Konfrontacja indonezyjsko-malezyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konfrontacja indonezyjsko-malezyjska
Avro Vulcan Malaysia.jpg
Bombowiec Avro Vulcan należący do Royal Air Force ląduje w Butterworth w Malezji (ok. 1965 roku)
Czas 19631966
Miejsce Borneo, Singapur
Terytorium Malezja, Indonezja, Singapur
Przyczyna utworzenie Federacji Malezji
Strony konfliktu
 Malezja
 Wielka Brytania
 Nowa Zelandia
 Australia
 Indonezja
Dowódcy
Malezja Tunku Abdul Rahman
Wielka Brytania Walter Walker
Indonezja Sukarno
Indonezja Omar Dani
Indonezja Maraden Panggabean
Straty
114 zabitych
181 rannych
590 zabitych
222 ranych
Zatwierdzenie w Manili między Filipinami, Federacją Malajską i Indonezją (w języku angielskim), 31 lipca 1963 r.

Konfrontacja indonezyjsko-malezyjska (ind. oraz mal. Konfrontasi) to zbrojny konflikt o przyszłość wyspy Borneo prowadzony w latach 1963-1966 pomiędzy wspieraną przez Wielką Brytanię Malezją a Indonezją.

Tło i geneza[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1957 roku Federacja Malajska ogłosiła niepodległość od Wielkiej Brytanii.[1] W jej skład wchodziło wówczas 11 stanów na Półwyspie Malajskim, a pierwszym premierem został Tunku Abdul Rahman. W 1961 roku zaproponował on utworzenie Federacji Malezji,[2] w skład której wchodzić miałyby, oprócz dotychczasowych stanów, cztery kolonie brytyjskie: Singapur, Brunei, Sarawak i Północne Borneo (obecnie Sabah). Plan zyskał akceptację Wielkiej Brytanii, powołana została tzw. komisja Cobbolda do zbadania nastrojów wśród mieszkańców kolonii.[3] [4] Zdecydowanie przeciwne powstaniu Malezji były Filipiny, ze względu na swoje roszczenia względem Sabah[5][6][7], natomiast Indonezja początkowo (tj. do końca 1962 roku) nie była nastawiona wrogo do tych planów[8][9][10].

W przeprowadzonych w Brunei w sierpniu 1962 roku wyborach do Rady Legislacyjnej zdecydowane zwycięstwo odniosła lewicowa Partia Ludowa (PRB) pod wodzą A. M. Azahari, który sprzeciwiał się wstąpieniu Brunei do Federacji i postulował utworzenie niezależnego państwa skupiającego trzy brytyjskie kolonie znajdujące się w północnej części Borneo, tj. Brunei, Sarawak i Sabah[11]. W grudniu 1962 roku Azahari stanął na czele Narodowej Armii Północnego Borneo (która miała prawdopodobnie wsparcie materialne Indonezji) i przeprowadził pucz w celu obalenia sułtana — zwolennika przystąpienia do Federacji. Sułtan wezwał na pomoc Brytyjczyków stacjonujących w Singapurze i powstanie zostało szybko stłumione, a PRB rozwiązana. Sułtan wyciągnął jednak wnioski z wydarzeń i wycofał zgodę na wstąpienie Brunei do Federacji. Sam Azahari, który pozostawał w doskonałych stosunkach z prezydentem Sukarno, po nieudanym zamachu stanu znalazł azyl w Indonezji.

Choć duża część historyków jest zdania, że Indonezja pozostawała do czasu puczu w Brunei neutralna w kwestii powstania Malezji, spotkać się można z opinią, że to właśnie Indonezja sprowokowała przewrót[12]. Są też tacy, którzy uważają, że przewrót był brytyjską intrygą[13]. Tak czy inaczej, nie ulega wątpliwości, że wydarzenia w Brunei stały się punktem zwrotnym w stosunkach Indonezji z jednoczącą się Malezją i pretekstem do zaangażowania się Indonezji po stronie przeciwników Federacji.

