Batalion Silnikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Batalion Silnikowy
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1930
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 10 lutego
Kontynuacja 5 Ośrodek Przechowywania Sprzętu
Dowódcy
Pierwszy płk Mikołaj Jasiński
Ostatni ppłk Stanisław Olczak
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk saperzy
Podległość Dowództwo Saperów MSWojsk.
Jednostki saperskie WP w 1939

Batalion Silnikowy - oddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Batalion został sformowany w styczniu 1930, w Nowym Dworze Mazowieckim. Podlegał Dowództwu (Szefostwu) Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Podstawą utworzenia w Wojsku Polskim oddziałów silnikowych, zwanych wtedy motorowymi, był sprzęt pochodzący z byłej armii austro-węgierskiej. Na początku 1919, w Krakowie, została sformowana kompania motorowa wojsk kolejowych nr 1 pod dowództwem porucznika inżynier Stanisława Langnera. Zadaniem tej kompanii była budowa i eksploatacja kolejek polowych. W marcu 1919 pododdział został przydzielony do I Batalionu Wojsk Kolejowych. W sierpniu 1919 ukończono tworzenie kompanii motorowej nr 2 pod dowództwem kapitana Władysława Łuczyńskiego, która została wcielona do II Batalionu Wojsk Kolejowych. Podczas walk o Niepodległość obie kompanie motorowe nie odegrały istotnej roli. Wiadomo, że działały one przede wszystkim na Podolu i Wołyniu.

Od 1928 był on rozbudowywany i ostatecznie 10 stycznia 1930 utworzono batalion silnikowy z miejscem postoju w Modlinie. Baon wchodził w skład 1 Brygady Saperów. W marcu 1934 baon został podporządkowany dowódcy 3 Brygady Saperów.

7 grudnia 1931 Minister Spraw Wojskowych ustalił datę święta baonu na dzień 10 lutego[1].

Mobilizacja i rozformowanie baonu w 1939[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1939, w mobilizacji powszechnej, Batalion Silnikowy dowodzony przez ppłk. Stanisława Olczaka wystawił:

  • osiem plutonów eksploatacyjnych silnikowych 60 cm o numerach: 11-18 dla Odwodu NW,
  • cztery pociągi elektrogeneratorowe normalnotorowe o numerach: 12, 19, 23, 24, w tym dwa dla Armii "Pomorze" (nr 12 i 19)

Ponadto, w składzie załogi Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte pozostawał pociąg elektrogeneratorowy normalnotorowy nr 27.

17 września 1939 dowództwo batalionu dało wolną rękę szeregowym co do dalszego działania, a kadra oficerska udała się na wschód. Dalsze losy żołnierzy batalionu nie są znane. Część na pewno trafiła w ręce Armii Czerwonej i zostali rozstrzelani.

Od 24 lutego 2004 tradycje batalion silnikowego kontynuuje 5 Ośrodek Przechowywania Sprzętu im. ppłk. Adama Szugajewa w Nowym Dworze Mazowieckim.

Żołnierze batalionu silnikowego[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu:

  • płk Mikołaj Jasiński (od 10 II 1930)
  • ppłk Stanisław Olczak (10 IX 1938 - IX 1939, † 1940 Katyń)

Oficerowie:

  • kpt. Aleksander Gawina († 1940 Charków)
  • kpt. Stanisław Śliwowski († 1940 Charków)
  • ppor. Ludwik Kapuściński († 1940 Charków)
  • ppor. rez. Flawiusz Jan Stempliński († 1940 Charków)
  • ppor. Marian Adolf Wenge († 1940 Katyń)

Organizacja i obsada personalna w 1939[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu[2][a]:

Dowództwo batalionu

  • dowódca batalionu – ppłk. Olczak Stanisław
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr. inż. Kapitaniak Bolesław
  • adiutant – por. Tąkiel Tadeusz
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia – vacat
  • oficer poligonowy – por. rez. pdsc. Grabowski Zygmunt
  • lekarz medycyny – por. lek. Bujalski Edward
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – kpt. Urbańczy August Bronisław
  • oficer mobilizacyjny – por. Jasiński Seweryn Roman
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. Witak Czesław
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Kosieradzki Marian Bolesław Józafat
  • oficer gospodarczy – por. int. Kotulski Marian Mikołaj
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Sosnowski Henryk Alojzy
  • oficer żywnościowy – chor. Panek Stanisław
  • komendant parku – kpt. Gołaj Franciszek
  • zastępca komendanta – vacat

kompania szkolna

  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Wahren Edmund
  • instruktor – ppor. Jurewicz Eugeniusz
  • instruktor – ppor. Kantor Jerzy

1 kompania silnikowa

  • dowódca 1 kompanii silnikowej – por. Komorowski Wacław
  • instruktor – ppor. Wenge Marian
  • instruktor – ppor. rez. pdsc. Maskiewicz Stefan

2 kompania silnikowa

  • dowódca 2 kompanii silnikowej – por. Rudomin Edward

Oddelegowani na kurs

  • por. Szymański Henryk Zygmunt
  • kpt. Śliwowski Stanislaw
  • por. Osmański Stanisław
  • por. Walenta Stanislaw Alojzy

Odznaka pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

7 grudnia 1931 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej Batalionu Silnikowego[4]. Odznaka o wymiarach 35 x 45 mm ma kształt srebrnego wieńca, na którym umieszczono: u dołu - skrzydełko kolejowe, u góry - trzy cylindry silnika, które razem podtrzymują centralnie osadzony medalion w kolorach saperów, tj. czarno-czerwonych. Na czerwonym tle widnieje orzeł rządowy, na czarnej obwódce widnieje napis "BATALION SILNIKOWY". Po raz pierwszy odznaki wręczono z okazji święta batalionu 9 lutego 1932.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych Nr 34 z 7 grudnia 1931 r., poz. 441.
  2. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 812.
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  4. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych Nr 34 z 7 grudnia 1931 r., poz. 440.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Cutter, "Polskie wojska saperskie w 1939 roku", Częstochowa 2003.
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów wojskowych WP, Przegląd Historyczno-Wojskowy, Warszawa 2000, Nr 2 (183), s. 105-108.
  • Janusz Turlejski, Wojciech Markert "Odznaki wojsk technicznych"
  • Piotr Zarzycki "Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej" - Batalion Silnikowy, wydawca "Ajaks", Pruszków 1998, ​ISBN 83-87103-63-2