1 Batalion Saperów Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 1 Batalionu Saperów Legionów. Zobacz też: 1 Batalion Saperów – inne bataliony saperów z numerem 1.
1 Batalion Saperów Legionów
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1929
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Tradycje
Święto 7 czerwca
Rodowód Kompania Saperów Legionów Polskich

1 Pułk Saperów Legionów im. gen. Tadeusza Kościuszki

Organizacja
Dyslokacja Twierdza Modlin
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk saperzy
Jednostki saperskie WP w 1939

1 Batalion Saperów Legionów (1 bsap) – oddział saperów Wojska Polskiego II RP.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów saperów. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Twierdzy Modin. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.


Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

22 sierpnia 1921 roku w twierdzy Modlin został sformowany 1 pułk saperów. Nowa jednostka powstała z połączenia „wojennych” batalionów saperów: 8 mjr Stanisław Magnuszewski, 18 kpt. Konstanty Skąpski i 28 mjr Stefan Dąbkowski.

Pułk nawiązywał do tradycji kompanii saperów Legionów Polskich[1].

W 1925 roku zostało zlikwidowane dowództwo XXVIII baonu saperów, a kompanie zostały włączone w skład batalionów VIII i XVIII, jako trzecie kompanie[2].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 7 czerwca, jako datę święta pułkowego[3].

W 1929 roku pułk został przeformowany w 1 batalion saperów Legionów.

Mobilizacja 1939[edytuj | edytuj kod]

1 Batalion Saperów Legionów był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował pododdziały: w dniach 19 lipca – 7 sierpnia 1939 roku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim:

  • rezerwowa kompania saperów nr 114 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 115 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 117 dla Armii „Pomorze”
  • rezerwowa kompania saperów nr 118 dla Armii „Pomorze”

w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim:

  • 8 batalion saperów dla 8 DP
  • rezerwowa kompania saperów nr 111 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 112 dla Armii „Modlin”
  • park saperski (komenda) nr 11
  • pluton parkowy saperów nr 11
  • pluton parkowy saperów nr 12

w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • 61 batalion saperów dla 41 DP (rez.)
  • rezerwowa kompania saperów nr 113 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 114 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 115 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 116 dla Armii „Modlin”
  • pluton parkowy saperów nr 13
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 111
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 112
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 113
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 114

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

Żołnierze 1 psap / 1 bsap Leg.[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku / batalionu
Zastępcy dowódcy pułku / batalionu (od 1938 roku - I zastępca dowódcy batalionu)
Kwatermistrzowie pułku / batalionu (od 1938 roku - II zastępca dowódcy batalionu)
  • mjr Konstanty Szaniawski (od VI 1925)
  • kpt. / mjr sap. Marian Zarzycki (1928 – 1 IV 1932 → dowódca baonu w CWSap.[13])
  • mjr sap. Stefan Łaguna (od 28 IX 1933[14])
Oficerowie

