Adam Daniel Rotfeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam Daniel Rotfeld
Adam Daniel Rotfeld.jpg
Data i miejsce urodzenia 4 marca 1938
Przemyślany
Minister spraw zagranicznych
Okres od 5 stycznia 2005
do 31 października 2005
Poprzednik Włodzimierz Cimoszewicz
Następca Stefan Meller
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa „Bene Merito” Komandor Orderu Gwiazdy Polarnej (od 1975) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RFN Komandor Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Adam Rotfeld z Januszem Onyszkiewiczem podczas konferencji 15 lat Polski w NATO w Senacie (2014)

Adam Daniel Rotfeld (ur. 4 marca 1938 w Przemyślanach) – polski dyplomata, badacz stosunków międzynarodowych, profesor nauk humanistycznych, w latach 2001–2005 wiceminister spraw zagranicznych, w 2005 minister spraw zagranicznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Przemyślanach koło Lwowa w rodzinie pochodzenia żydowskiego; syn adwokata Leona Rothfelda i jego żony Berty. Rodzice zostali zamordowani przez Niemców w 1943 w Przemyślanach. Od końca 1941 był ukrywany w klasztorze w Uniowie przez greckokatolickich duchownych z zakonu studytów, którego archimandrytą (zwierzchnikiem) był Klemens Szeptycki. W klasztorze przebywał pod przybranym nazwiskiem Czerwiński. Do prawdziwego wrócił dopiero kilka lat po wojnie (w formie spolszczonej pisowni – z oryginalnego Rothfeld). W 1946, po rozwiązaniu klasztoru i delegalizacji kościoła greckokatolickiego w ZSRR, władze radzieckie przeniosły dzieci do sierocińca w Złoczowie. W 1951 dzięki staraniom ambasady polskiej w Moskwie został repatriowany do Polski, przebywał w Domu Dziecka nr 2 w Krakowie.

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

W 1955 ukończył V Liceum Ogólnokształcące im. Augusta Witkowskiego w Krakowie. W 1954 został usunięty z organizacji młodzieżowej ZMP za żarty z władz. W latach 1955–1960 studiował na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym Szkoły Głównej Służby Zagranicznej w Warszawie, gdzie uzyskał tytuł magistra z zakresu międzynarodowego prawa publicznego na podstawie pracy o nieważności układu monachijskiego z 1938. Następnie studiował w studium dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego (1960–1962). W 1969 uzyskał stopień doktora nauk prawnych na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie dysertacji o prawie narodów do samostanowienia w systemie współczesnego prawa międzynarodowego. W 1990 został doktorem habilitowanym nauk humanistycznych w oparciu o monografię zatytułowaną Europejski system bezpieczeństwa in statu nascendi, a w 2001 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych[1].

Działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 1961–1989 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych w Warszawie, gdzie początkowo zajmował stanowisko redaktora (1961–1962), a następnie sekretarza redakcji miesięcznika „Sprawy Międzynarodowe” (1962–1968) i od 1964 jednocześnie zastępcy redaktora naczelnego Redakcji Wydawnictw PISM. W 1969 został mianowany adiunktem w Zakładzie Bezpieczeństwa Europejskiego PISM. W 1978 objął stanowisko kierownika w Zakładzie Bezpieczeństwa Europejskiego PISM. W latach 1974–1975 brał udział w pracach drugiej fazy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie jako członek polskiej delegacji w Genewie oraz w Spotkaniach KBWE w Belgradzie, Madrycie oraz Wiedniu. W 1989 został kierownikiem projektu badawczego w Międzynarodowym Instytucie Badań nad Pokojem (SIPRI) w Sztokholmie, gdzie w 1991 wybrano go na pięcioletnią kadencję dyrektorską oraz powtórnie na następną kadencję przedłużoną do czerwca 2002.

W latach 1992–1993 był osobistym przedstawicielem przewodniczącego KBWE ds. politycznego rozwiązania konfliktu w Naddniestrzu. Wynikiem jego pracy było przyjęcie końcowego raportu dającego podstawy do pokojowego rozstrzygnięcia konfliktu. W 2000 został mianowany przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego członkiem Rady Bezpieczeństwa Narodowego.

15 listopada 2001 objął stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w rządzie Leszka Millera, od 30 czerwca 2003 pełnił funkcję sekretarza stanu w tym resorcie. 5 stycznia 2005, po objęciu urzędu marszałka Sejmu przez Włodzimierza Cimoszewicza, Adam Rotfeld został powołany na stanowisko ministra spraw zagranicznych. Sprawował tę funkcję do 31 października 2005.

W 2006 został przez Sekretarza Generalnego ONZ powołany na członka, a w 2008 na przewodniczącego Kolegium Doradczego Sekretarza Generalnego ONZ do spraw Rozbrojenia. W styczniu 2008 mianowano go współprzewodniczącym Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych. W sierpniu 2009 sekretarz generalny NATO mianował go członkiem Grupy Ekspertów NATO do przygotowania Nowej Koncepcji Strategicznej paktu (tzw. Grupa Mędrców).

