Brody (obwód lwowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Brody
Броди
Wieża zegarowa na rynku w Brodach
Wieża zegarowa na rynku w Brodach
Herb Flaga
Herb Brodów Flaga Brodów
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Prawa miejskie 1584
Burmistrz Anatolij Bełej
Powierzchnia 8,67 km²
Populacja (.2011)
• liczba ludności
• gęstość

23 752
2740 os./km²
Nr kierunkowy +380 3266
Kod pocztowy 80600-80606
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Brody
Brody
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Brody
Brody
Ziemia 50°04′N 25°09′E/50,066667 25,150000Na mapach: 50°04′N 25°09′E/50,066667 25,150000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Brody (ukr. Броди), dawniej Lubicz – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad Suchowólką; liczą 23.752 mieszkańców (2011).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac, kazamaty, synagoga, cerkiew
Pałac Potockich
Pałac Potockich
Siedziba pow., pomnik, herb, mapa
Siedziba władz powiatu
Siedziba władz powiatu

Miasto prywatne założone w 1584 pod nazwą Lubicz[1] przez Stanisława Żółkiewskiego. Do pierwszego rozbioru w 1772 województwo ruskie, ziemia lwowska, powiat brodzki Rzeczypospolitej. Po pierwszym rozbiorze Polski (1772) wcielone do monarchii Habsburgów, pozostawało w jej składzie na terytorium kraju koronnego Galicji do upadku Austro-Węgier (1918). Od 1 listopada 1918 do maja 1919 pod administracją ZURL, od maja 1919 do 14 marca 1923 pod administracją tymczasową Polski, zatwierdzoną przez paryską konferencję pokojową 25 czerwca 1919. Suwerenność Polski na terytorium Galicji Wschodniej Rada Ambasadorów uznała 15 marca 1923. Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 okupowane przez Armię Czerwoną (do czerwca 1941) i anektowane przez ZSRR. Po ataku III Rzeszy na ZSRR od czerwca 1941 do 1944 pod okupacją III Rzeszy (od 1 sierpnia 1941 w Generalnym Gubernatorstwie). Od 16 sierpnia 1945[2] – do 1991 w granicach ZSRR, na terytorium USRR. Od 1991 w granicach niepodległej Ukrainy.

Po raz pierwszy miejscowość wzmiankowana w roku 1441 jako mała osada należąca do dóbr oleskich, będących w rękach Sieniawskich (lub Sienieńskich z Sienna), później Koniecpolskich. W roku 1580 kupił je Stanisław Żółkiewski, wojewoda ruski, ojciec hetmana, który docenił znaczenie strategiczne tego miejsca położonego na szlaku handlowym Rusi Czerwonej na Wołyń. Wystarał się u króla Stefana Batorego o przywilej nadający w roku 1584 Brodom prawa miejskie, pod urzędową nazwą Lubicz. Nazwa ta pochodziła od herbu Żółkiewskich, jednak już w pierwszej połowie XVII w. używano starego określenia, a mianowicie Brody. W roku 1629 miasto nabył hetman Stanisław Koniecpolski. Hetman rozbudował Brody, czyniąc z nich fortecę z 10 bastionami i zamkiem, ale zadbał także o ich rozwój gospodarczy osadzając Żydów i Ormian. Pracami budowlanymi w latach 1630-1635 kierował Andrea dell’Aqua według planów, które stworzył Wilhelm le Vasseur de Beauplan. Stanisław Koniecpolski w pobliżu miasta zbudował też rezydencję w Podhorcach. Stanisław Koniecpolski zmarł w Brodach w 1646 roku.

W roku 1648 Chmielnicki wraz z Kozakami zdobył i spalił miasto, jednak zamek Stanisława Koniecpolskiego odparł atak Kozaków. Aleksander Koniecpolski zapisał w testamencie m.in. Brody, Podhorce, Złoczów królowi Sobieskiemu, którego syn Jakub w 1704 sprzedał je Józefowi Potockiemu. W czasie wojny o sukcesję polską miasto w 1734 roku została zajęte przez Rosjan.

