Hannover CL.II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hannover CL.II
Hannover CL.II
Dane podstawowe
Państwo  Cesarstwo Niemieckie
Producent Hannoverische Waggonfabrik A.G.
Typ samolot myśliwski i rozpoznawczy
Konstrukcja mieszana, przeważnie drewniana, podwozie stałe
Załoga 2
Dane techniczne
Napęd 1 silnik rzędowy Austro-Daimler
Moc 220 KM (162 kW)
Wymiary
Rozpiętość 11,80
Długość 7,80
Wysokość 2,80 m
Masa
Własna 742 kg
Startowa 1080 kg
Osiągi
Prędkość maks. 165 km/h
Prędkość wznoszenia 2,3
Pułap 5000 m
Zasięg 420 km
Długotrwałość lotu 2,5 h
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 karabin maszynowy Parabellum kal. 7,69 mm – ruchomy, na obrotnicy w kabinie obserwatora
1 karabin maszynowy Spandau kal. 7,92 mm – stały zsynchronizowany, obsługiwany przez pilota
Użytkownicy
 Cesarstwo Niemieckie  Austro-Węgry  Polska

Hannover CL.IIniemiecki dwumiejscowy samolot myśliwski i obserwacyjny budowany seryjnie od 1917 roku w niemieckiej wytwórni Hannoverische Waggonfabrik A.G.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Samoloty Hannover CL.II były budowane seryjnie od października 1917 roku w niemieckiej fabryce wagonów Hannoverische Waggonfabrik A.G. w Hannoverze oraz na licencji w wytwórni Luft Verkhrs–Gesellschaft GmbH (LVG Roland)[1].

Samolot Hannover prócz wersji CL.II był produkowany także w odmianach CL.III i CL.IIIa różniących się między sobą rozpiętością płatów, silnikami, uzbrojeniem i dodatkowym wyposażeniem w postaci radiostacji czy aparatu fotograficznego.

Samoloty Hannover CL.II konstrukcyjnie były podobne do samolotów produkowanych przez wytwórnię Albatros. Upodabniał je m.in. półskorupowy kadłub kryty sklejką i komora płatów przypominająca półtorapłat. Wyróżniały się natomiast oryginalnym dwupłatowym usterzeniem poziomym. Usterzenie takie zastosowano w celu zmniejszenia jego rozpiętości, by ograniczyć w ten sposób martwe pole ostrzału.

Do końca I wojny światowej zbudowano łącznie we wszystkich wytwórniach: 443 samoloty Hannover w wersji CL.II, 180 samolotów w wersji CL.III i 611 samolotów wersji CL.IIIa.

Polski samolot CWL SK-1 Słowik[edytuj | edytuj kod]

Na wiosnę 1919 roku kierownik Centralnych Warsztatów Lotniczych znajdujących się na lotnisku mokotowskim w Warszawie, por. pil. inż. Karol Słowik postanowił zbudować od podstaw samolot, który miał być pierwszym samolotem zbudowanym w Polsce po odzyskaniu niepodległości. W warsztatach dysponował niezbędną kadrą techniczną, lecz nie było jeszcze wykwalifikowanych konstruktorów lotniczych. Podjęto w związku z tym decyzję o zbudowaniu samolotu będącego wierną kopią dobrego samolotu niemieckiego. Centralne Warsztaty Lotnicze zajmowały się bowiem remontami oraz składaniem z części pozostawionych przez Niemców samolotów niemieckiej produkcji. Na podstawie opinii pilotów zdecydowano, że wzorem będzie samolot Hannover CL.IIa (produkcji LFG Roland).

Na polecenie inż. Karola Słowika zgromadzono wszystkie zespoły konstrukcyjne samolotu Hannover CL.IIa i na ich podstawie opracowano dokumentację samolotu oznaczonego jako CWL SK-1 (skrót od pierwszych liter nazwiska i imienia kierownika CWL). W skład zespołu opracowującego wszedł inż. Mieczysław Pęczalski – kierownik biura technicznego CWL oraz inż. Władysław Zalewski. Ten ostatni zrezygnował z pracy w tym zespole, gdyż nie zgadzał się z inż. Słowikiem w sprawie metody budowy samolotu. Inż. Słowik stawiał bowiem nacisk na wierne odwzorowanie poszczególnych elementów, natomiast nie przywiązywał wagi do jakości i wytrzymałości materiałów z których je wykonywano.

W połowie 1919 roku z wyprodukowanych elementów zmontowano samolot SK-1. W czasie kontroli montażu stwierdzono pewne braki, związane z jakością materiałów z których wykonano poszczególne elementy. Samolot został pomalowany w całości na biało a po obu stronach kadłuba wymalowano białe orły na czerwonym tle oraz biało-czerwone szachownice na kadłubie, skrzydłach i usterzeniu.

