Mustafa Kemal Atatürk

Z Wikipedii

(Przekierowano z Atatürk)

Mustafa Kemal Atatürk

Data urodzenia	1881
Data śmierci	1938
1. Prezydent Republiki Tureckiej
Okres urzędowania	od 29 października 1923 do 10 listopada 1938
Przynależność polityczna	Republikańska Partia Ludowa
Pierwsza Dama	Latife Uşşaki
Poprzednik	Pierwszy prezydent Sułtan Mehmed VI
Następca	İsmet İnönü

Kemal Atatürk, do 1934 Mustafa Kemal Pasza (Mustafa Kemal Paşa) (ur. 1881^[1] w Salonikach, zm. 10 listopada 1938 w Stambule) – turecki polityk i wojskowy.

W latach 1908-1909 uczestniczył w rewolucji młodotureckiej, w latach 1911-1912 brał udział w wojnie turecko-włoskiej, w latach 1912-1913 w wojnach bałkańskich. Podczas pierwszej wojny światowej był dowódcą dywizji, a w roku 1916 uzyskał stopień generała i tytuł paszy. W czasie wojny wyróżnił się skuteczną obroną półwyspu Gallipoli przed inwazją wojsk angielsko-australijsko-nowozelandzko-francuskich. W 1921 roku uzyskawszy stopień marszałka. W latach 1921-1922 zdołał wyprzeć z Anatolii wojska greckie.

W 1922 roku stanął na czele ruchu nacjonalistycznego i obalając sułtanat zakończył epokę Imperium Ottomańskiego. Po proklamowaniu republiki przeniósł stolicę kraju ze Stambułu do Ankary. W 1923 roku został wybrany na pierwszego prezydenta Turcji, którym pozostał aż do śmierci w 1938 roku, wprowadzając autorytarne rządy i modernizację oraz europeizację kraju.

Wśród przeprowadzonych reform prawnych i społecznych na uwagę zasługują m.in. wprowadzenie kalendarza gregoriańskiego, alfabetu łacińskiego, oczyszczenie języka tureckiego ze słów pochodzenia arabskiego i wprowadzenie nazwisk, sam Mustafa Kemal wybrał dla siebie nazwisko Atatürk, czyli Ojciec Turków, którego nie wolno było nosić żadnemu innemu Turkowi. Znacznie ograniczył ingerencję islamu w politykę państwa wprowadzając kodeks karny. Wprowadzono obowiązkowe nauczanie kobiet a także ustawy gwarantujące kobietom równość społeczną i polityczną. Lansowano też zachodni styl ubierania się.

W latach 1930-35 przeprowadził Pięcioletni plan gospodarczy którego celem było modernizacja i uniezależnienie gospodarcze Turcji.

Mustafa Kemal Pasza zmarł w Białym Pałacu w Stambule o godzinie 9:05 (wszystkie zegary w tym obiekcie zatrzymano by oddać hołd ukochanemu wodzowi i ojcu narodu tureckiego). Jest pochowany w ogromnym mauzoleum w Ankarze, gdzie znajduje się też jego muzeum. Dał początek prądowi filozoficznemu o nazwie kemalizm.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ Artykuł [1] podaje, że data urodzenia Atatürka nie jest pewna – do 25 czerwca 1925 stosowano w Turcji dwa kalendarze a w metryce Atatürka nie jest wskazane, w którym systemie zapisana jest data – rokiem urodzenia mógłby być rok 1880 lub 1881. Ponadto są wątpliwości co do dnia i miesiąca urodzenia. Za datę urodzenia Atatürka przyjmuje się oficjalnie dzień 19 maja 1881 – dzień 19 maja został wybrany ponieważ tego dnia rozpoczęła się w 1919 roku turecka wojna o niepodległość.