Kliny zieleni w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kliny zieleni w Poznaniu – założenie urbanistyczne opracowane przez Władysława Czarneckiego[1] w latach 1930–1934[2]. Konsultantem naukowym był Adam Wodziczko[3]. Jest to jedyne założenie tego typu w Europie[1]. Pierwotny plan zakładał utworzenie 10 klinów, w tym czterech głównych[3], które miały łączyć parki miejskie z podmiejskimi lasami[1][4]. Projektując kliny, Czarnecki wyznaczył wzdłuż nich szlaki piesze, rowerowe i konne prowadzące do miejsc letniskowych[1]. Cały układ powstał na przestrzeni wielu lat[5]. Tworząc założenie wykorzystano naturalne doliny rzeczne (Bogdanki, Warty, Cybiny)[5]. Głównym celem istnienia systemu klinów jest ochrona wód i przewietrzanie miasta[5]. Większość terenów jest pokryte przez lasy, pozostałe stanowią parki, cmentarze, ogródki działkowe, łąki i pastwiska[5].

Poznań, kliny zieleni.png

Kliny główne[edytuj | edytuj kod]

Klin północny[edytuj | edytuj kod]

Klin zwany również „naramowickim”[1][3]. Szersza część klina dotyka północnych granic miasta (Biedrusko[4]). Znajdują się tam rezerwaty Morasko, Żurawiniec i przełom Warty[3]. Tuż przed granicą miasta, zaczyna się Obszar Natura 2000 „Biedrusko”(symbol PLH300001)[5]. Klin zwęża się wzdłuż Warty, w kierunku Starego Miasta. Ma pełnić rolę rezerwy zieleni dydaktyczno-rekreacyjnej[3] dla mieszkańców miasta. Znajduje się w nim najwyższe wzniesienie Poznania – Góra Moraska[6].

szlaki turystyczne
cieki
zbiorniki wodne
obiekty przyrodnicze
inne obiekty

Klin południowy[edytuj | edytuj kod]

Klin jest również nazywany „dębińskim” [1][3]. Tereny wypoczynkowe powstały tutaj na przełomie XIX i XX wieku (łazienki miejskie, tory wyścigów konnych, kluby wioślarskie i pływackie, kręgielnie[3]). Funkcja rekreacyjna jest nadal podtrzymywana przez ogrody działkowe[3], kluby wioślarskie[3], Młodzieżowy Dom Kultury nr 1[11], tereny AWF, park Jana Pawła II[3]. Centrum pasa zajmuje Dębina[12]. Klin, kładąc się pasem stałej szerokości w kierunku południowym, tuż przed granicą miasta rozszerza się na wschód i drugi brzeg Warty. Tam zajmuje tereny doliny Głuszynki[3]. Pas zieleni urywa się w Luboniu[3], a następnie łączy się z Wielkopolskim Parkiem Narodowym[3].

szlaki turystyczne
cieki
zbiorniki wodne
obiekty przyrodnicze
obiekty przyordnicze
inne obiekty

Klin zachodni[edytuj | edytuj kod]

Klin znany również jako „golęciński” [1]. Są to tereny o korzystnych warunkach klimatycznych[13]. Suche tereny o południowej ekspozycji, z największym nasłonecznieniem, tworzą dobre warunki spływu chłodnego powietrza nocą doliną Bogdanki[13].

Łączy obszary leśne wokół Jeziora Kierskiego z centrum miasta[8]. Osią jest potok Bogdanka[4][8]. Na klin składają się zbiorniki wodne: dwa naturalne (Jezioro Kierskie[8], Jezioro Strzeszyńskie[8]), oraz sztuczne (Rusałka[8], Stawy Sołackie), jak również Park Sołacki i Park Adama Wodziczki w Poznaniu[3], ogródki działkowe, Ogród Dendrologiczny Uniwersytetu Przyrodniczego, Ogród Farmakognostyczny Uniwersytetu Medycznego, Ogród Botaniczny i Hipodrom Wola[3].

Mimo iż dolina Bogdanki jest przecięta estakadą Poznańskiego Szybkiego Tramwaju, niezachwiana została jej klimatyczność i zdolność wprowadzania do centrum miasta mas świeżego powietrza(wysoka jednosłupowa konstrukcja)[14].

szlaki turystyczne
cieki
zbiorniki wodne
obiekty przyrodnicze
inne obiekty

Klin wschodni[edytuj | edytuj kod]

Wschodni klin zieleni. Widok z Chartowa w kierunku wschodnim.