Oblotu maszyny dokonał pilot oblatywacz Centralnych Warsztatów Lotniczych Bolesław Skraba. W czasie tego lotu zauważył on niepokojące objawy (silne drgania linek usztywniających komorę płatów) i po wylądowaniu stwierdził, że samolot ten nie nadaje się do dalszego latania – co przekazał inż. Słowikowi. Pomimo tego w dniu 9 sierpnia 1919 roku odbył się pierwszy oficjalny lot samolotu w obecności ówczesnego wiceministra obrony narodowej gen. por. Majewskiego. Samolot pilotował inny pilot, ppor. pil. Kazimierz Jesionowski a pasażerem był por. inż. Karol Słowik. Lot zakończył się pomyślnie. Był to pierwszy lot samolotu zbudowanego w niepodległej Polsce, a płatowiec był wykonany w całości z polskich części. Samolot otrzymał nazwę Orła Białego.

W dniu 23 sierpnia 1919 roku odbył się następny lot pokazowy z udziałem Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego. W tym dniu załogę stanowili ppor. pil. Kazimierz Jesionowski i jako pasażer por. inż. Karol Słowik. Po starcie samolot wykonał jedno okrążenie, a następnie w czasie lotu w kierunku zgromadzonych gości rozpadł się w powietrzu. W wyniku katastrofy jego załoga zginęła[2].

W połowie lat dwudziestych przeprowadzono badania resztek samolotu CWL SK-1 w wytwórni Plage i Laśkiewicz w Lublinie, w trakcie której stwierdzono, że przyczyną katastrofy był zbyt mała wytrzymałość linek nośnych: dwukrotnie mniejsza niż stosowanych wówczas linek produkcji niemieckiej, a pięciokrotnie mniejsza niż stosowane w polskich wytwórniach lotniczych w latach dwudziestych. Linki te nie wytrzymały obciążeń podczas lotu co spowodowało katastrofę.

Użycie w lotnictwie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze samoloty Hannover CL.II pojawiły się na froncie w październiku 1917 roku. Jako samoloty myśliwskie nie odegrały większej roli. Natomiast w charakterze samolotów myśliwsko-obserwacyjnych w eskadrach osłaniających, wspierających wojska lądowe, spisywały się znakomicie. Dlatego też w marcu 1918 roku wszystkie niemieckie eskadry osłaniające w liczbie 38, wyposażono w te samoloty, jednocześnie przemianowano je na eskadry szturmowe.

Samoloty Hannover CL.II, CL.III i CL.IIIa używane były do końca I wojny światowej na wszystkich frontach w lotnictwie niemieckim i austro-węgierskim. Zanotowały one podczas wojny najniższy procent strat ze wszystkich niemieckich samolotów dwumiejscowych.

Samoloty używane były prawdopodobnie przez siły lotnicze Holandii i Norwegii.

Użycie w lotnictwie polskim[edytuj | edytuj kod]

W 1918 roku polskie oddziały wojskowe zdobyły 15 samolotów Hannover CL.II w Wielkopolsce i jeszcze kilka w Małopolsce. Z ewidencji, przeprowadzonej w 1919 r. wynika, że na stanie było 17 egzemplarzy. Po wyremontowaniu znalazły się one w latach 19201921 na wyposażeniu polskich eskadr wywiadowczych: 2., 4., 5., 6., 8., 11., 12., 14. i 17. Brały udział m.in. w wojnie polsko-bolszewickiej.

Z lotnictwa polskiego zostały wycofane w 1923 roku.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Samolot Hannover CL.II był dwumiejscowym samolotem myśliwsko-obserwacyjnym, dwupłatem o konstrukcji mieszanej, przeważnie drewnianej. Podwozie klasyczne – stałe. Napęd: silnik rzędowy, śmigło drewniane, dwułopatowe.

Uzbrojenie:

  • 1 karabin maszynowy Spandau kal. 7,92 mm – stały zsynchronizowany, obsługiwany przez pilota
  • 1 karabin maszynowy Parabellum kal. 7,69 mm – ruchomy, na obrotnicy w kabinie obserwatora, obydwa z zapasem po 500 naboi

Przypisy

  1. Peter Gray, Owen Thetford, German aircraft of the First World War, New York, 1970, s.150-152
  2. Zob. Witold Rychter Skrzydlate wspomnienia. WKiŁ 1980.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Lampart, 1997, s. 77-79. ISBN 83-11-08576-5.