Stefan Meller

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Meller
Stefan Meller.jpg
Data i miejsce urodzenia 4 lipca 1942
Lyon
Data i miejsce śmierci 4 lutego 2008
Warszawa
Minister spraw zagranicznych
Okres od 31 października 2005
do 9 maja 2006
Poprzednik Adam Daniel Rotfeld
Następca Anna Fotyga
Przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej
Okres od 31 października 2005
do 9 maja 2006
Poprzednik Marek Belka
Następca Kazimierz Marcinkiewicz
Ambasador RP we Francji
Okres od 1996
do 2001
Poprzednik Jerzy Łukaszewski
Następca Jan Tombiński
Ambasador RP w Rosji
Okres od 2002
do 2005
Poprzednik Andrzej Załucki
Następca Wiktor Ross (chargé d’affairs)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Komandor Orderu Palm Akademickich (Francja)
Grób Stefana Mellera na Cmentarzu Powązkowskim

Stefan Meller (ur. 4 lipca 1942 w Lyonie, zm. 4 lutego 2008 w Warszawie) – polski dyplomata, historyk, publicysta, profesor nauk humanistycznych, w latach 2005–2006 minister spraw zagranicznych i przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczęszczał do szkoły podstawowej im. Klementa Gottwalda, znajdującej się wówczas w budynku późniejszego XIV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Warszawie. Od wiosny 1957 uczył się w szkole w Genewie, gdzie przebywał w związku z objęciem tam przez ojca placówki dyplomatycznej, ale został z niej dyscyplinarnie relegowany w 1959[1]. Powrócił do Warszawy, gdzie – mieszkając u stryja – ukończył (tracąc rok nauki) edukację szkolną (w Liceum im. Króla Władysława IV) i zdał maturę. Zdawał na studia historyczne w Warszawie, ale nie zdał egzaminu wstępnego i nie został przyjęty; rok później dostał się na historię w Krakowie, ale po I roku studiów przeniósł się w 1962 do Warszawy. Absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył w 1966. W 1974 uzyskał stopień doktora, zaś w 1985 doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dziedzinie historii. W 1993 otrzymał tytuł naukowy profesora.

Podczas studiów działał w Związku Młodzieży Socjalistycznej. W 1965 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1966–1968 był pracownikiem naukowo-dydaktycznym Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, z którego został usunięty po wydarzeniach marcowych. Wydalono go wówczas również z PZPR.

Otrzymał sześcioletni zakaz wykonywania zawodu. Przez ten czas utrzymywał się z pracy kasjera w Spółdzielni Kosmetycznej „Izis” oraz nauczyciela języka francuskiego. W tym czasie napisał i obronił pracę doktorską i w 1974 podjął pracę w filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku. Od 1975 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, a w latach 1981–1984 był prorektorem tej uczelni. W czasie stanu wojennego pomagał represjonowanym studentom. Współpracował ze środowiskami opozycyjnymi, publikował w wydawnictwach drugiego obiegu.

Sprawował funkcję redaktora naczelnego miesięcznika „Mówią Wieki” (1990–1994), pracował również w Archiwum Państwowym, Spółdzielni Pracy „Lingwista” oraz redakcji tygodnika „Forum”.

W 1992 został zatrudniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w randze wicedyrektora, a później dyrektora Departamentu Europy I. W latach 1995–1996 sprawował funkcję podsekretarza stanu, następnie do 2001 ambasadora RP we Francji. Ponownie powierzono mu funkcję wiceministra w MSZ w lutym 2001. Od lutego 2002 do października 2005 był ambasadorem RP w Rosji.

Od 31 października 2005 do 9 maja 2006 zajmował stanowiska ministra spraw zagranicznych oraz przewodniczącego Komitetu Integracji Europejskiej w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza. W kwietniu 2006 zapowiedział gotowość do odejścia z rządu w przypadku jego rekonstrukcji po ewentualnym utworzeniu koalicji rządowej Prawa i Sprawiedliwości i Samoobrony RP. 28 kwietnia 2006 podał się do dymisji, odmawiając udziału w gabinecie z udziałem Andrzeja Leppera. Został odwołany 9 maja tego samego roku.

Był pracownikiem naukowym Zakładu Historii XIX wieku w Instytucie Historii na Wydziale Historyczno-Socjologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Wykładał historię w Szkole Nauk Społecznych w Warszawie oraz historię stosunków międzynarodowych w Wyższej Szkole Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego, a także na uniwersytetach i szkołach wyższych za granicą, m.in. w École des hautes études en sciences sociales, w Instytucie Spraw Międzynarodowych w Hadze i w Emory University w Atlancie.

W swej działalności naukowej zajmował się historią powszechną XVIII i XIX wieku, historią myśli społecznej i politycznej. Szczególnie wiele uwagi poświęcił historii Francji. Był autorem kilku książek poświęconych historii, w tym przede wszystkim rewolucji francuskiej. Wspólnie z profesorem Janem Baszkiewiczem był konsultantem historycznym filmu Danton w reżyserii Andrzeja Wajdy (1982).

W 1995 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[2]. W tym samym roku, za zasługi w popularyzowaniu kultury francuskiej, został odznaczony Orderem Palm Akademickich, najwyższym francuskim odznaczeniem akademickim[3].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze spolonizowanej rodziny żydowskiej z Ustrzyk Dolnych. Był synem Adama Mellera, działacza komunistycznego, uczestnika francuskiego ruchu oporu w trakcie II wojny światowej. Jego żoną była Beata Meller (z domu Galicka), długoletnia kierownik Działu Historii Warszawy 1795–1918 i wicedyrektor Muzeum Historycznego m.st. Warszawy[4], z którą miał troje dzieci. Starszy z ich synów, Marcin Meller, działał w Niezależnym Zrzeszeniu Studentów, a następnie został dziennikarzem (m.in. „Polityki”), redaktorem naczelnym polskiego wydania „Playboya” i prezenterem programu Dzień Dobry TVN. Młodszy syn, Andrzej Meller, jest reportażystą i korespondentem wojennym pisującym m.in. dla „Tygodnika Powszechnego”. Córka, Katarzyna Meller, w 2008 została rzecznikiem prasowym spółki PL.2012.

Został pochowany w grobowcu rodzinnym na warszawskich Starych Powązkach w Warszawie[5].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Historia
  • Kamil Desmoulins, Warszawa 1982
  • Rewolucja francuska 1789–1794. Społeczeństwo obywatelskie, Warszawa 1983 (wspólnie z Janem Baszkiewiczem)
  • Rewolucja w dolinie Loary. Miasto Chinon 1788–1798, Warszawa 1987
  • Pożegnanie z rewolucją, Chotomów 1991
Poezja
  • Zaledwie minuta, Warszawa 2006
Wywiad

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Świat według Mellera. Życie i historia: ku wolności, wywiad rzeka Michała Komara, t. I, Warszawa 2008, s. 41, ​ISBN 978-83-60336-25-0
  2. M.P. z 1996 r. Nr 15, poz. 197
  3. Biographie Stefan Meller (fr.). whoiswho.fr. [dostęp 15 maja 2015].
  4. Jolanta Niklewska: Beata Meller. mazowsze.hist.pl, 2010. [dostęp 13 maja 2015].
  5. Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. Cmentarz Stare Powązki. Meller. um.warszawa.pl. [dostęp 26 maja 2017].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]