Jest również nazywany „"cybińskim” [1].Jest największy pod względem powierzchni i jako jedyny jest w całości położony na prawym brzegu Warty. Obejmuje obszar Cybiny[16][8] od Antoninka (okolice Jeziora Swarzędzkiego[16][4]) do ulicy Baraniaka, na północy obszary cmentarza komunalnego na Miłostowie i do północno-wschodnich granic Poznania[3]. Plany Czarneckiego z 1949 zakładały stworzenie kąpieliska miejskiego po spiętrzeniu wód Cybiny, a oprócz tego stworzenie toru regatowego dla wioślarzy[16]. Imprezy miały stanowić atrakcje dla wypoczywających poznaniaków i podnieść prestiż miasta[16]. W latach 40. XX wieku prowadzono zalesienia piaszczystych terenów[16]. Obszary rzeki Główna miały się stać osobnym klinem, który w planach zaczynał się przy Warcie, a prowadzić miał do Promna i Wierzenicy[17].

szlaki turystyczne
cieki
zbiorniki wodne
obiekty przyrodnicze
inne obiekty

Pozostałe kliny[edytuj | edytuj kod]

Klin doliny Strumienia Junikowskiego[edytuj | edytuj kod]

Z planowanych sześciu pomniejszych klinów zachował się klin, którego osią jest Strumień Junikowski[5]. Zaczyna się na obszarze Lasku Marcelińskiego, a kończy się na południowych częściach Dębca[3]. Przebiega przez ogrody działkowe, Cmentarz na Junikowie[3]. Strumień przepływa przez zespół glinianek[8] powstałych w połowie XIX wieku[18].

szlaki turystyczne
cieki[19]
zbiorniki wodne
obiekty przyrodnicze
inne obiekty

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Niezabudowane, leżące w atrakcyjnych lokalizacjach działki, są chętnie kupowane przez inwestorów, którzy chcą tam budować budynki mieszkalne i usługowe[20][5]. Takie działania spotykają się z protestami mieszkańców miasta i społeczników[21][22].

Na proces niszczenie terenów wpływają dewastacja, zanieczyszczanie powietrza, niedobór wody, brak środków na konserwację[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Przystanek autobusowy linii 87 i 98.
  2. Przystanek autobusowy linii 58, Ożarowska n/ż.
  3. Pętla autobusowa linii 58.
  4. Przystanek autobusowy linii 58.
  5. Dawna pętla autobusowa i tramwajowa, przystanek autobusowy linii 60, 64 i 95.
  6. Pętla autobusowa linii 61 i przystanek linii 86.
  7. Przystanek autobusowy linii 54.
  8. Przystanek autobusowy linii 55.

Przypisy

  1. a b c d e f g h Jacek Łuczak: Spacerownik poznański. s. 209. ISBN 978-83-268-0055-9.
  2. System zieleni.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Piotr Urbański, Barbara Szpakowska, Elżbieta Raszeja. Walory rekreacyjne zieleni Poznania. „Nauka Przyroda Technologie”. t.2 zeszyt 4, 2008. ISSN 1897-7820. 
  4. a b c d Piotr Zaremba: Pierwszy powojenny plan rozwoju Poznania (s. 13-35) (pol.). Kronika Miasta Poznania 1/1985. [dostęp 2013-05-06].
  5. a b c d e f g h i j Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania 2008
  6. Rezerwat „Meteoryt” w Morasku.
  7. a b c d e Znakowane szlaki piesze w województwie wielkopolskim. [dostęp 2013-05-06].
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p Elementy wodne w systemie rekreacyjnym miasta Poznania.
  9. Ośrodek Edukacji Leśnej
  10. a b c d Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  11. Młodzieżowy Dom Kultury.
  12. a b Aleksandra Czarnecka: Zieleń miejska w poznańskim dokumencie archiwalnym (s. 41-51) (pol.). Kronika Miasta Poznania 4/1980. [dostęp 2013-05-06].
  13. a b Galiński Tadeusz: Dzielnica Jeżyce w latach 1954-1970 w Kronika Miasta Poznania 1/1971 s. 38
  14. Zygmunt Nowak: Poznański Szybki Tramwaj jako premetro dla Poznania w Kronice Miasta Poznania nr 1/1986 s. 13. 1986.
  15. a b c Użytki ekologiczne.
  16. a b c d e f g Władysław Czarnecki: Przyszłość Poznania leży na prawym brzegu (s. 136-138) (pol.). Kronika Miasta Poznania 2-3/1949. [dostęp 2013-05-06].
  17. Zieleń na Głównej i Zawadach w międzywojniu (s. 49) (pol.). Kronika Miasta Poznania 2/2002 – Zawady i Główna. [dostęp 2013-05-06].
  18. Problem zagospodarowania doliny Strumienia Junikowskiego (s. 437) (pol.). Kronika Miasta Poznania 3-4/1993. [dostęp 2013-05-06].
  19. Problem zagospodarowania doliny Strumienia Junikowskiego (s. 440) (pol.). Kronika Miasta Poznania 3-4/1993. [dostęp 2013-05-06].
  20. Chrońmy poznańskie kliny zieleni
  21. Dolna Wilda: Mieszkania czy dzika zieleń?
  22. Poznań potrzebuje pola golfowego, by przyciągać inwestorów

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]