Lista starszeństwa oficerów 1 pułku saperów Legionów w 1922 roku

Starszeństwo z dniem 1 czerwca 1919 roku

  • płk Mieczysław Dąbkowski (21.5.1880)
  • płk Maciej Radziukinas (20.2.1870)
  • płk SG Starzewski Stanisław (19.8.18/5)
  • płk Konstanty Haller (20.5.1874)
  • płk Zygmunt Nawratil (12.3.1876)
  • płk Abramowski Wacław (3.6 1873)
  • płk Stawiński Stanisław (14 4 1879)
  • płk Stefanowicz Grzegorz (12.3.1884)
  • płk Kaczanowski Kazimierz Jan (20.6.1871)
  • płk Wesołowski Jozef (11.3,1879)
  • płk Ambrożewicz Stefan (8.1.1878)
  • płk Jan Skoryna (24.5.1888)
  • płk Marczewski Ludwik (25.8.1882)
  • płk Jastrzębski Jan Lucjan (11.10 1883)
  • płk SG Leon Bobicki (28.3.1887)
  • płk Żmigrodzki Stanisław (31.3.1874)
  • płk Ożyński Jan Romuald (26.1.1887)
  • ppłk Hornowski Michał (19.7.1882)
  • ppłk Heczko Karol (20. 5.1885)
  • ppłk Wężyk Mieczysław (19.12.1889)
  • ppłk Berezowski Otton (15.5.1888)
  • ppłk Toruń Leopold (15 10.1887)
  • ppłk Skarżyński Bronisław (10.10.1877)
  • ppłk Ciborowski Roman (9.8.1884)
  • ppłk Magnuszewski Stanisław (3.9.1888)
  • ppłk Dobrucki Mieczysław (18.12.1882)
  • ppłk Pawłowski Czesław (16.6.1883)
  • ppłk Dąbkowski Stefan (20.6.1884)
  • ppłk Rybicki Franciszek (18.9.1876)
  • ppłk Kazimierz Możdżeń (4.3.1883)
  • ppłk p.d.SG Henryk Bagiński (19.1.1888)
  • ppłk SG Tadeusz Zieleniewski (24.7.1887)
  • mjr Łobodowski Bolesław (5.10.1876)
  • mjr Kolarczyk Adolf (6.5.1887)
  • mjr Moszyński Witosław (4.4.1878)
  • mjr Długowski Władysław (20.6.1886)
  • mjr Mancewicz Konstanty (15.8.1883)
  • mjr Wernicki Zygmunt (1.5.1890)
  • mjr Franciszek Wolf (9.3.1885)
  • mjr Głogowski Wacław Leon (25.9.1884)
  • mjr Czyż Henryk (4.3.1885)
  • mjr Hajkowicz Maksymiljan (21.1.1889)
  • mjr Rueger Stefan (25.5.1890)
  • mjr Kronenberg Artur Czesław (1.7.1887)
  • mjr Szwykowski Wacław (19.8.1884)
  • mjr Proszkowski Dymitr (9.8.1885)
  • mjr Sadowski Aleksander (8.10.1887)
  • mjr Nejberg Edward (10.7.1891)
  • mjr Monkiewicz Jan (23 6.1890)
  • mjr Machlowski Jan (18.6.1891)
  • mjr Spałek Władysław (14.12.1887)
  • mjr Tadeusz Dłużniakiewicz-Dzianota (4.8.1887)
  • kpt. Konstanty Skąpski (21.1.1894)
  • kpt. Maciej Romer (29.7.1890)
  • kpt. Witold Wincza (26.10.1890)
  • kpt. Stanisław Wanicki (30 6.1889)
  • kpt. Jan Pawłowicz-Pawłowski (1. 2.1896)
  • kpt. Witold Daszkowski (14.6.1888)
  • kpt. Blank Walens (2.6.1885)
  • kpt. Czesław Zawistowski (20.2 1891)
  • kpt. Miller Lucjan (25.11.1885)
  • kpt. Piskorski Mieczysław Jan (4.6.1891)
  • kpt. Wejtko Antoni (5.9.1895)
  • kpt. Polkowski Władysław Aleksander (30.3.1886)
  • kpt. Kaleta Herman (14 3.1891)
  • kpt. Truss Wiktor Zygmunt (6.3.1883)
  • kpt. Staniszewski Marjan (22.11.1884)
