6 Batalion Saperów (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
6 Batalion Saperów
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1929
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 24 czerwca[1]
Nadanie sztandaru 24 czerwca 1925
Dowódcy
Pierwszy ppłk Mieczysław Wężyk
Ostatni ppłk Eugeniusz Szubert
Organizacja
Dyslokacja garnizon Brześć
(Okręg Korpusu Nr IX)
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk saperzy
Podległość 2 Brygada Saperów (1929-1934)
1 Brygada Saperów (1934)
2 Grupa Saperów (1934–1939)
Jednostki saperskie WP w 1939
Koszary 6 bsap w Brześciu nad Bugiem - budynek przystrojony z okazji święta 3 Maja 1932

6 Batalion Saperów (6 bsap) – oddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion (pułk) był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniającą zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów saperów. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Brześciu. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z wytycznymi ministra spraw wojskowych z 18 lutego 1929 roku[2][3] do końca 1929 roku 6 pułk saperów został zlikwidowany, a w jego miejsce jako 6 batalion saperów z miejscem postoju w Brześciu, wszedł 9 pułk saperów, który został podporządkowany dowódcy 2 Brygady Saperów.

Ostateczną organizację wojsk saperskich na stopie pokojowej wprowadzono 8 listopada 1929 roku, gdzie zatwierdzono przeformowanie 9 pułku saperów w 6 batalion saperów[4].

Wiosną 1935 roku batalion wydzielił ze swego składu jedną kompanię, na bazie której zorganizowana została 20 kompania saperów.

Mobilizacja w batalionie[edytuj | edytuj kod]

6 batalion saperów był jednostką mobilizującą i w 1939 zmobilizował:

w alarmie
  • baon saperów typ II nr 9 dla 9 Dywizji Piechoty,
  • baon saperów typ IIb nr 30 dla 30 Dywizji Piechoty,
  • rezerwowa kompania saperów nr 161,
  • rezerwowa kompania saperów nr 162,
  • rezerwowa kompania saperów nr 163,
  • park saperski (komenda) nr 91,
  • pluton parkowy saperów nr 91,
  • pluton parkowy saperów nr 92,
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 162,
  • Szefostwo Fortyfikacji typ II Brześć nad Bugiem
  • dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 91,
  • dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 92,
w I rzucie mobilizacji powszechnej
  • rezerwowa kompania saperów nr 164,
  • rezerwowa kompania saperów nr 165,
  • rezerwowa kompania saperów nr 166,
  • rezerwowa kompania saperów nr 167,
  • rezerwowa kompania saperów nr 168,
  • rezerwowa kompania saperów nr 169,
  • pluton parkowy saperów nr 93,
  • pluton parkowy saperów nr 94,
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 161,
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 163,
w II rzucie mobilizacji powszechnej
  • baon saperów typ IIb nr 56 dla 39 Dywizji Piechoty,
  • kompania marszowa saperów nr 61[5].

Żołnierze 6 bsap[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
Zastępcy dowódcy batalionu (od 1938 roku - I zastępca dowódca batalionu)
  • ppłk Leon Wrazidło
  • mjr SG Tomasz Bondarczuk-Galiński (23 XII 1929 - 28 I 1931 → dowódca 6 bsap)
  • mjr Adolf Antonii Schmidt (1931 - 1933[12])
  • mjr Witold Bronisław Brzeziński (1939)
Kwatermistrzowie (od 1938 roku - II zastępca dowódca batalionu)
  • kpt. Wacław Śliwowski (1929)
  • mjr Wiktor Zygmunt Truss (zatwierdzony 26 IV 1928)
  • mjr Tadeusz IV Górecki (1939)

Obsada oficerska batalionu w 1929 roku[edytuj | edytuj kod]

  • ppłk Mieczysław Wężyk – dowódca baonu,
  • mjr SG Tomasz Bondarczuk-Galiński – zastępca dowódcy baonu,
  • kpt. Wacław Śliwowski – kwatermistrz,
  • kpt. Stanisław Golański,
  • kpt. Stanisław Doroszewski,
  • kpt. Stanisław Brzostowski,
  • kpt. Wiktor Bobicki,
  • kpt. Stefan Piętka – dowódca kompani szkolnej,
  • kpt. Mikołaj Laskowski,
  • kpt. Stefan Coghen,
  • kpt. Tadeusz Władysław Pakowski – Szarota,
  • por. Edwin Jordan,
  • por. Jan II Wiśniewski,
  • por. Józef II Paszkowski,
  • por. Henryk Saturnin Różycki,
  • por. Jan Woźnicki,
  • por. Zygmunt III Zakrzewski,
  • por. Henryk Konstanty Zakrzewski,
  • por. Wacław Kostecki,
  • por. Edmund Staniszewski,
  • por. Jan Budziszewski,
  • por. Tadeusz Jacyna,
  • por. Julian Parol,
  • por. Antoni Treniowski,
  • por. Antoni Konikowski,
  • por. Wacław Szupenko,
  • por. Stefan Szartowski,
  • por. Zygmunt Stefan Antoniewicz,
  • por. Tadeusz Wyrzykowski,
  • ppor. Mieczysław Marian Rzadkowski,
  • ppor. Henryk Nietresta,
  • ppor. Marian Kraśniewicz,
  • ppor. Henryk Halicki,
  • ppor. Mieczysław Norbert Stankiewicz,
  • ppor. Antoni Józef Wroński[13][14]

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu[15][a]

