Włodzimierz Lechowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Włodzimierz Lechowicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 stycznia 1911
Szczucin
Data i miejsce śmierci 26 listopada 1986
Warszawa
Ambasador PRL w Holandii
Okres od 27 października 1970
do 18 czerwca 1974
Poprzednik Stanisław Albrecht
Następca Józef Okuniewski
Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości
Okres od 15 lipca 1961
do 30 czerwca 1970
Przynależność polityczna Stronnictwo Demokratyczne
Poprzednik Adam Żebrowski
Następca Jerzy Kusiak
Minister aprowizacji
Okres od 6 lutego 1947[1]
do 29 września 1948
Przynależność polityczna Stronnictwo Demokratyczne
Poprzednik Jerzy Sztachelski[2]
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Partyzancki

Włodzimierz Lechowicz (ur. 16 stycznia 1911 w Szczucinie, zm. 26 listopada 1986 w Warszawie) – polski dziennikarz, ekonomista, dyplomata i polityk, pułkownik Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Poseł na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL II, III, IV i V kadencji, minister aprowizacji i handlu oraz minister aprowizacji (1947–1948), przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości (1961–1970).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu w 1928 gimnazjum w Tarnowie podjął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył szkołę podchorążych rezerwy piechoty. Od 1933 pracownik Samodzielnego Referatu Informacyjnego przy Dowództwie Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. W 1933 rozpoczął współpracę z Komunistyczną Partią Polski. Od końca 1937 kierownik referatu narodowościowo-politycznego zajmującego się m.in. zwalczaniem działalności komunistycznej w wojsku. Związany z wywiadem radzieckim[3]. W latach 1929–1939 aktywnie działał w ruchu związkowym pracowników umysłowych. Był sekretarzem Stowarzyszenia Urzędników Państwowych i członkiem Prezydium Centralnej Komisji Porozumiewawczej Związków Pracowniczych. Redaktor pisma związkowego „Życie Urzędnicze”. Brał udział w tworzeniu Klubów Demokratycznych, a potem Stronnictwa Demokratycznego.

Brał udział w wojnie obronnej 1939. Po klęsce wrześniowej osiedla się na Litwie, gdzie pracuje w Kownie jako spawacz. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki przedostał się do Generalnego Gubernatorstwa. Od jesieni 1942 działacz podziemnego Stronnictwa Demokratycznego. Nawiązał kontakty z działaczami byłego Związku Walki Wyzwoleńczej, który wszedł w skład Polskiej Partii Robotniczej. Po przystąpieniu do Gwardii Ludowej z polecenia Mariana Spychalskiego został kierownikiem Wydziału II Sztabu Generalnego GL, a później Oddziału II Sztabu Generalnego Armii Ludowej w stopniu kapitana.

Jako agent sowiecki działał także w aparacie Delegatury Rządu na Kraj[4]. Na przełomie 1942/43 został z ramienia Stronnictwa Demokratycznego naczelnikiem Wydziału Śledczego Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa na m.st. Warszawę wchodzącego w skład Delegatury Rządu (wprowadził tam oficerów delegowanych przez Gwardię Ludową)[5]. Kierował również Wydziałem Dywersji Osobowej w Kierownictwie Walki Podziemnej na m.st. Warszawę. Od lipca 1944 roku zasiadał we władzach Zjednoczenia Demokratycznego. Brał udział w powstaniu warszawskim jako żołnierz IV Zgrupowania „Gurt” Armii Krajowej (m.in. w walkach o „PAST-ę”). Skierowany przez komendanta Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa do objęcia Urzędu Śledczego przy ul. Wilczej 35. Uciekł z obozu przejściowego w Pruszkowie, gdzie został osadzony po powstaniu warszawskim. Od listopada 1944 do stycznia 1945 przebywał w Krakowie, gdzie pełnił funkcję kierownika wydziału redakcyjnego w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK w Oddziale IV.

Od lipca 1945 dyrektor Departamentu Osiedleńczego w Ministerstwie Ziem Odzyskanych kierowanym przez Władysława Gomułkę. W 1947 został posłem na Sejm Ustawodawczy z okręgu Kościerzyna. Wiceprzewodniczący Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego i przewodniczący Rady Gospodarczej SD. Od lutego 1947 minister aprowizacji i handlu, a następnie do 29 września 1948 minister aprowizacji w pierwszym rządzie Józefa Cyrankiewicza.

Od 1947 do 1948[6] i od 1957 do 1972 był posłem na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL II, III, IV i V kadencji z ramienia SD.

Aresztowany 13 października 1948 roku na osobiste polecenie Bolesława Bieruta. 16 października usunięty z szeregów SD. Był osadzony w oddziale XII („A”) więzienia mokotowskiego[7]. W dniach 4-6 lipca 1955 był oskarżony przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie i skazany na karę 15 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem dotychczasowego okresu tymczasowego aresztowania[8][9] (kilka dni wcześniej skazany został jego współpracownik Alfred Jaroszewicz[10]). Zwolniony z więzienia w maju 1956 roku. 6 grudnia 1956 roku zrehabilitowany przez Sąd Najwyższy.