  • kpt. Jerzy Piotr Levittoux (8.1.1897)
  • kpt. Groszkowski Tadeusz (15.6.1893)
  • kpt. Czesław Pobóg-Prusinowski (16.10.1893)
  • kpt. Wadlewski Stanisław (3.9.1893)
  • kpt. Zaleski Sobiesław (21.7.1893)
  • kpt. Czechowski Czesław (4.7.1891)
  • kpt. Rządkowski Stanisław Bohdan (8.6.1893)
  • kpt. Szymanko Zdzisław (9.9.1893)
  • kpt. Suchomel Wacław (8.6.1895)
  • kpt. Wojakowski Kazimierz (4.3.1895)
  • kpt. Staszewski Jozef (7.3.1890)
  • kpt. Szurmiński Franciszek (5.3.1890)
  • kpt. Tołoczko Jozef 19.4.1892 1 p. sap.
  • kpt. Hellman Czesław (24.4.1892)
  • kpt. Stoma Adam (14.8.1894)
  • kpt. Staniszewski Eugeniusz (28.11.1893)
  • kpt. Libiszowski Feliks (20.11.1893)
  • kpt. Kwiatkowski Eugeniusz (5.11.1893)
  • kpt. Ostaniewicz Stefan (30.7.1889)
  • kpt. Kozielski Józef (25.12.1894)
  • kpt. Dębicki Ludwik (29.11.1887)
  • kpt. Garbacki Bolesław (11.4.1893)
  • kpt. Sawicki Anastazy (30.8.1891)
  • kpt. Szleszyński Mieczysław (30.9.1887)
  • kpt. Zakrzewski Edward (14.5.1892)
  • kpt. Severin Aleksander (28.12.1891)
  • kpt. Gołcz Adam Jerzy (7.5.1895)
  • por. Biesiekierski Kazimierz (28.12.1897)
  • por. Wyszyński Władysław (15.9.1897)
  • por. Kłeczke Karol (1.1.1896)
  • por. Westfalewicz Janusz Zenon (16.12.1895)
  • por. Witulski Stefan (16.2 1894)
  • por. Rurkiewicz Jan (16.10.1895)
  • por. Obłoczyński Jan (21.1.1896)
  • por. Jerzy Biały (3 X 1898 - † 14 V 1926)
  • por. Pisarski Tadeusz (14.11.1898)
  • por. Drucki-Lubecki Jozef (6.9.1897)
  • por. Kupryk Włodzimierz (19.1.1898)
  • por. Grabowski Tadeusz (24.2.1893)
  • por. Sznuk Władysław (27.6.1890)
  • por. Laskowski Mikołaj (25.2.1893)
  • por. Smoliński Stefan (28.7.1893)
  • por. Szydłowski Walenty (13.2.1887)
  • por. Czekalski Jan (2010.1893)
  • por. Plejewski Władysław (9.8.1893)
  • por. Piotrowski Antoni (2.2.1894)
  • por. Kottas Kazimierz (2.2.1897)
  • por. Tułasiewicz Władysław (18.1.1883)
  • por. Jędraszko Roman (6.6.1895)
  • por. Skrzywan Jerzy Kazimierz (5.6.1898)
  • por. Pieńkowski Zygmunt (8.10.1890)
  • por. Guderski Jan (25.12.1894)
  • por. Lejsza Bolesław (10.4.1894)
  • por. Wicherkiewicz Wacław (16.7.1894)
  • por. Hempel Józef (5.8.1893)
  • por. Coghen Stefan (27.12.1890)
  • por. Klimowicz Olgierd (16.3.1894)
  • por. Szybler Edward (21.9.1895)
  • por. Leon Mecugoff (21 II 1897)
  • por. Wiszniowski Seweryn (30.5.1890)
  • por. Bobicki Wiktor (1.5.1897)
  • por. Steckiewicz Celestyn (19.5.1893)
  • por. Karski Aleksander (23.6.1894)
  • por. Staniewicz Wiktor (20.2.1898)
  • ppor. Stych Franciszek (7.7.1899)
  • ppor. Szabliński Konstanty (21.5.1900)
  • ppor. Wahren Edmund (17.1.1898)
  • ppor. Szymanowski Roman (25.12.1899)

