Securitate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Securitate z rum. "bezpieczeństwo" (właśc. Departament Bezpieczeństwa Państwowego, rum. Departamentul Securității Statului) – służba specjalna komunistycznej Rumunii ( Socjalistyczna Rep. Rum.), wcześniej Bezpieczeństwo Państwowe (Siguranța statului). Służba została założona z pomocą NKWD 30 sierpnia 1948 i rozwiązana w grudniu 1989, zaraz po odsunięciu od władzy Nicolae Ceaușescu. DSS wchodził w skład Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Ministerul de Interne). Instytucja bezpieczeństwa Rumunii często zmieniała nazwę, wcześniej znana m.in. jako Główny Zarząd Bezpieczeństwa Ludowego (Direcția Generală a Securității Poporului) i Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (Consiliul Securității Statului). Przełożonym funkcjonariuszy DSS i kierującym pracą Departamentu był sekretarz stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i szef Departamentu Bezpieczeństwa Państwowego (Ministru Secretar de Stat la Ministerul de Interne și Șef al Departamentului Securității Statului).

Powstały w 1978 na bazie poprzednich rumuńskich struktur bezpieczeństwa publicznego Departament Bezpieczeństwa Państwowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych był największą służbą bezpieczeństwa w krajach Układu Warszawskiego pod względem stosunku liczby tajnych współpracowników podległych ww. instytucji do liczby mieszkańców kraju[1]. Pierwszy zaplanowany budżet tzw. securitate z 1948 zakładał zatrudnienie 4641 osób. Już w lutym 1949 3549 stanowisk było zajętych. Do 1951 liczba pracowników zwiększyła się pięciokrotnie, a już w styczniu 1956 Securitate zatrudniało 25 468 osób. W trakcie panowania Ceaușescu Securitate zatrudniało 11 000 funkcjonariuszy oraz miało pół miliona informatorów (TW)[1], w kraju, w którym populacja wynosiła zaledwie 22 miliony osób do 1985[2]. Dla porównania warto podać przykład FBI, według stanu na 2 marca 2011 zatrudniało 35 403 pracowników, w kraju, w którym mieszka 308 745 538 ludzi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Instytucja rumuńskiej komunistycznej bezpieki formalnie powstała na mocy dekretu 221/30 z 1948[3]. Podwalinami przyszłej instytucji były osoby związane służbowo m. in. z INU, KRU NKGB już od 1944, czyli od momentu wkroczenia Armii Czerwonej na terytorium Królestwa Rumunii. Zadaniem służb była "obrona demokratycznych zdobyczy ludu Rumunii i gwarancja bezpieczeństwa Republiki (państwo było królestewem!) wobec wewnętrznych i zewnętrznych wrogów". Dyrektorem DSS został generał Timofei Bodnarenko – pochodzący z Ukrainy funkcjonariusz sowiecki, który zmienił nazwisko i pełnił służbę pod przykrywką jako Gheorghe Pintilie, jego zastępcami byli: pochodzący z Besarabii mjr Boris Grunberg, który występował pod nazwiskiem Alexandru Nicolski i Ukrainiec – mjr Vladimir Mazuru (Mazurov) (późniejszy ambasador Rumunii w Polsce). Z początku dużą część pracowników i współpracowników instytucji stanowili dawni działacze "Królewskiej Policji Bezpieczeństwa" (rum. Direcția Generală a Poliției de Siguranță), szybko zastąpiono ich jednak lojalnymi komunistami. Pracę rumuńskich służb nadzorował przedstawiciel służb sowieckich Aleksander Sacharowski[4].

W 1951 liczba pracowników służb wzrosła pięciokrotnie – był to pierwszy rok zintensyfikowania tzw. walki klasowej w Rumunii. Zakładano specjalne więzienia dla "wrogów ludu", do których zsyłano wrogów politycznych (liberałów, konserwatystów, monarchistów, socjaldemokratów – klasyfikowanych jako amerykańscy faszyści, tajni współpracownicy RFN oraz wrogowie ZSRR i socjalizmu) bez nakazu sądowego, oficjalnego oskarżenia i procesu. W więzieniach zamęczano skazanych morderczą pracą lub skazywano na śmierć. W jednym z takich miejsc, w Syhocie Marmaroskim, mieści się dziś muzeum komunistycznych represji.

W 1964 rząd ogłosił postalinowską generalną amnestię i ok. 10 tys. więźniów mogło opuścić swe cele. Od tego czasu niezgodnie z prawdą głoszono, że w Rumunii, w przeciwieństwie do krajów Zachodu, nie ma aktualnie żadnych więźniów politycznych.

W latach 70 XX w. bezpieka nasiliła atmosferę antyszpiegowskiej psychozy w kraju: mieszkańców Rumunii zobowiązano do donoszenia na znajomych, współpracowników w celu "wypełniania patriotycznego obowiązku". W ciągu 24 godzin należało poinformować służby o każdym zetknięciu się z cudzoziemcem. Na posiadanie radia trzeba było uzyskać zezwolenie. Inną metodą na uzyskiwanie informacji było bezprawne wkraczanie do domów oraz biur i zakładanie mikrofonów. Rozmowy telefoniczne były notorycznie kontrolowane, natomiast wszystkie informacje przesyłane faksem oraz telefaksem były przechwytywane. Gdy spadła liczba narodzin funkcjonariusze DSS byli zobowiązani do kontroli ginekologicznych. Każda kobieta w ciąży miała regularnie przeprowadzany test ciążowy. Aborcja była zakazana. Usunięcie ciąży było surowo karane[5]. Działania tzw. Securitate można porównać do działań tzw. Stasi oraz KGB, gdyż używano podobnej technologii i stosowano podobne metody.

