinek granicy państwowej długości około 21,5 kilometra[14].
- Sąsiednie komisariaty
Komenda komisariatu
[edytuj | edytuj kod]Kierownicy/komendanci komisariatu | |||
---|---|---|---|
Stopień | Imię i nazwisko | Okres pełnienia służby | Kolejne stanowisko |
podkomisarz | Antoni Wąż Amorozowicz[15] | IX 1828 – | |
komisarz | Ignacy Buś | był 1 I 1933[16] – | |
podkomisarz | Leonard Froelich[17] | był XII 1936 – 20 VII 1939 | kwatermistrz Obwodu „Brasław” |
aspirant | Jan Zachwiej[18] | 29 III 1939[19] - | |
Zastępcy komendanta komisariatu | |||
przodownik podchorąży | Idzi Jędrszczyk | 1 V 1939[20] – |
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]Organizacja komisariatu w marcu 1928[6]:
- komenda – Szczuczyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Milewo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
Organizacja komisariatu w październiku 1929[8]:
- 4/1 komenda – Szczuczyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Milewo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
- placówka Straży Granicznej II linii „Stawiski” → Zniesiona w 1931
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Komisariat_Szczuczyn.png/250px-Komisariat_Szczuczyn.png)
Organizacja komisariatu w 1933 i 1934[21]:
- komenda – Szczuczyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo” → w 1934 przeniesiona do Niedźwiadnej
- placówka Straży Granicznej I linii „Milewo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
Organizacja komisariatu w 1937[21]:
- komenda – Szczuczyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Niedźwiadna”
- placówka Straży Granicznej I linii „Milewo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Brzozowo” (??)
- placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
- posterunek Straży Granicznej „Jedwabne”[22]
Organizacja komisariatu w 1939[21] (wg Polaka):
- komenda – Szczuczyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Niedźwiadna”
- placówka Straży Granicznej I linii „Milewo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
Organizacja komisariatu w 1939[23] (wg Sobczaka):
- komenda – Szczuczyn
- placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Milewo”
- placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
- placówka Straży Granicznej II linii „Stawiski”
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 130.
- ↑ a b OdeB batalionów celnych ↓, s. 2bc.
- ↑ Kozłowski 2012 ↓, s. 26.
- ↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
- ↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 13.
- ↑ Rozkazy organizacyjne Maz. IO ↓, s. 1.
- ↑ a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 56.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 80.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 99.
- ↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 120–122.
- ↑ Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 3.
- ↑ Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 5.
- ↑ Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 1.
- ↑ Wykazy imienne IG „Łomża” ↓, s. 43.
- ↑ Wykazy imienne IG „Łomża” ↓, s. 181.
- ↑ Kronika IG „Łomża” ↓, s. 10, 508.
- ↑ Wykazy imienne IG „Łomża” ↓, s. 229.
- ↑ Rozkazy Maz. IO ↓, s. 49/39.
- ↑ Rozkazy Maz. IO ↓, s. 59/39.
- ↑ a b c Polak 1998 ↓, s. 65.
- ↑ Wykazy jednostek IG „Łomża” ↓, s. 23.
- ↑ Sobczak 2014 ↓, s. 10.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Henryk Dominiczak: Granica polsko-niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Bogusław Polak: Z dziejów polskich formacji granicznych 1918−1839. Studia i materiały. Tom I. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909484-00.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928–1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Wykazy imienne oficerów i szeregowych Inspektoratu Granicznego „Łomża” 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Piotr Kozłowski. Straż Celna zapomnianą formacją graniczną II Rzeczypospolitej – dyslokacja jednostek granicznych w 1926 roku. „Problemy Ochrony Granic”. 50, 2012. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757.
- Henryk Mieczysław Kula: Polska Straż Graniczna w latach 1928–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 8311082671.
- Antoni Krzysztof Sobczak: Mazowiecki Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej w Ciechanowie w latach 1928–1939. Przyczynek do historii. 2014. [dostęp 2017-03-14].
- Odpisy z kronik komisariatów Inspektoratu Granicznego „Łomża” w latach 1937–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykazy imienne oficerów i szeregowych Inspektoratu Granicznego „Łomża” w latach 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykazy jednostek Inspektoratu Granicznego „Łomża” w latach 1932–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy organizacyjne Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Rozkazy Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego 1928–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Ordre de bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.