Wybory prezydenckie w Polsce w 1989 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska Rzeczpospolita Ludowa


Godło PRL

Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka PRL

Portal Portal Polska Ludowa

Wybory prezydenckie w Polsce w 1989 r. odbyły się 19 lipca 1989 r. i zostały przeprowadzone przez Zgromadzenie Narodowe[1]. Jedynym kandydatem na stanowisko prezydenta był Wojciech Jaruzelski, który zdobył 270 na 537 głosów[1].

Okoliczności wyboru[edytuj | edytuj kod]

Wybory prezydenckie były wynikiem porozumień Okrągłego Stołu[2]. 11 czerwca 1989 rzecznik rządu Jerzy Urban poinformował o decyzji Okrągłego Stołu o powierzeniu urzędu prezydenta Wojciechowi Jaruzelskiemu[3]. 22 czerwca ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce John R. Davies spotkał się na obiedzie z liderami „Solidarności”, którzy obawiali się, że porażka Wojciecha Jaruzelskiego w wyborach mogłaby wywołać autentyczną groźbę wojny domowej. Według relacji Daviesa, ambasador zaproponował system kontrolowanej absencji posłów podczas głosowania, wpływający na rozkład głosów tak, by strona komunistyczna mogła przeforsować kandydaturę generała[4].

23 czerwca Obywatelski Klub Parlamentarny zrezygnował z wystawienia własnego kandydata na prezydenta[5]. 30 czerwca Wojciech Jaruzelski zdecydował o rezygnacji z ubiegania się o urząd prezydenta PRL. Tego samego dnia część środowisk radykalnej opozycji m.in LDPN „Niepodległość”, Solidarność Walcząca, MFW i RSA zorganizowało demonstrację pod hasłem „Jaruzelski – musisz odejść” rozpędzoną przez Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej[6]. 3 lipca w Gazecie Wyborczej ukazał się artykuł pt. Wasz prezydent, nasz premier[6].

4 lipca podczas osobistej rozmowy Lech Wałęsa obiecał poparcie części posłów i senatorów Obywatelskiego klubu Parlamentarnego Czesławowi Kiszczakowi[6]. 13 lipca oddziały ZOMO rozpędziły demonstrację zorganizowaną przez Konfederację Polski Niepodległej[7]. 14 lipca Lech Wałęsa w oświadczeniu wezwał do jak najszybszego wyboru głowy państwa[7].

18 lipca Wojciech Jaruzelski ogłosił, że będzie kandydował na urząd głowy państwa[7]. Decyzja była spowodowana poparciem ze strony Michaiła Gorbaczowa i George’a H.W. Busha[7]. Ambasador Stanów Zjednoczonych John Davis przekonywał posłów i senatorów z Solidarności, aby umożliwili wybór Wojciecha Jaruzelskiego i oddali głosy nieważne lub zbojkotowali głosowanie[7]. 19 lipca 1989 Zgromadzenie Narodowe dokonało wyboru Wojciecha Jaruzelskiego na Prezydenta PRL. Wybór Jaruzelskiego umożliwiła postawa części parlamentarzystów OKP, którzy zagłosowali za lub zbojkotowali głosowanie[8]. W głosowaniu nie wzięli udziału posłowie: Paweł Chrupek, Adela Dankowska, Marek Jurek, Lech Kozaczko, Jerzy Pietkiewcz, Maria Stępniak, Henryk Wujec oraz senatorowie Zdzisław Nowicki, Krzysztof Pawłowski, Andrzej Szczepkowski i Mieczysław Ustasiak.

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Kandydat Popierany przez Za Przeciw Wstrzymało się
Liczba głosów Procent Liczba głosów Procent Liczba głosów Procent
Wojciech Jaruzelski Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Demokratyczne, Polski Związek Katolicko-Społeczny, Unia Chrześcijańsko-Społeczna, Stowarzyszenie PAX 270 50,28% 233 43,39% 34 6,33%

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Roszkowski 2003 ↓, s. 120.
  2. Roszkowski 2003 ↓, s. 102.
  3. Dudek 2013 ↓, s. 49.
  4. Patryk Pleskot, Zachód ratuje generała?! Paradoksy zachodniej dyplomacji w czasie przemian w Polsce (czerwiec–lipiec 1989 roku), w: Pamięć i Sprawiedliwość, 2 (16), Warszawa 2010, s. 197.
  5. Dudek 2013 ↓, s. 50.
  6. a b c Dudek 2013 ↓, s. 51.
  7. a b c d e Dudek 2013 ↓, s. 54.
  8. Dudek 2013 ↓, s. 55.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]