W latach 80 XX w. pod kontrolą tego ministerialnego departamentu znalazły się tzw. oddziały bezpieczeństwa (trupele di Securitate), których zadaniem było utrzymywanie porządku publicznego i pacyfikacja wystąpień antyrządowych. W tym czasie DSS liczył 23 370 funkcjonariuszy i żołnierzy wojsk wewnętrznych. Większość żołnierzy stanowili powołani do wojsk wewn. żołnierze zasadniczej służby wojskowej, oficerów szkolono w Băneasa. Podczas rewolucji w grudniu 1989 dowódcą tej formacji był gen. mjr Dumitru Ghiță. Pod koniec rządów Nicolae Ceaușescu DSS nie zachowywał już pełnej lojalności w stosunku do Partii, choć nadal używano broni palnej wobec demonstrujących, bezbronnych ludzi. Najważniejsi funkcjonariusze tej służby specjalnej przygotowywali się do uwłaszczenia na majątku państwa.

Uwłaszczenie nomenklatury[edytuj | edytuj kod]

Wielkie majątki na przemianie gospodarczo-politycznej zrobili m. in. Dan Voiculescu, Dinu Patriciu i Ioan Niculae, najbogatsi Rumuni i dawni funkcjonariusze Departamentu Bezpieczeństwa Państwowego. Wszyscy wymienieni służyli w Zarządzie Wywiadu Zewnętrznego (Direcţia de Informaţii Externe) komórce organizacyjnej DSS odpowiadającej za wywiad. Każdy z nich jest obecnie multimiliarderem RON i wpływowym człowiekiem.

Zbiegowie[edytuj | edytuj kod]

Słynnym i niezwykłym zbiegiem DSS jest dawny szef Direcţia de Informaţii Externe DSS, gen. dyw. Ion Pacepa. Prezydent Rumunii Nicolae Ceaușescu wydał na niego wyrok śmierci i zaoferował nagrodę 2 mln USD, a Jaser Arafat i Muammar Kaddafi po 1 mln USD dodatkowo za zabicie zdrajcy.

Komórki organizacyjne DSS[edytuj | edytuj kod]

Główny Zarząd Operacji Technicznych[edytuj | edytuj kod]

Kluczowa część służb. Utworzony za sowiecką radą i pomocą w 1954, monitorował wszelkie środki elektronicznej komunikacji na terenie Rumunii i poza jej granicami. Podsłuchiwano telefony, instalowano podsłuchy w prywatnych mieszkaniach i zakładach pracy, dokonywano zagłuszania antyradzieckich i antykomunistycznych radiostacji.

Zarząd Wywiadu Zewnętrznego[edytuj | edytuj kod]

(Direcția de Informații Externe) prowadził wywiad, następcą instytucjonalnym jest Serviciul de Informaţii Externe.

Zarząd Kontrwywiadu[edytuj | edytuj kod]

Miał za zadanie inwigilację przyjeżdżających do Rumunii cudzoziemców oraz przeciwdziałanie nawiązywaniu przez nich kontaktów z mieszkańcami SRR. Jeśli kontaktu nie udało się zerwać, podlegał on inwigilacji. Następcą instytucjonalnym jest Serviciul Român de Informații.

Zarząd Więziennictwa[edytuj | edytuj kod]

Zarząd Bezpieczeństwa Wewnętrznego[edytuj | edytuj kod]

Miał za zadanie wykrywanie przeciwników ustroju w łonie Rumuńskiej Partii Komunistycznej i poza nią. Inwigilował intelektualistów, księży oraz wszelkich wrogów ludu.

Narodowa Komisja Wiz i Paszportów[edytuj | edytuj kod]

Kontrolowała wszelkie wjazdy i wyjazdy do/z Rumunii.

Zarząd Żołnierzy Bezpieczeństwa[edytuj | edytuj kod]

Zarząd Milicji[edytuj | edytuj kod]

Agencja Ochrony Rządu[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 CRAIG S. SMITH. Eastern Europe Struggles to Purge Security Services. „The New York Times”, 2006-12-12 (ang.). 
  2. David Turnock: The East European economy in context: communism and transition. Routledge, 1997, s. 15. ISBN 0415086264.
  3. Dennis Deletant: Ceauşescu and the Securitate: coercion and dissent in Romania, 1965-1989. 1996, s. 18. ISBN 978-1-56324-633-3.
  4. D.Deletant, Romania, [w:] A handbook of the communist security apparatus in East Central Europe, Warsaw 2005, s.287.
  5. R. J. Crampton: Eastern Europe in the twentieth century and after. Routledge, 1997, s. 355. ISBN 0415164222.