Zgromadzenie Narodowe (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Prezydent Andrzej Duda składający przysięgę przed Zgromadzeniem Narodowym, 6 sierpnia 2015
Rozpoczęcie posiedzenia Zgromadzenia Narodowego 4 czerwca 2014
Prezydent Bronisław Komorowski wygłaszający orędzie przed Zgromadzeniem Narodowym, 6 sierpnia 2010
Prezydent Andrzej Duda wygłaszający orędzie przed Zgromadzeniem Narodowym w Poznaiu, 15 kwietnia 2016

Zgromadzenie Narodowe – organ konstytucyjny składający się z posłów i senatorów obradujących wspólnie. Zgromadzenie Narodowe wywodzi się z II Republiki Francuskiej i zostało potem przejęte, jako instytucja, przez wiele krajów demokratycznych, w tym i Polskę.

Zgromadzeniem Narodowym nie są wspólne posiedzenia Sejmu i Senatu zwoływane w innych przypadkach, np. z okazji wizyt szefów państw czy uczczenia ważnych wydarzeń.

II Rzeczpospolita[edytuj]

W okresie międzywojennym Zgromadzenie Narodowe zostało ustanowione w konstytucji marcowej z 1921 r. Dokonywało ono wyboru prezydenta Rzeczypospolitej (bezwzględną większością głosów) i przyjmowało od niego przysięgę. Ponadto artykuł 125 Konstytucji przewidywał, że co 25 lat Konstytucja ma być poddana rewizji przez Zgromadzenie Narodowe.

Instytucja Zgromadzenia Narodowego została następnie zniesiona przez konstytucję kwietniową z 1935 r., osłabiającą władzę parlamentu na rzecz władzy wykonawczej, zamieniono ZN na Zgromadzenie Elektorów.

Posiedzenia Zgromadzenia Narodowego II Rzeczypospolitej[edytuj]

Data W celu Miejsce
9 grudnia 1922 dokonania wyboru prezydenta RP[1]
11 grudnia 1922 odebrania przysięgi od prezydenta RP Gabriela Narutowicza[1] Gmach Sejmu
20 grudnia 1922 dokonania wyboru prezydenta RP i odebrania przysięgi od Stanisława Wojciechowskiego[2]
31 maja 1926 dokonania wyboru prezydenta RP (wybrano Józefa Piłsudskiego, który jednak wyboru nie przyjął)[3]
1 czerwca 1926 dokonania wyboru prezydenta RP[4]
4 czerwca 1926 odebrania przysięgi od prezydenta RP Ignacego Mościckiego[4] Zamek Królewski w Warszawie
8 maja 1933 dokonania wyboru prezydenta RP[5] Gmach Sejmu
9 maja 1933 odebrania przysięgi od prezydenta RP Ignacego Mościckiego (druga kadencja)[6] Zamek Królewski w Warszawie

III Rzeczpospolita[edytuj]

Zgromadzenie Narodowe zostało wprowadzone ponownie do polskiego systemu organów władzy w 1989. W dniu 19 lipca 1989 dokonało wyboru jedynego prezydenta PRL.

Obrady Zgromadzenia Narodowego zwołuje marszałek Sejmu w drodze postanowienia. Obradom przewodniczy marszałek Sejmu, a w jego zastępstwie marszałek Senatu. Parlamentarzyści podczas posiedzenia Zgromadzenia Narodowego są sobie równi (brak rozróżnienia na posłów i senatorów). Zgromadzenie nie ma określonego harmonogramu posiedzeń; działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu; powinno być zwoływane jedynie do wypełnienia którejś z kompetencji określonych w Konstytucji (art. 114 ust. 1 Konstytucji):

  • przyjęcia przysięgi prezydenckiej (art. 130 Konstytucji),
  • uznania trwałej niezdolności prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia (głosami 2/3 ustawowej liczby parlamentarzystów – art. 131 ust. 2 pkt 4 Konstytucji),
  • postawienia prezydenta RP w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu (wniosek 140 członków Zgromadzenia, do podjęcia uchwały głosami 2/3 ustawowej liczby członków ZN, tj. 374 głosów – art. 145 ust. 2 Konstytucji),
  • wysłuchania orędzia prezydenta RP skierowanego do Zgromadzenia Narodowego (art. 140 Konstytucji), bez możliwości debaty.
  • uchwalenia regulaminu Zgromadzenia Narodowego (art. 114 ust. 2 Konstytucji) (zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków, o ile własną uchwałą nie zmienią trybu)

Wszystkie obecne kompetencje, poza uchwalaniem regulaminu Zgromadzenia Narodowego, dotyczą urzędu Prezydenta RP, jednak w latach 1992–1997 Zgromadzenie Narodowe miało dodatkowo kompetencję uchwalenia Konstytucji.

