Krystyna Feldman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Krystyna Feldman
Krystyna Feldman2.jpg
Prawdziwe
nazwisko		 Krystyna Zofia Feldman
Data i miejsce
urodzenia		 1 marca 1916
Lwów
Data i miejsce
śmierci		 24 stycznia 2007
Poznań
Zawód aktorka
Współmałżonek Stanisław Bryliński
Lata aktywności 1937 - 2007
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Order Uśmiechu
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Profil w bazie IMDb
Profil w bazie filmpolski.pl
Profil w bazie e-teatr.pl
Profil w bazie Filmweb.pl
Profil w bazie Stopklatka.pl
Grób Krystyny Feldman na Cmentarzu Komunalnym nr 1 na Miłostowie w Poznaniu
Tablica pamiątkowa poświęcona aktorce w miejscu jej zamieszkania na osiedlu Armii Krajowej w Poznaniu
Znicze i kwiaty składane przed Teatrem Nowym w Poznaniu po śmierci aktorki,
24 stycznia 2007

Krystyna Zofia Feldman (ur. 1 marca 1916[1] we Lwowie, zm. 24 stycznia 2007 w Poznaniu) – polska aktorka charakterystyczna, znana głównie z wyrazistych ról epizodycznych.

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Była córką aktora specjalizującego się w rolach szekspirowskich, uchodzącego za gwiazdę początku XX wieku Ferdynanda Feldmana i aktorki teatralnej i śpiewaczki operowej Katarzyny Feldman. Grała małe role od piątego roku życia. Po śmierci ojca (zm. 3 czerwca 1919) matka kształciła ją w prywatnym lwowskim studio aktorskim prowadzonym przez aktora Janusza Strachockiego. W 1934 ukończyła gimnazjum im. Królowej Jadwigi we Lwowie; maturę zdała eksternistycznie, aby zdążyć na egzaminy do szkoły teatralnej. Po trzech latach nauki, w 1937, ukończyła Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Niedługo potem debiutowała w Teatrze Miejskim we Lwowie. W 1939 została zaangażowana do teatru w Łucku, jednak po wybuchu II wojny światowej wróciła do Lwowa. W 1942 została zaprzysiężona jako żołnierz Armii Krajowej. Pełniła w niej funkcję łączniczki.

Na scenę teatru lwowskiego powróciła po wyzwoleniu miasta w 1944. Zagrała wówczas męską rolę Staszka w Weselu Wyspiańskiego, reżyserowanym przez Aleksandra Bardiniego. Po wojnie występowała w teatrach m.in. Łodzi (przez kilkanaście lat była aktorką i pomocnikiem reżysera oraz reżyserem u Kazimierza Dejmka w Teatrze Nowym w Łodzi obecnie Teatr Nowy w Łodzi im. Kazimierza Dejmka), Szczecina, Opola, Krakowa i Poznania. Od 1983 była aktorką poznańskiego Teatru Nowego.

Zagrała również kilkanaście ról w spektaklach Teatru Telewizji, m.in. u Jerzego Antczaka, Andrzeja Barańskiego, Rudolfa Zioły, Olgi Lipińskiej i trzykrotnie u Izabelli Cywińskiej.

W 1980 roku SB wszczęła wobec aktorki sprawę operacyjnego rozpoznania o kryptonimie "Aranżerka". Krystynę Feldman zaczęto nękać po tym, jak podpisała list w obronie autonomii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Mimo kontroli korespondencji, częstych rewizji w mieszkaniu i wielu utrudnień w rozwoju kariery, aktorka nie dała się złamać[2].

Jej mężem był 30 lat od niej starszy Stanisław Bryliński, zmarły w 1953 roku[3].

Zmarła w swoim poznańskim mieszkaniu 24 stycznia 2007 na raka płuc. Pochowana została w alei Zasłużonych na cmentarzu Miłostowskim w Poznaniu. Zgodnie z życzeniem, pochowano ją w kostiumie z ostatniego spektaklu – monodramu I to mi zostało.

[edytuj] Kariera filmowa

Już pierwsza filmowa rola – dewotki w Celulozie (1953) Jerzego Kawalerowicza – na długo ukształtowała jej kinowe emploi. Podobną postać, wyraźnie jednak różnicowaną charakterologicznie, obdarzaną stale indywidualnym rysem, powtarzała m.in. w Kaloszach szczęścia (1958), Awanturze o Basię (1959), Dwu żebrach Adama (1963), Piekle i niebie (1966), Czerwonym i złotym (1969) czy w Głosie z tamtego świata (1962) Stanisława Różewicza, gdzie po raz pierwszy pojawiła się w roli nieepizodycznej.

