Tantal (pierwiastek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Tantal
hafn ← tantal → wolfram
Wygląd
niebieskoszary
Tantal
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. tantal, Ta, 73
(łac. tantalum)
Grupa, okres, blok 5, 6, d
Stopień utlenienia V
Właściwości metaliczne metal przejściowy
Właściwości tlenków średnio kwasowe
Masa atomowa 180,94788(2)[a][1] u
Stan skupienia stały
Gęstość 16650 kg/m³
Temperatura topnienia 3017 °C
Temperatura wrzenia 5458 °C
Numer CAS 7440-25-7
PubChem 23956[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Tantal (Ta, łac. tantalum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od Tantala – postaci w mitologii greckiej.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest kowalnym, stalowoszarym metalem, bardzo podobnym do niobu. Tantal jest odporny na działanie mocnych kwasów nieorganicznych i wody królewskiej, gdyż ulega pasywacji, jest także odporny na korozję. Tantal reaguje natomiast z kwasem fluorowodorowym, tworząc kompleks fluorkowy:

2Ta + 12HF → 2TaF6 + 2H+ + 5H2

Wolne (nieskompleksowane) kationy tantalowe (tzn. Ta5+ itp.) nie istnieją w roztworze (powstaje nierozpuszczalny wodorotlenek Ta(OH)5). Pięciotlenek tantalu, Ta2O5, stopiony z wodorotlenkami metali alkalicznych (np. NaOH) tworzy tantalany(V), rozpuszczalne w środowisku o bardzo wysokim pH.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Tantal występuje w skorupie ziemskiej w ilości 2 ppm. Odkryty został w 1802 r. przez Andersa Ekeberga. Najważniejszym minerałem zawierającym tantal jest tantalit (Fe,Mn)Ta2O5, występujący wraz z kolumbitem w koltanie.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Tantal wykorzystywany jest w przemyśle elektronicznym do produkcji kondensatorów elektrolitycznych, które znajdują się w prawie każdym urządzeniu elektronicznym (m.in. w telefonach komórkowych i komputerach), w sprzęcie zbrojeniowym i kosmicznym. Ze względu na odporność na działanie większości kwasów i zasad, wykorzystywany jest do produkcji aparatury chemicznej. Stosowany jest także do wyrobu biżuterii oraz wyrobów zegarmistrzowskich. Złoża tego cennego metalu są jedną z przyczyn konfliktu zbrojnego w Demokratycznej Republice Konga.

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  2. Tantal (pierwiastek) – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Tantal (pierwiastek) (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna – 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2