Kompania Saperów KOP „Stołpce”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania Saperów KOP „Stołpce”
Kompania Saperów KOP „Nowogródek”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1931
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca „Nowogródek”, „Stołpce”
Tradycje
Rodowód Ośrodek Wyszkolenia Pionierów
2 Brygady Ochrony Pogranicza
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Numer kryptonimowy: 62[a].
Dyslokacja Świerżeń Nowy
Stołpce
Rodzaj wojsk saperzy
Podległość Brygada KOP „Nowogródek”
pułk KOP „Snów”
Armia „Łódź”
Saperzy KOP w 1938.jpg

Kompania Saperów KOP „Stołpce”pododdział saperów Korpusu Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1928 roku 9 batalion graniczny sformował w Klecku ośrodek wyszkolenia pionierów przy 2 Brygadzie Ochrony Pogranicza[2][3][4]. 26 kwietnia 1928 roku na stanowisko komendanta ośrodka został wyznaczony porucznik Franciszek Ulawski z 1 pułku saperów[5]. W 1929 ośrodek szkolenia saperów „Mikołajewszczyzna” pod względem administracyjno-gospodarczym podlegał 8 batalionowi KOP „Stołpce”[6]. Z dniem 1 marca 1931 roku ośrodek został zlikwidowany, a na jego bazie i drużyn pionierskich batalionów utworzona została kompania pionierów „Nowogródek”. Nowo utworzona kompania została tymczasowo rozmieszczona w m. Świerżeń Nowy w wynajętych pomieszczeniach[7]. Dowódcą kompanii został dotychczasowy komendant ośrodka wyszkolenia pionierskiego. Pod względem służbowym kompania podległa dowódcy brygady, a pod względem wyszkolenia specjalistycznego dowódcy korpusu. Jednostką formującą był 8 batalion KOP „Stołpce”[8]. Dla potrzeb formującej się kompanii 63 szeregowców oddelegował 3 pułk piechoty Legionów i 23 pułk piechoty[9].

W 1934[b] roku została sformowana kompania saperów typu III dla Brygady KOP „Nowogródek”, jako jej organiczny pododdział[12].

Rozkazem dowódcy KOP z 23 lutego 1937 roku została zapoczątkowana pierwsza faza reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza „R.3”[13]. Jej wynikiem było między innymi ustalenie nazwy kompanii na „kompania saperów KOP «Stołpce»”[14]. Po rozformowaniu Brygady KOP „Nowogródek”, kompania weszła w skład pułku KOP „Snów”. Jednostką administracyjną dla kompanii był batalion KOP „Stołpce”[15].

23 marca 1939 roku kompania została zmobilizowana, a następnie przetransportowana w rejon operacyjny Armii „Łódź”[16].

Działania kompanii w 1939[edytuj | edytuj kod]

Kompania saperów KOP „Stołpce” kpt. Mariana Mańkowskiego marcu 1939 roku została przydzielona do Ośrodka Sapersko-Pionierskiego 10 Dywizji Piechoty w Sieradzu i jako samodzielna kompania saperów weszła w skład 10 batalionu saperów. Do 1 września budowała między innymi umocnienia polowe w rejonie Grabowa. Potem uczestniczyła w walkach obronnych 10 DP. Prawdopodobnie została rozbita. Brak źródeł uniemożliwia odtworzenie dziejów kompanii[17].

Struktura organizacyjna kompanii[edytuj | edytuj kod]

Organizacja pokojowa kompanii saperów typu III z 18 maja 1934 roku[18]:

  • dowódca kompanii
  • drużyna gospodarcza
  • I pluton saperów a. trzy drużyny
  • II pluton saperów a. trzy drużyny

Stan osobowy kompanii wynosił 92 żołnierzy, w tym 3 oficerów, 9 podoficerów i 80 saperów.

Kadra kompanii[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy kompanii:

Oficerowie:

  • por. sap. Eugeniusz Wojczal († 1940 Charków[25])
  • ppor. Tadeusz Stanisław Petrejko (1939[26])
  • por. rez. Antoni Rymaszewski († 1940 Charków[27])

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie szefa sztabu KOP ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna w sprawie używania w dowództwie KOP kryptonimów zamiast nazw jednostek KOP[1]
  2. Cutter w swoich publikacjach, powołując się na dokument „Organizacja kompanii saperów KOP , Ldz.1293/org/tj. z 18 V 1934” podaje, że kompanie saperów zorganizowano w 1934 roku[10]. Zdaniem Prochwicza informacja ta jest błędna, a właściwa data to rok 1931[11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 427.
  2. Dominiczak 1992 ↓, s. 123.
  3. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 19/1927.
  4. Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 54.
  5. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, s. 177, Nr 9 z 26 IV 1928.
  6. Zarządzenie nr L.dz. KOP 1025/tjn./og.org./29 ↓.
  7. Zarządzenie nr L.700/Tjn.Og.Org/37 ↓, s. 10-11.
  8. Zarządzenie nr L.700/Tjn.Og.Org/31 ↓, s. 1-2.
  9. Zarządzenie nr L.700/Tjn.Og.Org/31 ↓, s. 3.
  10. Cutter 2005 ↓, s. 50.
  11. Prochwicz 2003 ↓, s. 43.
  12. Cutter 2005 ↓, s. 350.
  13. Prochwicz 3/1994 ↓, s. 157.
  14. Zarządzenie nr L.500/Tjn.Og.Org/37 ↓, s. 3.
  15. Zarządzenie nr L.500/Tjn.Og.Org/37 ↓, s. 2 zał. 47.
  16. Wróblewski 1975 ↓, s. 28, 30.
  17. Prochwicz 2003 ↓, s. 107.
  18. Cutter 2001 ↓, s. 86.
  19. a b c Obsada oficerska B KOP „Nowogródek” ↓.
  20. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, s. 97, Nr 5 z 11 kwietnia 1933.
  21. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, s. 177, Nr 9 z 26 kwietnia 1928.
  22. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, s. 95, Nr 5 z 11 kwietnia 1933.
  23. Książka rozkazów tajnych KOP z 1934
  24. Rocznik oficerski 1939 s.246
  25. Rocznik oficerski 1939, s. 252.
  26. Rocznik oficerski 1939, s. 256.
  27. Barszczewski 2010 ↓, s. 42.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
  • Zdzisław Józef Cutter: Polskie wojska saperskie w 1939 r. Organizacja, wyposażenie, mobilizacja i działania wojenne. Częstochowa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 2003. ISBN 83-7098-834-2.
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy polscy 1918-1939. Organizacja, szkolenie i wyposażenie materiałowo-techniczne. Wrocław: 2001. ISBN 83-87384-05-4.
  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Jan Wróblewski: Armia „Łódź” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza w sprawie reorganizacji brygad KOP nr L.dz. KOP 1025/tjn./og.org./29 z 6 lipca 1929 roku.
  • Zarządzenie dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza w sprawie organizacji kompanii pionierów nr L.700/Tjn.Og.Org/31 z lutego 1931.
  • Zarządzenie dowódcy KOP w sprawie reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza („R.3” I Faza) nr L.500/Tjn.Og.Org/37 z 23 lutego 1937 roku.
  • Wykaz zmian stanu oficerów Brygady KOP „Nowogródek” w latach 1927-1935 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.