W połowie XVIII wieku, Potoccy wybudowali na terenie zamku nowy barokowy pałac z wieżą. W 1772 roku Brody znalazły się pod zaborem austriackim. 27 maja 1809 r. – w czasie wojny polsko-austriackiej i marszu spod Zamościa oraz po wejściu do Galicji, płk Piotr Strzyżewski ze swoim oddziałem, ruszył na południe, na Brody zdobywając miasto bez walki.

Brody były stacją końcową kolejowej linii podkarpackiej (Lwów-Brody). Linia ta była przerwana na przebiegającej tu granicy z Rosją i brakowało toru spotykającego się z szerokim torem rosyjskim[potrzebne źródło]. Przeładunki odbywały się za pośrednictwem wozów konnych.

Po I wojnie światowej, w lipcu 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej, w okolicach miasta miała miejsce bitwa Wojska Polskiego z armią Budionnego.

Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 okupowane przez Armię Czerwoną (do czerwca 1941) i anektowane przez ZSRR. Po ataku III Rzeszy na ZSRR od czerwca 1941 do 1944 pod okupacją III Rzeszy (od 1 sierpnia 1941 w Generalnym Gubernatorstwie). W czasie okupacji niemieckiej ludność żydowska miasta została wymordowana przez formacje niemieckie w trakcie Holocaustu.

Rada Miejska Brody w 2011 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Brody Stepanowi Banderze[3]. Trzej mieszkańcy Brodów zginęli na początku maja 2014 pod Słowiańskiem.[4]

Planowany jest rurociąg Odessa-Brody-Gdańsk.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Osoby urodzone w Brodach[edytuj | edytuj kod]

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik Tarasa Szewczenki
  • Pomnik Piotra Feduna-Połtawy
  • Pomnik Iwana Franka

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Od herbu Żółkiewskich.
  2. Po konferencji jałtańskiej (4–11 lutego 1945), wyłoniony w konsekwencji jej ustaleń Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej podpisał 16 sierpnia 1945 umowę z ZSRR, uznając nieco zmodyfikowaną linię Curzona za wschodnią granicę Polski, w oparciu o porozumienie o granicy zawarte pomiędzy PKWN i rządem ZSRR 27 lipca 1944. W konsekwencji umowy województwo tarnopolskie, w tym Brody, włączono do ZSRR.
  3. Bandera honorowym obywatelem Brodów.
  4. Wojciech Orłowski, Pomoc dla Brodów, Podkamienia i Palikrów, portal isakowicz.pl, 2014-05-14.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sandok Barącz, Wolne miasto handlowe Brody, Lwów, 1865.
  • Jakov Chonigsman, Evrei goroda Brody (1584–1944), L’vov, 2001.
  • Moriz Friedländer, Fünf Wochen in Brody unter jüdisch-russischen Emigranten, Wien, 1882. ([1])
  • Nathan Michael Gelber, Toledot jehudej Brody 1584–1943, Jerušalajim, 1955.
  • Zbigniew Kościów, Brody. Przypomnienie kresowego miasta, Opole, 1993.
  • Börries Kuzmany, Brody. Eine galizische Grenzstadt im langen 19. Jahrhundert, Böhlau, Wien/Köln/Weimar 2011. ISBN 978-3-205-78763-1 (PDF; 16,9 MB)
  • Tadeusz Lutman, Studja nad dziejami handlu Brodów w latach 1773–1880, Lwów, 1937.
  • Mark Wischnitzer, Die Stellung der Brodyer Juden im internationalen Handel in der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts, in: Wischnitzer, M. (Hg.): Festschrift zu S. Dubnows 70. Geburtstag, Berlin, 1930, Szablon:P.113–123.
  • Bohdan Zrobek, Brody i Bridščyna. Istoryčno-memuarnyj zbirnyk. Kniha II, Brody, 1998.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]