W styczniu 1963 roku Subandrio, minister spraw zagranicznych Indonezji oficjalnie ogłosił, że kraj ten sprzeciwia się powstaniu Malezji i zapowiedział politykę konfrontacji (Konfrontasi). Wcześniej, w czerwcu 1960 roku prezydent Sukarno użył tego terminu w kontekście roszczeń wobec zachodniej części wyspy Nowa Gwinea, która była wówczas kolonią holenderską[11]. Dzięki mediacji Stanów Zjednocznonych, w sierpniu 1962 roku w Nowym Jorku udało się doprowadzić do porozumienia, na mocy którego Indonezja przejęła w maju 1963 roku kontrolę nad spornym obszarem. Ocenia się, że sukces ten mógł rozzuchwalić władze Indonezji[11].

We wrześniu 1963 roku powstała Federacja Malezji, w skład której weszły stany Federacji Malajów, Singapur, Sarawak i Sabah.[2] W tym samym miesiącu doszło do splądrowania ambasady brytyjskiej w Dżakarcie, a prezydent Sukarno zapowiedział, że Malezja zostanie "zgnieciona" (ganyang, dosłownie: "przeżuta")[7]. Oficjalnie Indonezja nie rościła sobie pretensji do północnej części Borneo, celem Konfrontasi było oderwanie stanów Sarawak i Sabah od Malezji. Indonezja realizowała ten cel przez wspieranie lewicowej partyzantki w znajdujących się na Borneo stanów i ich destabilizację, przez co Konfrontasi bywa postrzegana jako jedna z odsłon zimnej wojny[13].

Wymieniając przyczyny, które doprowadziły do Konfrontasi wspomnieć warto także, że Sukarno widział w utworzeniu Malezji przejaw neokolonializmu, którego był wrogiem[14][10]. Ocenia się także, że zaangażowanie się Indonezji w konflikt mogło być podyktowane chęcią odwrócenia uwagi od węwnętrznych problemów kraju[10].

Przypisy

  1. The UK Statute Law Database: Federation of Malaya Independence Act 1957 (c. 60)
  2. 2,0 2,1 United Nations Treaty Series Nr.10760: Agreement relating to Malaysia
  3. UN General Assembly 15th Session - The Trusteeship System and Non-Self-Governing Territories (pages:509-510)
  4. UN General Assembly 18th Session - the Question of Malaysia (pages:41-44)
  5. United Nations Treaty Registered No. 8029, Manila Accord between Philippnes, Federation of Malaya and Indonesia (31 JULY 1963)
  6. United Nations Treaty Series No. 8809, Agreement relating to the implementation of the Manila Accord
  7. 7,0 7,1 Keat Gin Ooi: Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor. ABC-CLIO, 2004. ISBN 9781576077702.
  8. Joseph Chin Yong Liow: The politics of Indonesia-Malaysia relations: one kin, two nations. Routledge, 2005. ISBN 9780415341325.
  9. Robert Edward Elson: Suharto: a political biography. Cambridge University Press, 2001. ISBN 9780521773263.
  10. 10,0 10,1 10,2 Kenneth J. Conboy: Intel: inside Indonesia's intelligence service. Equinox Publishing, 2004. ISBN 9789799796448.
  11. 11,0 11,1 11,2 Michael Leifer: Dictionary of the modern politics of South-East Asia. Taylor & Francis, 2001. ISBN 9780415238755.
  12. Richard James Aldrich, Gary D. Rawnsley, Ming-Yeh T. Rawnsley: The clandestine Cold War in Asia, 1945-65: Western intelligence, propaganda and special operations. Taylor & Francis, 2000. ISBN 9780714680965.
  13. 13,0 13,1 Greg Poulgrain: The genesis of konfrontasi: Malaysia, Brunei, Indonesia, 1945-1965. C. Hurst & Co. Publishers, 1998. ISBN 9781850655138.
  14. Nicholas J. White: British business in post-colonial Malaysia, 1957-70: neo-colonialism or disengagement?. Routledge, 2004. ISBN 9780415323208.