Starszeństwo z dniem 1 lipca 1920 roku

  • ppor. Jacyna Wacław (11.12.1898)
  • ppor. Tyszkiewicz Władysław Henryk (1.4.1899)
  • ppor. Zawadzki Jerzy (10.3.1897)

Starszeństwo z dniem 1 sierpnia 1920 roku

  • ppor. Frasunkiewicz Józef (13.12.1895)
  • ppor. Rzewuski Teodor (12.3.1900)
  • ppor. Pudło Franciszek (10.10.1888)
  • ppor. Kobyliński Aleksander (3.4.1897)

Starszeństwo z dniem 1 marca 1921 roku

  • ppor. Rokicki Zygmunt (4.10.1896)
  • ppor. Kaczorowski Henryk (6.3.1897)
  • ppor. Kłoniecki Zygmunt (29.4.1897)
  • ppor. Zgliński Kazimierz (4.1.1900)
  • ppor. Nicałkiewicz Władysław (22.6.1893)
  • ppor. Ziembiński Maksymiljan (13.6.1899)
  • ppor. Płociennik Władysław (27.2.1899)
  • ppor. Brudnicki Edward (1.8.1901)
  • ppor. Gołębiowski Henryk (8.1.1901)
  • ppor. Prozwicki Michał (19.12.1899)

Starszeństwo z dniem 1 sierpnia 1921 roku

  • ppor. Różycki Henryk (9.6.1895)
  • ppor. Ulawski Franciszek (4.10.1899)[15]

Obsada personalna w latach 1923-1924

  • p.o. dowódcy pułku – ppłk Roman Bolesław Ciborowski
  • zastępca dowódcy pułku – ppłk Stanisław Magnuszewski
  • komendant Kadry Batalionu Zapasowego – kpt. Józef Staszewski (p.o. 1923) i mjr Stefan Konstanty Szaniawski (1924)
  • dowódca VIII batalionu saperów – kpt. Czesław Zawistowski (p.o. 1923) i mjr Emil Strumiński (1924)
  • p.o. dowódca XVIII batalionu saperów – kpt. Józef Staszewski
  • dowódca XXVIII batalionu saperów – kpt./mjr Tadeusz Bisztyga
  • mjr sap. Władysław Spałek- oficer nadetatowy - Szkoła Podchorążych Inżynierii.
Organizacja i obsada personalna w 1939

Ostatnia pokojowa obsada personalna batalionu[16][a]:

Dowództwo batalionu

  • dowódca batalionu - -ppłk Rządkowski Stanisław Bohdan
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Bieńkowski Henryk
  • adiutant - kpt. Smalewski Marian
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia - por. Parzyszek Wacław Stanisław
  • lekarz – kpt. lek. Tadeusz Tenderenda
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Siemiński Ludwik
  • oficer mobilizacyjny – por. Brudkowski Adam
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. Papciak Zdzisław Władysław
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Frączek Władysław
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Markiewicz Edward II
  • dowódca kompanii gospodarczej – vacat
  • oficer żywnościowy – chor. Śliwiński Jan
  • komendant parku – kpt. Zieliński Herman
  • zastępca komendanta – ppor. rez. pdsc. Klimosz Stanisław Karol
  • dowódca kompanii specjalnej – por. Adynowski Marian Sylwester
  • dowódca plutonu łączności – ppor. Czarnecki Tadeusz Władysław
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Adynowski Marian Sylwester

Kompania szkolna

  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Klimowicz Wiktor
  • dowódca plutonu – por. Chacia Wiktor Józef
  • dowódca plutonu – -por. Kozera Stefan Zbigniew
  • dowódca plutonu – ppor. Kamiński Zenon
  • dowódca plutonu – ppor. Oranowski Zygmunt
  • dowódca plutonu – ppor. Użarowski Zbigniew Aleksander

1 kompania

  • dowódca 1 kompanii – kpt. Banaszkiewicz Tadeusz Roman
  • dowódca plutonu – ppor. Chrzanowski Tadeusz Bronisław
  • dowódca plutonu – ppor. Góralski Bronisław
  • dowódca plutonu – ppor. rez. pdsc. Dudkiewicz Czesław