Obsługę techniczną i kancelaryjną Zgromadzenia Narodowego zapewnia Kancelaria Sejmu.

Posiedzenia Zgromadzenia Narodowego od 1989[edytuj]

Data W celu Miejsce
19 lipca 1989 dokonania wyboru prezydenta PRL[7] i odebrania od niego przysięgi (jedynym kandydatem był Wojciech Jaruzelski) Gmach Sejmu
22 grudnia 1990 stwierdzenia ważności wyboru prezydenta RP[8] i odebrania przysięgi od prezydenta RP Lecha Wałęsy Gmach Sejmu
23 kwietnia 1992 uchwalenia ustawy konstytucyjnej Gmach Sejmu
17 października 1992 uchwalenia Małej Konstytucji Gmach Sejmu
22 września 1994 uchwalenia regulaminu Zgromadzenia Narodowego Gmach Sejmu
23 grudnia 1995 odebrania przysięgi od prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Gmach Sejmu
19 stycznia 1996 zmiany regulaminu Zgromadzenia Narodowego Gmach Sejmu
2 kwietnia 1997 uchwalenia Konstytucji RP Gmach Sejmu
6 grudnia 2000 uchwalenia nowego regulaminu Zgromadzenia Narodowego Gmach Sejmu
23 grudnia 2000 odebrania przysięgi od prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Gmach Sejmu
23 grudnia 2005 odebrania przysięgi od prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Gmach Sejmu
6 sierpnia 2010 odebrania przysięgi od prezydenta RP Bronisława Komorowskiego Gmach Sejmu
29 maja 2014 uchwalenia regulaminu Zgromadzenia Narodowego Gmach Sejmu
4 czerwca 2014 wysłuchania orędzia prezydenta RP Bronisława Komorowskiego Gmach Sejmu
6 sierpnia 2015 odebrania przysięgi od prezydenta RP Andrzeja Dudy[9] Gmach Sejmu
15 kwietnia 2016 wysłuchania orędzia prezydenta RP Andrzeja Dudy (w Poznaniu – pierwsze w historii posiedzenie Zgromadzenia Narodowego poza Warszawą)[10][11] Międzynarodowe Targi Poznańskie

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Protokuł przekazania władzy przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego Prezydentowi Rzeczypospolitej Gabrjelowi Narutowiczowi. (Dz. U. z 1922 r. Nr 109, poz. 1007)
  2. Protokuł przekazania władzy przez Marszałka Sejmu Macieja Rataja Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej Stanisławowi Wojciechowskiemu. (Dz. U. z 1922 r. Nr 114, poz. 1029)
  3. Daria Nałęcz, Tomasz Nałęcz: Andrzej Chojnowski, Piotr Wróbel: Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo, 1992, s. 248-249.
  4. a b Protokół przekazania władzy przez Marszałka Sejmu Macieja Rataja Prezydentowi Rzeczypospolitej Ignacemu Mościckiemu. (Dz. U. z 1926 r. Nr 56, poz. 327)
  5. Protokół z posiedzenia Zgromadzenia Narodowego dla wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej w Warszawie z dnia 8 maja 1933 r. (M.P. z 1933 r. Nr 105, poz. 127)
  6. Protokół Zgromadzenia Narodowego z dnia 9 maja 1933 r. (M.P. z 1933 r. Nr 106, poz. 130)
  7. Uchwała Zgromadzenia Narodowego z dnia 19 lipca 1989 r. w sprawie wyboru Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. (M.P. z 1989 r. Nr 23, poz. 176)
  8. Uchwała Zgromadzenia Narodowego z dnia 22 grudnia 1990 r. w sprawie stwierdzenia ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. (M.P. z 1990 r. Nr 49, poz. 372)
  9. Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Komunikat z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie zwołania Zgromadzenia Narodowego (pol.). Informacje Marszałka Sejmu, 24.07.2015. [dostęp 2015-07-31].
  10. Postanowienie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie zwołania Zgromadzenia Narodowego w celu wysłuchania orędzia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. (M.P. z 2016 r. poz. 245)
  11. Poznań: uroczyste Zgromadzenie Narodowe z okazji 1050. rocznicy chrztu Polski i początków Państwa Polskiego. sejm.gov.pl, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2016-04-15].

Linki zewnętrzne[edytuj]