Stanisław Skrzeszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Skrzeszewski
Bundesarchiv Bild 183-09235-0023, Abschlussprotokoll Oder-Neiße-Grenze.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 kwietnia 1901
Nowy Sącz
Data i miejsce śmierci 20 grudnia 1978
Warszawa
Sekretarz Rady Państwa
Okres od 27 kwietnia 1956
do 20 lutego 1957
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Marian Rybicki
Następca Julian Horodecki
Minister spraw zagranicznych
Okres od 20 marca 1951
do 27 kwietnia 1956
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Zygmunt Modzelewski
Następca Adam Rapacki
Minister oświaty
Okres od 6 lutego 1947
do 7 lipca 1950
Przynależność polityczna Polska Partia Robotnicza / Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Czesław Wycech
Następca Witold Jarosiński
Minister oświaty
Okres od 21 lipca 1944[1]
do 28 czerwca 1945[2]
Przynależność polityczna Polska Partia Robotnicza
Następca Czesław Wycech
Stanisław Skrzyszewski - signature.png
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Medal za Warszawę 1939–1945

Stanisław Skrzeszewski (ur. 27 kwietnia 1901 w Nowym Sączu, zm. 20 grudnia 1978 w Warszawie) – polski polityk komunistyczny, nauczyciel, doktor filozofii, minister oświaty (1944–1945, 1947–1950), minister spraw zagranicznych (1951–1956), szef Kancelarii Sejmu (1957–1969). W latach 1956–1957 sekretarz Rady Państwa, poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm PRL I kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn maszynisty kolejowego Oskara i Rozalii z Majewskich, uczył się początkowo w gimnazjum w Nowym Sączu, klasę III ukończył na kursach gimnazjalnych w Pradze, po czym ponownie uczęszczał do nowosądeckiego gimnazjum, gdzie w 1920 zdał maturę. Od 1916 należał do tajnych kółek socjalistycznych. W roku szkolnym 1920/1921 uczył w szkole wiejskiej w Rzeczniowie. Od 1921 do 1925 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uzyskał tytuł doktora filozofii. Podczas studiów od 1921 należał do kół młodzieży komunistycznej. Od 1922 członek Związku Młodzieży Komunistycznej (późniejszego Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej), od 1924 członek Komunistycznej Partii Polski. Aresztowany w 1924, został zwolniony dzięki interwencji Władysława Heinricha. Nie przyjęty do pracy na uczelni, wyjechał do Francji, gdzie w latach 1925–1926 studiował filozofię i metodologię ogólną na Sorbonie. Utrzymywał tam kontakty z Francuską Partią Komunistyczną, ale nie przejawiał większej aktywności politycznej. W latach 1926–1928 był nauczycielem w gimnazjum w Dębicy, gdzie założył pierwszą komórkę KPP. Zwolniony z pracy w tej szkole, utrzymywał się z udzielania korepetycji oraz pomocy Bruche Mendelbaumówny, z którą w 1934 się ożenił. W latach 1932–1933 przez 5 miesięcy pracował w szkole w Sromowcach nad Dunajcem. Ponownie aresztowany 20 kwietnia 1932, przez 5 tygodni więziony w Krakowie. Od końca 1934 był kontraktowym wykładowcą pedagogiki i dydaktyki w Państwowym Pedagogium w Krakowie. Jednocześnie działał w komunistycznej frakcji Związku Nauczycielstwa Polskiego. Jako podejrzany o komunizm był w listopadzie 1934 przewidziany do internowania na wypadek stanu wyjątkowego. Od 1937 prowadził raz w tygodniu zajęcia w Instytucie Pedagogicznym w Katowicach. W latach 1938–1939 był asystentem wolontariuszem przy katedrze pedagogiki UJ. Na Ogólnopolskim Zjeździe Nauczycieli Zakładów Kształcenia Nauczycieli Szkół Powszechnych zorganizowanym przez ZNP 30 października 1938 w Warszawie wygłosił referat Dydaktyka w zakładach kształcenia nauczycieli szkół powszechnych, napisał też artykuł Z dziejów wakacyjnych kursów uniwersyteckich dla nauczycielstwa.

Po wybuchu wojny obronnej 3 września 1939 opuścił Kraków i przebywał w zajętym przez Związek Radziecki Lwowie, początkowo (od listopada 1939 do stycznia 1940) jako wykładowca w Instytucie Pedagogicznym, później pracownik naukowy Instytutu Doskonalenia Nauczycieli. W drugiej połowie czerwca 1941 został wezwany do Kijowa w celu uzyskania – jako były członek KPP – praw członkowskich we Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Po rozpoczęciu wojny niemiecko-radzieckiej ewakuowany w głąb Związku Radzieckiego, był nauczycielem w szkole średniej w Margʻilonie w Uzbekistanie od 28 lipca 1941 do 22 maja 1943. Wezwany do Moskwy, wziął udział w zjeździe Związku Patriotów Polskich 8–9 czerwca 1943; na zjeździe wygłosił referat dotyczący spraw kulturalno-oświatowych. W latach 1943–1944 był członkiem Prezydium Zarządu Głównego i kierownikiem Wydziału Kultury i Oświaty Zarządu Głównego ZPP. Od 1944 członek Polskiej Partii Robotniczej, w latach 1945–1948 członek Komitetu Centralnego PPR.

W 1944 kierownik Resortu Oświaty w Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego, w latach 1944–1945 minister oświaty. W latach 1945–1947 ambasador RP we Francji, w latach 1947–1950 ponownie minister oświaty. Od 1948 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, w latach 1948–1959 był członkiem jej Komitetu Centralnego (potem, w latach 1959–1968, członek Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR). W latach 1950–1951 podsekretarz stanu (wiceminister) w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w latach 1951–1956 minister spraw zagranicznych. W latach 1956–1957 sekretarz Rady Państwa, w latach 1957–1969 był szefem Kancelarii Sejmu. W latach 1944–1947 poseł do Krajowej Narodowej, a w latach 1952–1956 poseł na Sejm PRL I kadencji.

W 1953 był kandydatem wysuniętym przez Związek Radziecki na stanowisko sekretarza generalnego ONZ po rezygnacji z tej funkcji Trygve Lie[3].

Odznaczony m.in. Orderem Sztandaru Pracy I klasy (1951)[4][5], Medalem za Warszawę 1939–1945[6] i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach w kwaterze B 4 TUJE 2.

Grób Stanisława Skrzeszewskiego i jego żony Bronisławy

Jego żoną była Wanda (siostra Zbigniewa i Zofii)[7]. Był żonaty także z Bronisławą (Bruche) (1900-1973, komunistka, historyk).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Do 31 grudnia 1944 jako kierownik resortu oświaty
  2. Stanisław Skrzeszewski pełnił urząd kierownika i ministra oświaty w nieuznawanym międzynarodowo Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego i Rządzie Tymczasowym RP.
  3. United Nations: A History - Stanley Meisler - Google Książki, books.google.pl [dostęp 2018-02-15].
  4. M.P. z 1951 r. Nr 43, poz. 529.
  5. Premier Cyrankiewicz i min. Skrzeszewski odznaczeni orderem „Sztandar Pracy” I klasy. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 1, Nr 121 z 3 maja 1951. 
  6. M.P. z 1946 r. Nr 26, poz. 43.
  7. Leszek Migrała: Wprowadzenie. W: Zbigniew Ryś: Wspomnienia kuriera. Nowy Sącz: Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Nowym Sączu, 2013, s. 8. ISBN 978-83-933269-3-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]