10 Pułk Saperów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
10 Pułk Saperów
Kadra 10 Pułku Saperów (1929-1931)
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1931
Nazwa wyróżniająca nie posiadał
Patron nie posiadał
Tradycje
Święto 23 lipca
Nadanie sztandaru 22 lipca 1923
Dowódcy
Pierwszy mjr Bronisław Karol Zrogowski
Obecny ppłk sap. Henryk Czyż
Organizacja
Dyslokacja Przemyśl
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk saperzy

10 Pułk Saperów (10 psap) - oddział saperów Wojska Polskiego II RP.

Gablota ze sztandarem 10 Pułku Saperów (przed 1933)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pułk został sformowany 22 sierpnia 1921 roku z połączenia "wojennych" 2 bsap mjr. Adolfa Juniewicza, 22 bsap kpt. Ignacego Gicali i 24 bsap por. Adolfa Szmidta. Jego pierwszym dowódcą został mjr Bronisław Karol Zrogowski. Stacjonował w Przemyślu.

W czerwcu 1922 roku z powodu niskiego stanu wody w rzece San w Przemyślu pułk rozebrał most pontonowy i w tym miejscu postawił w ciągu trzech dni prowizoryczny most stały[1].

Od 2 do 5 lipca 1925 roku pułk brał udział w akcji przeciwpowodziowej udzielając pomocy ludności małopolski wschodniej w naprawie i wzmocnieniu wałów ochronnych[2].

Przy pułku działał amatorski teatr pod kierownictwem por. Korneluka[3].

Na początku 1929 roku oddział został skadrowany i otrzymał nazwę „Kadra 10 Pułku Saperów”. Z końcem stycznia 1929 roku w kadrze pozostało trzech oficerów, a pozostali zostali przeniesieni do innych oddziałów[4][5]. 25 marca 1930 roku do kadry zostało przeniesionych 22 oficerów rezerwowych i 5 oficerów pospolitego ruszenia[6]. Wiosną 1931 roku kadra została rozformowana. Oficerowie z dniem 1 kwietnia 1931 roku zostali przeniesieni na nowe stanowiska służbowe[7].

Prace pokojowe[edytuj | edytuj kod]

  • W sierpniu 1921 r. tłumił pożar lasów w Rudniku nad Sanem, zagrażający magazynom i prochowni, współdziałał w walce z licznymi pożarami w Przemyślu i okolicznych wsiach.
  • W 1921 roku pułk wysadzał przęsła zburzonego w czasie wojny mostu żelaznego na Sanie, zużywając 10 ton amunicji.
  • W 1922 roku. podczas wyjątkowo silnych zatorów lodowych, zostały zerwane podczas ruszenia lodów na Sanie w Przemyślu wszystkie mosty. Pułk utrzymywał, gdy tylko kra częściowo spłynęła, komunikację między obu brzegami za pomocą mostu pontonowego i kładki, a później budował most drewniany na palach długości 70 metrów w ciągu trzech dni, przez wszystkie kompanie batalionu, pracujące na przemian.
  • W 1922 roku pułk budował most na rzece Strwiąż w powiecie samborskim, dług. 80 metrów, most na Sanie w Radymnie długości 80 metrów i most na Dniestrze w Starym Samborze długości 180 metrów, oraz naprawiał szereg uszkodzonych mostów.
  • W 1925 roku pułk pracował przy wysadzaniu zniszczonych konstrukcji mostu kolejowego w Worochcie.
  • W 1927 roku brał udział przy budowie szosy Tuchołka - Smorz[8].

Żołnierze 10 Pułku Saperów[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku:

Zastępcy dowódcy pułku:

  • mjr Bronisław Karol Zrogowski (1922 - 1923)
  • ppłk inż. Jan Świszczowski (1924)
  • ppłk Adolf Juniewicz - (1925)[12]
  • mjr Edward Nejberg (X 1926[13])
  • ppłk SG dr Marian Jan Steifer (IV 1928-1929)[14]

Oficerowie:

  • mjr sap. inż. Jan Hackbeil
  • mjr sap. Aleksander Hauke
  • mjr lek. Ryszard Zacharski (stały lekarz pułku)
  • mjr Leopold Gabryłowicz (od czerwca 1925 dowódca XXIV Batalionu Saperów)[15]
  • mjr Reinbardt Ernest Schuppler od czerwca 1925 dowódca XXII Batalionu Saperów)[15]
  • mjr Leon Szczepański - Szef Wydziału II Technicznego Departamentu VI Budownictwa M.S.W.
  • mjr Jan Monkiewicz - Komendant Kadry 1922
  • mjr Adolf Juniewicz - dowódca 2 batalionu 1922
  • kpt. Ignacy Gicala - dowódca 22 batalionu 1922
  • kpt. Józef Grzesik (w 1923 kierownik Okręgowego Składu Inżynierii i Saperów nr X)
  • kpt. Leon Kazubski – oficer rezerwowy 1923, 1924
  • kpt. Scheibal - kierownik orkiestry pułkowej
  • kpt. Edward Szuppler - dowódca 24 batalionu[11]
  • por J. Soplica[12]
  • por Korneluk[12]

Lista starszeństwa oficerów 10 Pułku Saperów w 1922r.

Starszeństwo z dniem 1-go czerwca 1919 r.

  • płk SG Egon Busek (10.1.1878)
  • płk Walery Maryański (2.1.1875)
  • płk Ludwik Hickiewicz (18.11.1876)
  • ppłk Bartoszewicz Paweł (19.11.1873)
  • mjr Juniewicz Adolf (17.6.1884)
  • mjr Zrogowski Bronisław Karol (19.4.1888)
  • mjr Leśniewski Michał (2.9.1877)
  • mjr Szczepański Leon (11.2.1883)
  • mjr Gruszczyński Wacław (16 9.1879)
  • mjr Hauke Aleksander Teodor Jan (6 5.1880)
  • kpt. Gicala Ignacy (22.8.1894)
  • kpt. Grzesik Józef (11.12.1893)
  • kpt. Morawiecki Adolf (17.6.1891)
  • kpt. Golański Stanisław (29.10.1893)
  • kpt. Osiński Kazimierz (14.12.1883)
  • kpt. Majkowski Konstanty Władysław (11.3.1892)
  • kpt. Paprocki Stanisław (18.7.1883)
  • por. Ludwig Karol (29.9.1894)
  • por. Jaskulski Wacław Dominik (4.8.1893)
  • por. Cwalino – Godziemba Marian Miłosz (11.11.1891)
  • por. Jakubowski Antoni (14.12.1888)
  • por. Tymiński Józef (23.8.1894)
  • por. Brzostowski Stanisław (22.9 1897)
  • por. Trzeciak Stanisław (8.5.1895)
  • por. Hebdzyński Lucjan (1.1.1890)
  • por. Kacin Adolf Otmar (14.10.1892)
  • por. Lipski Tadeusz (5.6.1898)
  • por. Dawidowski Donat (23.3.1892)
  • por. Retmaniak Jan (27.1.1895)
  • por. Lewandowski Mieczysław Antoni (28.5.1892)
  • por. Romanow Wiktor (10.12.1893)
  • por. Jankowski Teofil (22.9.1890)
  • ppor. Wajdowicz Ludwik (12.1.1895)
  • ppor. Lesisz Edward (12.5.1897)

Starszeństwo z dniem 1 -go sierpnia 1920 r.

  • ppor. Szrejber Karol ( 4.11.1894)
  • ppor. Wojewódzki Zygmunt (24.12.1901)
  • ppor. Smalec Marian (5.6.1897)

Starszeństwo z dniem 1-go sierpnia 1921 r.

  • ppor. Siedlecki Antoni (18.8.1901)
  • ppor. Brzostowicz Antoni (10.12.1899)
  • ppor. Witkowski Antoni (13.6.1902)[16]

Obsada oficerska pułku w latach 1928-1929[17]

  1. ppłk sap. Henryk Czyż - p.o. dowódcy pułku (do 29 I 1929 → zastępca szefa 10 Okręgowego Szefostwa Budownictwa)
  2. ppłk SG dr Marian Jan Steifer - zastępca dowódcy pułku
  3. mjr sap. Marian Dionizy Legeżyński - dowódca XXIV bsap (do 29 I 1929 → referent 10 Okręgowego Szefostwa Budownictwa)
  4. mjr sap. Roman Głaczyński - dowódca XXII bsap
  5. mjr sap. Zygmunt II Rumiński - kwatermistrz
  6. kpt. sap. Franciszek Szurmiński (do 29 I 1929 → 2 psap)
  7. kpt. sap. Tadeusz Kazimierz Styczyński (do 29 I 1929 → 2 psap)
  8. kpt. sap. Stanisław I Brzostowski
  9. kpt. sap. Eugeniusz Niewiarowski (do 29 I 1929 → Kadra 10 psap)
  10. kpt. sap. Teofil Jankowski (do 29 I 1929 → baon szk sap)
  11. por. / kpt. sap. Adolf Schuchardt (do 29 I 1929 → 5 psap)
  12. por. sap. Kazimierz Ślaski (do 29 I 1929 → 1 psap kol)
  13. por. sap. Tadeusz Dadej (do 29 I 1929 → 3 psap)
  14. por. sap. Jan Możdżeń (do 29 I 1929 → 1 psap kol)
  15. por. sap. Adam Fress (do 29 I 1929 → 3 psap)
  16. por. sap. Marian Smalewski
  17. por. sap. Antoni Brzostowicz (do 29 I 1929 → Kadra 10 psap)
  18. por. sap. Franciszek Niepokólczycki (do 29 I 1929 → 3 psap)
  19. por. sap. Józef Korneluk (do 29 I 1929 → 4 psap)
  20. por. sap. Kazimierz Łobodziński (do 29 I 1929 → 4 psap)
  21. por. sap. Aleksander Karchesy (do 29 I 1929 → belektr)
  22. por. sap. Bohdan Weryński (do 29 I 1929 → 1 psap kol)
  23. por. sap. Kazimierz Schreiber (do 29 I 1929 → 2 psap)
  24. por. sap. Benedykt Haluch (do 29 I 1929 → 2 psap kol)
  25. por. sap. Antoni Stefan Firczyk (do 29 I 1929 → 2 psap kol)
  26. por. sap. Edmund Wajdowicz (do 29 I 1929 → 1 psap)
  27. por. sap. Zdzisław I Łoziński (do 29 I 1929 → Kadra 10 psap)
  28. por. adm. Jan Bira - płatnik (do 29 I 1929 → płatnik 15 pp)
  29. por. adm. Wacław Zygmunt Janiszewski - oficer żywnościowy

Obsada personalna Kadry 10 Pułku Saperów

  1. kpt. sap. Eugeniusz Niewiarowski (od 29 I 1929)
  2. por. sap. Antoni Brzostowicz (29 I 1929 - 31 III 1931 → 4 bsap
  3. por. sap. Zdzisław I Łoziński (29 I 1929 - 20 IX 1930 → CWSap)
  4. por. Aleksander Gawina (20 IX 1930[18] - 31 III 1931 → 4 bsap)

Sztandar[edytuj | edytuj kod]

W niedzielę 22 lipca 1923 o godz. 10.00 na Rynku w Przemyślu, Inspektor Armii, generał dywizji Lucjan Żeligowski wręczył pułkowi chorągiew. Mszę świetą odprawił i poświęcił chorągiew ksiądz biskup Karol Józef Fischer[19]

Święto pułkowe obchodzono 23 lipca[20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. "Ziemia Przemyska" z 4 czerwca 1922r
  2. Saperzy II Rzeczypospolitej...s.110
  3. "Polska Zbrojna" nr 38 z 1926r.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 42.
  5. Saperzy II Rzeczypospolitej..., s. 44.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 25 marca 1930 roku, s. 92-94.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 107.
  8. a b c ”Historia pułków i batalionów saperskich w latach 1918 — 1928 s. 397”
  9. Saperzy II Rzeczypospolitej s. 38
  10. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 29 z 26 sierpnia 1922 s. 640
  11. a b Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 47 z 25 listopada 1922 s. 853
  12. a b c Polska Zbrojna nr 236 z 29 sierpnia 1925
  13. Major Edward Nejberg miał być przeniesiony z 9 Pułku Saperów na stanowisko zastępcy dowódcy 8 Pułku Saperów. Przydział ten został unieważniony. Ostatecznie major Nejberg został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 10 Pułku Saperów. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 46 z 25 października 1926 roku, s. 376 i Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 49 z 17 listopada 1926 roku, s. 401.
  14. Rocznik oficerski 1928 s. 578
  15. a b Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 64 z 17 czerwca 1925
  16. "Lista starszeństwa oficerów zawodowych z 29 maja 1922"
  17. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 578.
  18. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 301
  19. Ziemia Przemyska Nr 13 z 28 lipca 1923 r., s. 1-2.
  20. Święto 10 pułku saperów. „Ziemia Przemyska”, s. 1, Nr 31 z 1 sierpnia 1925. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  • Zdzisław Józef. Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów wojskowych WP, Przegląd Historyczno-Wojskowy, Warszawa 2000, Nr 2 (183), s. 105-108.
  • „Przegląd Wojskowo – Techniczny” nr 6 z grudnia 1928r.