  • dowódca batalionu – ppłk Eugeniusz III Szubert
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Witold Bronisław Brzeziński
  • adiutant – ppor. Stanisław Ryszard Gordon
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia - por. Paprocki Michał Władysław
  • lekarz – por. lek. Ługowski Henryk
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Tadeusz IV Górecki
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Paszkowski Józef II
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – ppor. Gzula Eugeniusz
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Tober Edward
  • oficer gospodarczy – por. int. Dułek Władysław Paweł
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Kuźba Kazimierz
  • oficer żywnościowy – por. Korczyński Franciszek Jakub
  • komendant parku – kpt. Woźnicki Jan
  • zastępca komendanta – por. Stankiewicz Mieczysław Norbert
  • dowódca plutonu łączności – por. Turowski Józef
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – ppor. Rześny Wacław Witold
  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Młynarczyk Marian
  • dowódca plutonu – por. Jakubowski Jerzy
  • dowódca plutonu – por. Lempke Otton
  • dowódca plutonu – por. Wendorff Bolesław
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Zakrzewski Henryk Konstanty
  • dowódca plutonu – ppor. Józefowicz Edmund
  • dowódca plutonu – ppor. Wojewódzki Juliusz
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Kłoniecki Zygmunt
  • dowódca plutonu – por. rez. pdsc. Budziszewski Piotr Paweł
  • dowódca plutonu – ppor. Gawłowski Stanisław
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Skalski Jerzy
  • dowódca plutonu – chor. Starzyński Władysław
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Bogusław I Jaworski
  • dowódca plutonu – ppor. Pieregut Jerzy
  • dowódca plutonu – ppor. rez. pdsc. Olejnik Stanisław Bolesław
  • dowódca 56 hydrograficznej kompanii JHP – kpt. Skalski Jerzy

Oddelegowani na kurs:

  • por. Polaczek Jan Adam
  • por. Staniszewski Edmund[17]

Symbole jednostki[edytuj | edytuj kod]

lewa strona sztandaru 6 psap
Chorągiew
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

20 lutego 1925 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 9 psap[18].

24 czerwca 1925 roku, w Brześciu, gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez Magistrat i Radę Miejską Brześcia.

W 1929 roku wraz z reorganizacją wojsk saperskich został zlikwidowany 9 Pułk Saperów, a jego sztandar został przekazany dla 6 batalionu saperów.

Sztandar 6 batalionu saperów , który został przewieziony po klęsce wrześniowej do Francji. W dniu 30 marca 1940 roku gen. Władysław Sikorski wręczył sztandar dowódcy 1 Modlińskiego Batalionu Saperów im. Tadeusza Kościuszki[19].

Po przegranej kampanii francuskiej sztandar został zakopany, w dniu 24 listopada 1940 roku został odkopany i przewieziony do Grenoble, stąd przez Hiszpanię dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie w 1941 roku przekazano do Kwatery Polowej Naczelnego Wodza w Gask w Szkocji.

Obecnie sztandar 6 batalionu saperów eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[20].

Odznaka pamiątkowa

Odznakę pamiątkową 6 batalion saperów przejął od 9 pułku saperów. Odznakę stanowi srebrny wieniec dębowo-laurowy przeplatany emaliowaną czerwono-czarną wstęgą. Na wieniec nałożono kotwicę oraz krzyżujące się kilof i łopatę. U szczytu znajduje się ukoronowany orzeł z rozpostartymi skrzydłami. W centrum umieszczono czerwono emaliowaną tarczę z symbolem pułku – szarżujący żubr. W dolnej części wieńca wpisano numer „6”. Pięcioczęściowa – wykonana w srebrze, mocowana sześcioma nitami.

Na awersie wieniec i kotwica mają próby srebra oraz imiennik grawera JM, rewers – gładki. Wymiary: 60 mm x 54 mm. Wykonanie: Józef Michrowski – Warszawa.

Prawo noszenia odznaki pamiątkowej 6 batalionu saperów przysługiwało oficerom i szeregowym, którzy pozostawali w szeregach batalionów saperów wchodzących w skład 6 i 9 pułku saperów, w okresie działań wojennych, od 1 marca 1918 r. do 21 marca 1921 r., nie mniej niż: na froncie - przez 3 miesiące, w oddziale przez rok. W czasie pokoju: oficerom i podoficerom zawodowym - po przesłużeniu dwóch lat, oficerom niezawodowym - po przesłużeniu roku[21].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 19 maja 1927 r., Nr 16, poz. 174.
  2. Wytyczne do organizacji saperów i saperów kolejowych na stopie pokojowej. L.dz. 4981 /Qrg7SGen. z 23 III 1928 r.
  3. Saperzy II Rzeczypospolitej s. 76
  4. Rozkaz wykonawczy L.dz. 500/Qrg./MSWojsk, z 8 XI 1929 r.
  5. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 417-418.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 391.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 225
  8. Rocznik oficerski 1932 s. 754
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 20 maja 1933 roku, s. 118.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 12.
  11. Rocznik oficerski 1939 s. 243
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 107
  13. Rocznik oficerski 1932 s. 754
  14. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 20 z 23 grudnia 1929 s. 391
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 806.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  17. Rocznik Oficerski 1939
  18. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 8 z 7 marca 1925, poz. 89.
  19. Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie s. 31-33
  20. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 352 – 353.
  21. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 355.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000, s. 105-108.
  • „Jednodniówka 2 Korpusu Poleskiego w X rocznicę Niepodległości Państwa Polskiego” – 1928,