Działalność społeczna i naukowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 1962–1964 pełnił funkcję przewodniczącego Studenckiego Stowarzyszenia Przyjaciół ONZ w Polsce. W 1962 został członkiem Polskiej Grupy Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego (ILA), a w 1992 – Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) w Londynie. W okresie 1995–2006 był członkiem rady naukowej Instytutu Badań nad Pokojem i Polityką Bezpieczeństwa przy Uniwersytecie Hamburskim. W 1996 został członkiem Szwedzkiej Królewskiej Akademii Wiedzy Wojskowej, w 2001 członkiem Rady Międzynarodowego Centrum Demokratycznej Kontroli nad Siłami Zbrojnymi (DCAF), a w 2003 Genewskiego Centrum Polityki Bezpieczeństwa (GCSP). W 2009 wszedł w skład Międzynarodowej Komisji, przygotowującej Euro-Atlantycką Inicjatywę Bezpieczeństwa (EASI). Został także członkiem Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych (ECFR). Wszedł również w skład rad naukowych Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Spraw Publicznych, Ośrodka Studiów Wschodnich. Jest współzałożycielem i członkiem władz kilku fundacji, m.in. Centrum im. Bronisława Geremka oraz Fundacji Ryszarda Kapuścińskiego. Zasiada również w radzie Fundacji Aleksandra Kwaśniewskiego „Amicus Europae” jako jej wiceprzewodniczący[2].

W latach 2006–2008 był wykładowcą Collegium Civitas w Warszawie. Prowadzi wykłady w Kolegium Europejskim (College of Europe) w Natolinie oraz w Akademii Dyplomatycznej i Studium Polityki Zagranicznej. W 2011 został profesorem w Instytucie Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego. W tym samym roku został również członkiem Komitetu Nauk Politycznych Polskiej Akademii Nauk[3].

Jest inicjatorem Warszawskiej Grupy Refleksyjnej i redaktorem naukowym wydawanej pod jej auspicjami serii raportów: m.in. New Political Act for the United Nations (2004), Towards Complementarity of European Security Institutions (2005), Arms Control Revisited: Non-Proliferation and Denuclearization (2009). Pod jego redakcją naukową ukazały się zbiory pt. Dokąd zmierza świat? (Wyd. PISM, Warszawa 2008) oraz Białe plamy. Czarne plamy. Sprawy trudne w relacjach polsko-rosyjskich 1918–2008 (red. naukowa wspólnie z Anatolijem Torkunowem, Wyd. PISM, Warszawa 2010). Jest autorem ponad 400 publikacji naukowych w tym ponad 10 książek, a także współautorem blisko 20 monografii, około 50 rozdziałów w pracach zbiorowych oraz ponad 350 artykułów. Trzy z jego monografii uzyskały nagrody prezesa Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych i ministra spraw zagranicznych.

Monografie i publikacje w pracach zbiorowych[edytuj | edytuj kod]

  • Europa między konfrontacją a współpracą. Spotkanie Madryckie KBWE: doświadczenia i perspektywy (red.), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 1986
  • Międzynarodowe czynniki bezpieczeństwa Polski ( red.), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986
  • Europejski system bezpieczeństwa in statu nascendi, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 1990
  • Od zaufania do rozbrojenia (red.), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986 (wydane również w języku angielskim pt. From Confidence to Disarmament)
  • Germany and Europe in Transition (współred. Walther Stützle), Oxford University Press, Oxford 1991
  • A Future Security Agenda for Europe. Report of the Independent Working Group Established by the Stockholm International Peace Research Institute (współred. Daniel Tarschys), Sztokholm, październik 1996
  • Peace, Security and Conflict Prevention. SIPRI-UNESCO Handbook (współred. Janusz Symonides), Oxford Universitfy Press, Oxford 1998
  • A Future Arms Control Agenda (współred. Ian Anthony), Oxford University Press, Oxford 1999
  • Global and European Security in Transition, SIPRI, Sztokholm 1999
  • The New Security Dimensions. Europe after the NATO and EU Enlargements. Report of the Frösunda Conference, SIPRI, Sztokholm, czerwiec 2001
  • Kontrola zbrojeń. Rozbrojenie u progu XXI wieku (red.), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2002
  • New Political Act for the United Nations for the 21st Century. Proposals and Concepts (red.), Diplomatic Academy of the Ministry of Foreign Affairs, Warszawa 2004
  • Transatlantic Security: New Realities, Changing Institutions. Report of the Warsaw Reflection Group, April 5–6, 2004 (red.), Diplomatic Academy of the Ministry of Foreign Affairs, Warszawa 2004
  • Towards Complementarity of European Security Institutions. Achieving Complementarity between NATO, EU, OSCE and the Council of Europe. Report of the Warsaw Reflection Group, January 31 – February 1, 2005 (red.), Diplomatic Academy of the Ministry of Foreign Affairs, Warszawa 2005
  • Polska w niepewnym świecie, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2006
  • Dokąd zmierza świat? (red.), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2008
  • Arms Control Revisited: Non-Proliferation and Denuclearization. Report of the Warsaw Reflection Group, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2008
  • Białe Plamy – Czarne Plamy: sprawy trudne w relacjach polsko-rosyjskich (1918–2008) (wstęp i red.), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2010
  • NATO 2020. Zapewnione bezpieczeństwo – Dynamiczne zaangażowanie („Raport Albright”) (wstęp i red.), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2010

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia państwowe
Pozostałe wyróżnienia

Przypisy

  1. M.P. z 2001 r. Nr 34, poz. 554
  2. Rada Fundacji. fae.pl. [dostęp 15 lipca 2013].
  3. Skład. knpol.pan.pl. [dostęp 22 października 2015].
  4. M.P. z 2011 r. Nr 19, poz. 198
  5. M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 21
  6. Wręczenie odznaczeń „Bene Merito” przez Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego. msz.gov.pl, 13 listopada 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
  7. Ordery Trzech Gwiazd dla Polaków. polak.lv. [dostęp 19 czerwca 2013].
  8. Doktorat honoris causa dla Adama Daniela Rotfelda. wp.mil.pl. [dostęp 19 kwietnia 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]