Stała się jedną z najbardziej wyrazistych aktorek drugiego i trzeciego planu. Na ekranie tworzyła różne, często sprzeczne wewnętrznie typy, w których groteska mieszała się z powagą, ekscentryczność ze spokojem, fizyczna słabość z siłą i charyzmą. Grała postaci hrabin (Godzina pąsowej róży, 1963), żebraczek (Mansarda, 1963; Dwa księżyce, 1993), działaczek społecznych (Święta wojna, 1965), chłopek (Samotność we dwoje, 1968), pijaczek (Nad rzeką, której nie ma, 1991), oszustek (odcinek 4 serialu Kapitan Sowa na tropie), sędzin (Otello z M-2, 1968), czy królowych (Ubu król, 2003).

Szerokiej publiczności dała się poznać dopiero w latach 80., po roli zdziwaczałej ciotki głównego bohatera w Yesterday Radosława Piwowarskiego. Często współpracowała z młodymi, debiutującymi twórcami, jak Jan Jakub Kolski (Pogrzeb kartofla), Konrad Szołajski (Człowiek z...), czy Mariusz Treliński (Łagodna). Masową popularność zyskała w wieku 83 lat, kiedy zagrała babcię Rozalię w popularnym serialu Świat według Kiepskich.

W 2004 roku, w wieku osiemdziesięciu ośmiu lat, wystąpiła po raz pierwszy w roli pierwszoplanowej. W Moim Nikiforze Krzysztofa Krauze wcieliła się w postać malarza Nikifora Krynickiego. Jej kreacja spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności, krytyków oraz jurorów polskich i zagranicznych festiwali filmowych. Nikifor nie był jednak pierwszą męską rolą w jej dorobku. Oprócz wspomnianego wcześniej Staszka z Wesela, w teatrze grała także role Kaja w Królowej Śniegu i pana Ciuciumkiewicza w Domu otwartym.

Feldman aktywnie wspierała działalność poznańskiego studenckiego Teatrzyku Towarzyskiego Jacka Kowalskiego. Legenda głosiła, że nigdy nie miała w domu lodówki, pralki ani telewizora – aktorka potwierdziła ją tylko w stosunku do ostatniego z wymienionych urządzeń.

[edytuj] Filmografia (wybór)

[edytuj] Odznaczenia i nagrody

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 2005)[4]
  • Srebrny Krzyż Zasługi (1955)
  • Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1966)
  • Honorowa Odznaka Miasta Łodzi (1966)
  • Odznaka Honorowa miasta Poznania (1979)
  • Order Uśmiechu przyznany przez Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu w 2006 na wniosek dzieci z Poznania. Na prośbę Krystyny Feldman order miał być wręczony 14 lutego 2007, ale ze względu na śmierć aktorki nie doszło do ceremonii. Zarząd Kapituły pierwszy raz w historii tego odznaczenia wydał zgodę na przekazanie Orderu na ręce spadkobierców i uznał aktorkę za pełnoprawnego Kawalera Orderu Uśmiechu.
poprzedniczka:
Katarzyna Figura		 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa na FPFF
2004
za Mojego Nikifora		 następczynie:
Karolina Gruszka
Krystyna Janda
  • Inne nagrody za rolę Nikifora Krynickiego w Moim Nikiforze:
    • najlepsza aktorka na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Autorskich w Rabacie
    • najlepsza aktorka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Pune w Indiach
    • najlepsza aktorka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Valladolid
    • najlepsza aktorka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Manili
    • najlepsza aktorka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Kijowie
    • najlepsza aktorka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlovych Varach
    • Złota Kaczka, nagroda dla najpopularniejszej aktorki, przyznawana przez czytelników miesięcznika "Film" (2005)
    • Gigant roku 2004 według poznańskiego oddziału "Gazety Wyborczej"

Przypisy

  1. ↑ Datę 1920 podają między innymi portale i wortale: film.onet.pl, stopklatka.pl, radio Twoje Radio, telegazeta.pl, TVP Kultura, encyklopedia interia.pl i inne. Z dokumentów znajdujących się w dziale kadr Teatru Nowego w Poznaniu wynika, że prawdziwą datą urodzin Krystyny Feldman jest rok 1916. Taką samą datę podaje Internetowa Baza Filmu Polskiego, opierając się na aktach urodzin i zgonu aktorki – [1]
  2. ↑ SB prześladowała Krystynę Feldman
  3. ↑ filmweb.pl: Stanisław Bryliński (pol.). [dostęp 4 czerwca 2009].
  4. ↑ M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 21

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Świat według Kiepskich
Aktorzy odtwarzający
główne role
Kiepscy
Paździochowie
Pozostali
Zobacz też
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Krystyna_Feldman&oldid=30011619”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach