Kryzys kongijski 1960-1965

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kryzys kongijskiwojna domowa toczącą się w Republice Konga (obecnie pod nazwą Demokratyczna Republika Konga) która wybuchła po uniezależnieniu się tego kraju od Belgii[1].

Przebieg konfliktu[edytuj]

W chwili nadania niepodległości 30 czerwca 1960 roku[2] prezydentem Konga został Joseph Kasavubu, a premierem Patrice Lumumba. Obydwaj politycy już w przeszłości rywalizowali ze sobą. Zwolennicy Lumumby doprowadzili do przeforsowania jego koncepcji centralistycznego państwa. Centralizm doprowadził od wybuchu konfliktu wewnętrznego - jeszcze w lipcu niepodległość ogłosiła Katanga której lider Moise Czombe popierany był przez Belgię (która dążyła w ten sposób do osłabienia Lumumby i rozbicia wewnętrznego kraju)[2][1][3]. Premier chcąc ustabilizować sytuację zwrócił się o pomoc wojskową do ONZ. Pomoc była niewystarczająca przez co rząd zwrócił się do Związku Radzieckiego[4]. Niezadowolony z radzieckiej pomocy prezydent Kasavubu zdymisjonował Lumumbę we wrześniu. Akt prawny którym posłużyła się głowa państwa był wątpliwy jeśli chodzi o legalność. Lumumba, ratując się, próbował obalić Kasavubu. Spór między przywódcami zakończył się 14 września kiedy pułkownik Joseph Mobutu poparty przez prezydenta obalił premiera w wojskowym zamachu stanu[5][3].

Zwolennicy obalonego premiera skupili się w Kasai[1]. W stolicy Kasai, Stanleyville proklamowali rząd Ludowej Republiki Kongo (uznany przez blok wschodni i niektóre kraje kontynentu)[5], głoszący hasła socjalistyczne[1]. Lumumba będący w drodze do Kasai został schwytany przez wojska Czombego i zabity w styczniu 1961 roku[1][2]. W lutym 1961 roku Mobutu przekazał rzeczywistą władzę prezydentowi Kasavubu. Rząd Kasavubu doprowadził w 1962 roku do rozbicia Ludowej Republiki Konga. Do 1963 roku z pomocą ONZ, Belgii i Stanów Zjednoczonych zlikwidował siły secesjonistów w Katandze. Dzięki działaniom militarnym i dyplomatycznym czasowo przywrócono jedność terytorialną[5].

W październiku 1963 roku lumumbiści powołali w Brazzaville Narodowy Komitet Wyzwolenia. Lumumbiści wykorzystali to że w czerwcu 1964 roku siły ONZ wycofały się z kraju i wywołali antyrządowe powstanie. Wierne im oddziały przejęli kontrolę nad połową państwa. Na czele lewicowej rebelii stanął popierany przez Chiny Christopher Gbenye[5][1]. Na wschodzie kraju z kolei działało zgrupowanie partyzanckie Laurenta-Désiré Kabili który wsparty został przez setkę kubańskich żołnierzy dowodzonych przez Che Guevarę[6][7].

W lipcu 1964 roku prezydent Kasavubu powołał na premiera Moise Czombego z Katangi. We efekcie ofensywy zorganizowanej przez najemników armii kongijskiej stłumiono rebelię. Czombe został jednak zdymisjonowany przez prezydenta Kasavubu w atmosferze oskarżeń o fałszowanie wyborów[1]. Kryzys zakończył Mobutu który w listopadzie 1965 roku ponownie przeprowadził pucz przejmując w kraju dyktatorskie rządy[1].

Przypisy

  1. a b c d e f g h Kongijski konflikt (pol.). http://portalwiedzy.onet.pl.
  2. a b c Patrice Lumumba (ang.). www.encyclopedia.com.
  3. a b Rodney Castleden: Morderstwa polityczne, spiski, tajne zmowy. Bellona, s. 232-8.
  4. Konga, Demokratyczna Republika. Historia. (pol.). http://encyklopedia.pwn.pl.
  5. a b c d Konga, Demokratyczna Republika. Historia. (pol.). http://encyklopedia.pwn.pl.
  6. Laurent-Kabila (ang.). https://www.britannica.com.
  7. Laurent Kabila (ang.). www.encyclopedia.com.