Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej
RWPG
Flaga RWPG
Flaga RWPG
Comecon.png
     państwa członkowskie RWPG
Język roboczy język rosyjski
Siedziba Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Moskwa
Członkowie 11
Utworzenie 25 stycznia 1949
Rozwiązanie 28 czerwca 1991
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Gmach Ratusza Moskwy przy Nowym Arbacie, dawna siedziba RWPG (2010)
Siedziba główna RWPG w Moskwie na znaczku radzieckim z 1989 r. upamiętniającym 40 rocznicę istnienia organizacji

Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacja międzynarodowa krajów bloku wschodniego koordynująca procesy ich integracji gospodarczej. Działała w okresie od 25 stycznia 1949 do 28 czerwca 1991.

Historia[edytuj | edytuj kod]

RWPG została utworzona z inicjatywy Stalina podczas konferencji moskiewskiej (58 stycznia 1949). Formalnie organizacja powstała w Moskwie w dniu 25 stycznia 1949. W jej skład weszły: Ludowa Republika Bułgarii, Republika Czechosłowacka, Polska Rzeczpospolita Ludowa, Rumuńska Republika Ludowa, Węgierska Republika Ludowa i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich; 21 lutego 1949 dołączyła Albańska Republika Ludowa, a 29 września 1950 Niemiecka Republika Demokratyczna. U genezy RWPG leży tzw. plan Mołotowa z 1947 - kontrpropozycja sowiecka wobec Planu Marshalla. RWPG miała być wschodnioeuropejską odpowiedzią na Plan Marshalla i powstanie Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej. Do grona członków nie zaproszono Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, co było skutkiem konfliktu między Moskwą a Belgradem. W konferencji moskiewskiej nie uczestniczyła też Finlandia, która przy zachowaniu specjalnych stosunków dwustronnych z Moskwą (odmowa uczestnictwa w Planie Marshalla) zachowała ustrój demokratyczny i gospodarkę rynkową. RWPG rozwiązano na ostatniej sesji organizacji w Budapeszcie, która odbyła się 28 czerwca 1991.

Główna siedziba RWPG znajdowała się w Moskwie. 7 grudnia 1961 została podpisana tamże umowa między rządem ZSRR a RWPG o uregulowaniu zagadnień związanych z siedzibą w ZSRR instytucji RWPG, dotycząca nietykalności pomieszczeń, zagadnień finansowych, stałych przedstawicielstw (korzystających z tych samych przywilejów i immunitetów co przedstawicielstwa dyplomatyczne), przejazdów, pobytu i innych spraw. Weszła ona w życie 1 marca 1962.

Cele[edytuj | edytuj kod]

Według I artykułu statutu RWPG miało wspierać planowany rozwój gospodarki narodowej, przyspieszanie postępu technicznego, podniesienie poziomu industrializacji, wzrost wydajności pracy i zwiększenie dobrobytu państw członkowskich.

W latach 60. podjęto próby ożywienia wzrostu gospodarczego i postępu naukowo-technicznego krajów bloku wschodniego. Na sesji RWPG w czerwcu 1962 przyjęto zasadę międzynarodowego socjalistycznego podziału pracy. Jej kontynuacją był przyjęty w 1971 tzw. Kompleksowy Program Socjalistycznej Integracji Gospodarczej. Jednak w praktyce integracja gospodarcza krajów członkowskich pozostawała ograniczona, m.in. z powodu braku waluty wymienialnej.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Najwyższym organem rady była coroczna Sesja Rady, której podlegał Komitet Wykonawczy złożony z wicepremierów państw członkowskich. W Warszawie siedzibę miała jedna z dwudziestu jeden komisji branżowych, odpowiedzialna za przemysł węglowy. Reprezentantem RWPG na zewnątrz był sekretarz Rady wyznaczany przez Sesję Rady. Komitet Wykonawczy powstał w czerwcu 1962, z siedzibą w Moskwie, gdzie też mieścił się od 1949 Sekretariat Rady.

Łącznie działało 21 stałych komisji RWPG:

  • Stała Komisja Budownictwa z siedzibą w Berlinie (od czerwca 1958),
  • Stała Komisja Ekonomiczna z siedzibą w Moskwie (od marca 1958),
  • Stała Komisja Energetyczna z siedzibą w Moskwie (od czerwca 1958),
  • Stała Komisja Geologiczna z siedzibą w Ułan Bator (od lipca 1963),
  • Stała Komisja Handlu Zagranicznego z siedzibą w Moskwie (od maja 1956),
  • Stała Komisja Koordynacji Badań Naukowo-Technicznych z siedzibą w Moskwie (od czerwca 1962),
  • Stała Komisja Normalizacyjna z siedzibą w Berlinie (od czerwca 1962),
  • Stała Komisja Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej z siedzibą w Moskwie (od lipca 1960),
  • Stała Komisja Przemysłu Maszynowego z siedzibą w Pradze (od maja 1956),
  • Stała Komisja Przemysłu Chemicznego z siedzibą w Berlinie (od maja 1956),
  • Stała Komisja Przemysłu Hutniczego z siedzibą w Moskwie (od maja 1956),
  • Stała Komisja Przemysłu Lekkiego z siedzibą w Pradze (od lipca 1963),
  • Stała Komisja Przemysłu Metali Nieżelaznych z siedzibą w Budapeszcie (od maja 1956),
  • Stała Komisja Przemysłu Naftowego i Gazowego z siedzibą w Budapeszcie (od maja 1956),
  • Stała Komisja Przemysłu Radio-technicznego i Elektronowego z siedzibą w Budapeszcie (od lipca 1963),
  • Stała Komisja Przemysłu Spożywczego z siedzibą w Sofii (od lipca 1963),
  • Stała Komisja Przemysłu Węglowego z siedzibą w Warszawie (od maja 1956),
  • Stała Komisja Rolna z siedzibą w Sofii (od maja 1956),
  • Stała Komisja Statystyczna z siedzibą w Moskwie (od czerwca 1962),
  • Stała Komisja Telekomunikacyjna z siedzibą w Moskwie (od października 1971),
  • Stała Komisja Transportowa z siedzibą w Moskwie (od czerwca 1958),
  • Stała Komisja Walutowo-Finansowa z siedzibą w Moskwie (od grudnia 1962).

Stałymi organami RWPG były również:

Pola działania[edytuj | edytuj kod]

Integracja systemu walutowego[edytuj | edytuj kod]

Walutą rozliczeniową RWPG był rubel transferowy funkcjonujący wyłącznie w formie zapisów na kontach powołanego w 1963 Międzynarodowego Banku Współpracy Gospodarczej (MBWG). Finansowaniem przedsięwzięć prowadzonych w ramach programów integracji gospodarczej RWPG zajmował się powołany w 1970 Międzynarodowy Bank Inwestycyjny (MBI). Oba banki istnieją po dzień dzisiejszy, Polska jest jednak udziałowcem tylko pierwszego z nich.

Integracja standardów technologicznych[edytuj | edytuj kod]

Jednym z obszarów koordynacji RWPG był rozwój wspólnych standardów technologicznych, w szczególności w zakresie łączności elektronicznej i elektrotechniki. Ich przykładem był przyjęty w 1966 w ZSRR i narzucany stopniowo innym krajom członkowskim tzw. Jednolity System Elektronicznych Maszyn Cyfrowych. Na obszarze RWPG wprowadzono również jako obowiązujący francuski system nadawania koloru w sygnale kolorowej telewizji analogowej - SECAM.

Budowa zintegrowanej sieci gazociągów i ropociągów[edytuj | edytuj kod]

Ich elementem był przebiegający przez Polskę rurociąg naftowy Przyjaźń.

Integracja systemów energetycznych[edytuj | edytuj kod]

Nadzór nad tym obszarem integracji sprawował powołany w 1962 Centralny Zarząd Dyspozytorski Połączonych Systemów Energetycznych. Jednym z na­czelnych jego zadań było opracowywanie schematów i reżimów pracy równoległej połączonych systemów energetycznych oraz środków zapewniających pracę rów­noległą tych systemów z normalną czę­stotliwością. Po rozwiązaniu RWPG zachowano strukturę Centralnego Zarządu Dyspozytorskiego (CZD) połączonych systemów energetycznych (PSE) z siedzibą w Pradze. Zasady współpracy regulowane są obecnie przez instrukcję, która w 1992 roku była dość gruntownie zweryfikowana. Wprowadzono szereg zmian, które uwzględniały nowe warunki ekonomiczne poszczególnych krajów oraz dążenie do większej liberalizacji i komercjalizacji wzajemnych stosunków. Najważniejsza zmiana dotyczyła regulacji częstotliwości i salda wymiany w połączonych systemach energetycznych. Dotychczas częstotliwość była regulowana przez system byłego ZSRR, a następnie Rosji, natomiast pozostałe kraje w przypadku pracy równoległej regulowały tylko saldo wymiany bez uwzględnienia współczynnika korekty częstotliwości. Od stycznia 1993 wprowadzono w tym zakresie nowe zasady: odpowiedzialność za regulację częstotliwości została rozłożona na wszystkie współpracujące kraje, które zobowiązane są regulować saldo wymiany z uwzględnieniem współczynnika korekty częstotliwości.

Członkowie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]