2 kompania

  • dowódca 2 kompanii – por. Cieński Zbigniew Michał
  • dowódca plutonu mechanicznego – ppor. Oranowski Zygmunt

3 kompania

  • dowódca 3 kompanii – por. Tołwiński Bronisław
  • dowódca plutonu – ppor. Fedorowicz Edward
  • dowódca plutonu – ppor. Olszewski Jerzy Bogumił
  • dowódca plutonu – chor. Gozdek Jan

4 kompania

  • dowódca 4 kompanii – por. Sałaciński Zygmunt Konrad
  • dowódca plutonu – ppor. Chalkowski Zdzisław Antoni
  • dowódca plutonu – ppor. Dobrowolski Kazimierz

Oddelegowani na kurs

  • por. Anecki Bolesław Wacław[18]

Symbole batalionu[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

7 maja 1922 roku w Warszawie marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył pułkowi sztandar ufundowany ze składek oficerów i szeregowych oraz byłych żołnierzy.

lewa strona sztandaru 1 pułku saperów
prawa strona sztandaru 1 pułku saperów

Po przeprowadzeniu mobilizacji pododdziały gospodarcze i adiutantura wraz ze sztandarem, otrzymały rozkaz wycofania się za Bug. W zbiorze relacji z Banknock widnieje zapis: 1 Batalion Saperów Legionów. Sztandar znajdował się w plecaku mjr. Henryka Bieńkowskiego w chwili, gdy wymieniony był transportowany przez wojska sowieckie wraz z innymi oficerami do m. Szepietówka. Razem ze sztandarem znajdowały się wszystkie gwoździe wyjęte z drzewca. Dalsze losy sztandaru nieznane. – Meldunki gen. Szyszko-Bohusza i ppor. Zygmunta Oranowskiego.[19].

Odznaka pamiątkowa

17 września 1927 roku generał dywizji Daniel Konarzewski, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, zatwierdził odznakę pamiątkową 1 pułku saperów Legionów imienia generała Tadeusza Kościuszki[20]. 31 stycznia 1929 roku minister spraw wojskowych zatwierdził regulamin odznaki pamiątkowej 1 pułku saperów, dostosowany do przepisów o odznakach pamiątkowych formacji z 21 kwietnia 1928 roku[21].

Odznaka o wymiarach 43x43 mm ma kształt krzyża maltańskiego, w kolorze srebrnym, w którego centrum umieszczono medalion emaliowany w kolorach wojsk samochodowych. Na medalion nałożono inicjały patrona pułku „TK” na czerwonym tle, a wokoło na czarnym tle napis „P l SAP LEGJONÓW”. Na ramionach krzyża miniatury odznak: I Brygady Legionów, I Korpusu Polskiego, Halerczyków i rok „1921”. Pomiędzy ramionami skrzyżowane atrybuty saperów: toporek i łopata. Odznaka oficerska, siedmioczęściowa, wykonana w srebrze, połączona za pomocą dziesięciu nitów. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[22].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kl 1928 ↓, s. 325.
  2. Kl 1928 ↓, s. 327.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 128.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 124.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 300.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 249.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 225.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 24 kwietnia 1925 roku, s. 220.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 25 października 1926 roku, s. 376.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 301.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 136.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 238.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 201.
  15. "Lista starszeństwa oficerów zawodowych z 29 maja 1922"
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 802.
  17. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  18. Rocznik Oficerski 1939
  19. Satora 1990 ↓, s. 348.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 26 z 17 września 1927 roku, poz. 326.
  21. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 3 z 31 stycznia 1929 roku, poz. 25.
  22. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 350.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Kl. Historia pułków i batalionów saperskich w latach 1918–1928. „Przegląd Wojskowo-Techniczny”. 6, grudzień 1928. Warszawa: Departament Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych. 
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6. OCLC 237107640.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów wojskowych WP, Przegląd Historyczno-Wojskowy, Warszawa 2000, Nr 2 (183), s. 105-108.