RWD-14 Czapla

RWD-14 Czapla
Dane podstawowe
Państwo	Polska
Producent	DWL, LWS
Typ	Samolot towarzyszący
Konstrukcja	mieszana, kryta płótnem
Załoga	2 osoby (pilot i obserwator/strzelec)
Historia
Data oblotu	1935
Lata produkcji	1938 – 1939
Dane techniczne
Napęd	9-cylindrowy silnik gwiazdowy PZL G-1620B Mors II
Moc	346 kW (470KM)
Wymiary
Rozpiętość	11,9 m
Długość	9 m
Wysokość	3 m
Powierzchnia nośna	22 m²
Masa
Własna	1153 kg
Zapas paliwa	315 l
Osiągi
Prędkość maks.	247 km/h
Prędkość przelotowa	232 km/h
Prędkość minimalna	80 km/h
Prędkość wznoszenia	6,1 m/sek
Pułap	5100 m
Zasięg	675 km
Rozbieg	140 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 × karabin maszynowy wz. 33 kal. 7,92 mm 1 × karabin maszynowy Vickers F kal. 7,7 mm
Użytkownicy
Polska, Rumunia
Multimedia w Wikimedia Commons

RWD-14 Czapla (LWS Czapla) – samolot towarzyszący produkcji polskiej.

Historia

Projekt samolotu powstał w 1934. Płatowiec miał zastąpić przestarzałe Lublin R-XIII. Przed skierowaniem do produkcji seryjnej przetestowano 4 prototypy:

• RWD-14/I z silnikiem Pratt & Whitney Wasp Junior o mocy 294 kW (400 KM) – oblatany w 1935 przez Aleksandra Onoszkę miał niewystarczające osiągi, oraz niektóre cechy użytkowe (problem z wymianą zbiornika paliwa, krótki skok podwozia) niemożliwe do zaakceptowania przez zamawiającego.
• RWD-14/II lub RWD-14a z silnikiem G-1620A "Mors I" o mocy 250 kW (340 KM) – rozbił się podczas prób w locie nurkowym 20 kwietnia 1937 (pilot doświadczalny Roland Kalpas z ITL ratował się skokiem na spadochronie).
• RWD-14/III – rozbił się podczas prób w locie nurkowym w 1938 (pilot doświadczalny Eugeniusz Przysiecki również ratował się skokiem na spadochronie).
• RWD-14/IV lub RWD-14b – zakończył pomyślnie wszystkie próby 18 lipca 1938 i z silnikiem G-1620B "Mors II" o mocy 470 KM został skierowany do produkcji seryjnej.

W zamian za zwrot kosztów rozwoju, licencja na budowę samolotu została przekazana państwowym zakładom LWS, gdzie produkowano go po niewielkich przeróbkach. Przygotowaniem produkcji seryjnej kierował inż. Ryszard Bartel. W odniesieniu do tych samolotów spotykana jest także nazwa LWS Czapla. Zamówiono tylko 65 egzemplarzy, ponieważ osiągi samolotu Czapla – acz wyraźnie lepsze niż samolotu Lublin R-XIII – były za słabe i nie przystawały do wymogów ówczesnego pola walki. Miała jednak niektóre rozwiązania techniczne nowocześniejsze od poprzednika, przede wszystkim cechy krótkiego startu i lądowania (STOL) i składane do hangarowania skrzydła. Czaple zostały rozlokowane w każdym Pułku Lotniczym po jednej Eskadrze, za wyjątkiem Pułku IV, gdzie nie weszły do służby (Eskadry: 13, 23, 33, 53, 63). Dowództwo Lotnictwa czekało na skierowanie do produkcji nowoczesnego samolotu tej klasy LWS-3 Mewa.

Użycie bojowe

W kampanii wrześniowej samoloty te były używane w pięciu eskadrach obserwacyjnych, po 7 samolotów w eskadrze. Posiadały je: 13, 23, 33, 53 i 63 eskadra obserwacyjna.

Podczas walk użyto 49 samolotów, zniszczonych zostało 35. 11-16 (według różnych źródeł) zostało ewakuowanych do Rumunii, gdzie używano ich w celach szkoleniowych. Kilka zdobyli Niemcy i Sowieci.

Konstrukcja

Dwumiejscowy górnopłat zastrzałowy z podwoziem stałym. Kadłub spawany z rur chromomolibdenowych kryty blachą (w przedniej części) i płótnem. Płat o konstrukcji drewnianej kryte sklejką i płótnem. Na całej rozpiętości płata był ruchome sloty, zaś podwozie miało duży skok – co pozwalało na krótkie lądowanie na lotniskach polowych. Uzbrojenie składało się z 2 km – stałego km pilota i ruchomego km obserwatora.

Bibliografia

• Leszek Dulęba, Andrzej Glass: Samoloty RWD. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, s. 118-119. ISBN 83-206-0315-3.
• Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce: 1924-1939 [T. 2]. Warszawa: Wydawnictwo "Bellona", 2003. ISBN 83-11-09319-9.
• Witold Szewczyk: Samoloty na których walczyli Polacy. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1988, s. 75-78. ISBN 83-206-0738-8.
• Kosztowna pomyłka? Geneza lotnictwa towarzyszącego w Polsce, "Lotnictwo" nr 4(2011) s. 88-93 ISSN 1732-5323