Ponownie przyjęty do SD zostaje wiceprzewodniczącym Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego. W latach 1957–1961 redaktor naczelny „Kuriera Polskiego”, gazety SD. W latach 60. związany politycznie z Władysławem Gomułką i Zenonem Kliszką a potem z frakcją „partyzantówMieczysława Moczara[11].

Od 15 lipca 1961 do 30 czerwca 1970 był przewodniczącym Komitetu Drobnej Wytwórczości w rządach Józefa Cyrankiewicza.

W latach 1970–1974 ambasador PRL w Holandii[12]. Był wieloletnim członkiem Rady Naczelnej oraz Prezydium Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, pułkownik w stanie spoczynku.

Pośmiertnie opublikowano jego wspomnienia: Będziesz przeklinał ten dzień (1989). Był mężem Marii Regent.

Pobyt w więzieniu[edytuj | edytuj kod]

Włodzimierz Lechowicz został niespodziewanie zabrany ze swojego mieszkania 13 października 1948 przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, którzy stanowczo kazali mu pilnie stawić się w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego. Od tej chwili był więziony przez ponad siedem lat i niemalże bezustannie maltretowany fizycznie i psychicznie, był między innymi podczas przesłuchań bity do nieprzytomności, szykanowany przez strażników pod pretekstem nie przestrzegania regulaminu, zmuszany do wysiłków fizycznych. Torturami próbowano wymusić na nim przyznanie się do współpracy z Gestapo i do kolaboracji z niemieckim okupantem. Za wszelką cenę chciano uzyskać materiały obciążające Mariana Spychalskiego, a pośrednio Władysława Gomułkę. Lechowicz nie ugiął się, odwoływał zeznania wymuszone biciem, nie obciążył nikogo. Wiele razy prowadził strajk głodowy przeważnie po to, aby otrzymać swój akt oskarżenia. Na wolność wyszedł 2 maja 1956. W publikacji Będziesz przeklinał ten dzień... [2756 dni okrutnych metod śledztwa] szczegółowo opisuje swój pobyt w więzieniu, formę i sprawy przesłuchań, a także wymienia nazwiska znęcających się nad nim funkcjonariuszy. Była to tzw. sprawa Jaroszewicza-Lechowicza[13]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Włodzimierz Lechowicz, Będziesz przeklinał ten dzień... [2756 dni okrutnych metod śledztwa] (ze wstępem biograficznym Andrzeja Mieczyńskiego). Wyd. Oficyna Literatów „Rój”, Warszawa 1989, s. 156. Seria: Biblioteka Białych Plam. ​ISBN 83-85049-06-1​.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Do 31 marca 1947 jako minister aprowizacji i handlu.
  2. Jerzy Sztachelski pełnił urząd ministra aprowizacji i handlu.
  3. Andrzej Poczobut. Siatka statystyka. „Ale historia”. 40/2013 (90), s. 8−9, 2013-10-04. Agora SA (pol.). 
  4. Piotr Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939–1945, Warszawa: „Bellona”, 2002, s. 265, ISBN 83-11-09481-0, OCLC 749412273.
  5. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003, s. 98.
  6. Aresztowany, lecz nie pozbawiony mandatu poselskiego.
  7. Jacek Topyło. Departament X MBP w latach 1949 – 1954. Rekonesans badawczy: geneza – struktura organizacyjna – metody pracy. „Glaukopis”. s. 5. 
  8. Proces Włodzimierza Lechowicza przed Sądem w Warszawie. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 159 z 6 lipca 1955. 
  9. Prowokator W. Lechowicz skazany na 15 lat więzienia. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 160 z 7 lipca 1955. 
  10. W drugim dniu procesu sąd przesłuchiwał świadków. Agent i prowokator Alfred Jaroszewicz skazany na 12 lat więzienia. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 156 z 2-3 lipca 1955. 
  11. Mirosław Szumiło, Roman Zambrowski 1909-1977, Warszawa: IPN, 2014, s. 423, ISBN 978-83-7629-621-0, OCLC 890410659.
  12. Jacek Topyło, Departament X MBP w latach 1949-1954. Rekonesans badawczy. Geneza – struktura organizacyjna – metody pracy [1].
  13. Andrzej Friszke: Aniela Steinsbergowa i jej książka. Rzecznik Praw Obywatelskich. s. 17. [dostęp 2016-12-01].
  14. Wręczenie odznaczeń w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 170 z 20 lipca 1964. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Czajka, Marcin Kamler, Witold Sienkiewicz, Leksykon historii Polski. Wyd. WP, Warszawa 1995, s. 1264. ​ISBN 83-214-1042-1​.
  • Piotr Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939–1945. Wyd. Bellona, Warszawa 2002, s. 387+4. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu. ​ISBN 83-11-09481-0​.
  • Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
  • Grzegorz Mazur: Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939–1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1987, s. 387-388. ISBN 83-211-0892-X.