Stefan Żółkiewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Żółkiewski
Stefan Żółkiewski.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 grudnia 1911
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 4 stycznia 1991
Warszawa, Polska
Minister szkolnictwa wyższego
Okres od 27 kwietnia 1956
do 18 czerwca 1959
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Adam Rapacki
Następca Henryk Golański
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Order Krzyża Grunwaldu II klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal za Warszawę 1939–1945 Złote Promienie z Rozetą Orderu Świętego Skarbu Świętego (Japonia) (1888–2003)

Stefan Jakub Żółkiewski (ur. 9 grudnia 1911 w Warszawie, zm. 4 stycznia 1991 w Warszawie) – polski krytyk i historyk literatury oraz polityk. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji, w latach 1956–1959 minister szkolnictwa wyższego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Jana Zachariasza Żółkiewskiego i Izabeli z domu Stopczyk. Ukończył polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim w 1934., w 1952 uzyskał stopień doktora filozofii, a w 1954 tytuł profesora zwyczajnego nauk humanistycznych. W latach 1934–1939 uczył w gimnazjum, w trakcie wojny brał udział w konspiracji i tajnym nauczaniu. Był redaktorem naczelnym „Kuźnicy” (1945–1948), „Polityki” (1957–1958), „Nowej Kultury” (1958–1961), „Kultury i Społeczeństwa” (1959–1968). Pierwszy dyrektor Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (1948–1952). Od 1952 był członkiem-korespondentem, od 1961 członkiem rzeczywistym PAN, w latach 1953–1955 pełnił funkcję sekretarza naukowego PAN. Od 1960 do 1968 sekretarz Wydziału I Nauk Społecznych PAN. Od 1948 do 1954 zastępca profesora UW, następnie profesor.

Od 1942 członek Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zastępca członka Komitetu Centralnego PPR (1945–1948), a następnie do 1954 Komitetu Centralnego PZPR, po czym do 1968 jego członek. Kierował wydziałem oświaty i kultury KC PPR (1947–1948), wydziałem kultury (1948–1949) i wydziałem nauki (1955–1956) KC PZPR, przeprowadzał stalinizację polskiej kultury. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji, w KRN przewodniczący Komisji Kultury i Sztuki, a w Sejmie Ustawodawczym Komisji Oświatowej.

W latach 1956–1959 minister szkolnictwa wyższego, współtwórca polityki kulturalnej państwa oraz autor licznych prac z zakresu krytyki i teorii kultury. Po Marcu 1968 usunięty z KC PZPR.

Wygłosił słowa: Chcemy, aby literatura pomagała budować socjalizm w Polsce na Zjeździe Literatów Polskich, w styczniu 1949[1].

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

W 1949 odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy[2]. W 1953 otrzymał nagrodę państwową II stopnia[3]. Tę samą nagrodę otrzymał 22 lipca 1964 z okazji 20-lecia Polski Ludowej[4]. Ponadto otrzymał Order Krzyża Grunwaldu II klasy, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal za Warszawę 1939–1945[5] i japoński Order Skarbu Świętego[6].

Prace naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • Zagadnienia stylu. Szkice o kulturze współczesnej (Warszawa 1965).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefan Żółkiewski – 25 rocznica śmierci - Aktualności BN - Biblioteka Narodowa, www.bn.org.pl [dostęp 2018-02-23] (pol.).
  2. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. 2, Warszawa 1998, s. 315.
  3. „Dziennik Polski”, rok IX, nr 173 (2948), s. 7.
  4. "Dziennik Polski", rok XX, nr 171 (6363), s. 1.
  5. M.P. z 1946 r. Nr 26, poz. 43
  6. http://bs.sejm.gov.pl/F?func=find-b&request=000006345&find_code=SYS&local_base=ARS10

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T. Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991, str. 449

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]