Marynarka Wojenna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Marynarka Polska)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy współczesnego rodzaju polskich sił zbrojnych. Zobacz też: marynarka wojenna i Marynarka Wojenna II RP.
Marynarka Wojenna
Orzeł Marynarki Wojennej
Orzeł Marynarki Wojennej
Państwo Rzeczpospolita Polska
Siły zbrojne Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej
Nazwa skrócona MW
Data utworzenia 1918
Prefiks okrętów ORP
Bandera Naval Ensign of Poland2.svg
Proporzec Naval Jack of Poland.svg
Najwyższe dowództwa
Cywilne Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Minister Obrony Narodowej
Wojskowe Centrum Operacji Morskich – Dowództwo Komponentu Morskiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Marynarka Wojenna (MW) – jeden z czterech rodzajów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Marynarka Wojenna przeznaczona jest do obrony interesów państwa na polskich obszarach morskich, morskiej obrony wybrzeża oraz udziału w lądowej obronie wybrzeża we współdziałaniu z innymi rodzajami sił zbrojnych w ramach strategicznej operacji obronnej. Na podstawie umów międzynarodowych, Marynarka Wojenna zobowiązana jest do utrzymywania zdolności do realizacji zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa zarówno w obszarze Morza Bałtyckiego jak i poza nim. Podstawowym zadaniem Marynarki Wojennej jest obrona i utrzymanie morskich linii komunikacyjnych państwa podczas kryzysu i wojny oraz niedopuszczenie do blokady morskiej kraju. W czasie pokoju Marynarka Wojenna wspiera działania Straży Granicznej w obszarze morskich wód terytorialnych i wyłącznej strefy ekonomicznej. Trzon struktury Marynarki Wojennej tworzą flotylle okrętów, Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej, a także brzegowe jednostki wsparcia i zabezpieczenia działań oraz ośrodki szkolne.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Marynarki Wojennej.

Początek wojenno-morskiej obecności Polski datuje się na 1463, kiedy to zaimprowizowane oddziały elbląsko-gdańskie pokonały flotę krzyżacką w bitwie na Zalewie Wiślanym. W 1561, w odpowiedzi na manifest królewski powstała zorganizowana flota kaperska, zwana także flotą strażników morza. Podjęto też wtedy budowę pierwszego polskiego okrętu – galeonu "Smok". Od 1601 zaczęto budować pierwsze zawodowe siły morskie – królewską flotę wojenną, która prowadziła działania przeciwko Rosjanom i Szwedom. Największym i zarazem ostatnim zwycięstwem okrętów królewskich było pokonanie eskadry szwedzkiej w bitwie pod Oliwą.

Krótko po odzyskaniu niepodległości w 1918 rozpoczęto budowę polskiej marynarki wojennej. Zamieszczony w Monitorze Polskim nr 217 z dnia 30 listopada 1918 roku podpisany przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego rozkaz stwierdzał: „Z dniem 28 listopada 1918 roku rozkazuję utworzyć Marynarkę Polską, mianując jednocześnie pułkownika marynarki Bogumiła Nowotnego szefem Sekcji Marynarki Wojennej przy Ministerstwie Spraw Wojskowych”.

W latach 20. trzon floty stanowiły poniemieckie trałowce i torpedowce. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej marynarze uczestniczyli w działaniach lądowych na froncie. Znaczący rozwój Marynarki Wojennej nastąpił dopiero w latach 30., kiedy do służby trafiły, zbudowane głównie za granicą, nowoczesne niszczyciele, okręty podwodne i okręty minowe (trałowce, stawiacz min) oraz wodnosamoloty rozpoznawcze.

Podczas kampanii wrześniowej w 1939 polska Obrona Wybrzeża nie miała szans nawiązania równorzędnej walki z przeważającą armią niemiecką. Dlatego tuż przed wybuchem wojny trzon polskiej floty w postaci trzech niszczycieli wysłano do Wielkiej Brytanii, gdzie stały się zaczątkiem Polskiej Marynarki Wojennej u boku aliantów zachodnich. Większość okrętów pozostających w Polsce została zatopiona, niektórym udało się przedostać do Wielkiej Brytanii, a pozostałe internowały się w Szwecji. Marynarze broniący półwyspu Helskiego poddali się jako jeden z ostatnich punktów obrony w kraju.

Od chwili zajęcia całego kraju przez wojska Niemiec i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich okręty Marynarki Wojennej stały się jedynym wolnym terytorium państwa polskiego. Dzięki nim po zajęciu kraju przez wojska dwóch agresorów Polska jako państwo istniejące de iure nie przestała egzystować de facto, zgodnie z prawem międzynarodowym okręty wojenne są bowiem uznawane za cząstkę terytorium państwa, którego noszą banderę, i nie podlegają jurysdykcji żadnego innego państwa (handlowe statki tej jurysdykcji podlegają)[1].

Od 1939 do 1947 roku Marynarka Wojenna funkcjonowała w ramach polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a jej skład opierał się na wydzierżawionych od Wielkiej Brytanii jednostkach, głównie niszczycielach i okrętach podwodnych. W tym czasie polskie okręty działały na Oceanie Atlantyckim oraz Morzu Śródziemnym, Północnym i Arktycznym, biorąc udział m.in. w konwojach atlantyckich i arktycznych oraz lądowaniu w Normandii.

Odznaka specjalna

Po II wojnie światowej do kraju powróciły jednostki pływające stanowiące własność Polski, jednak tworzona w powojennych realiach geopolitycznych Marynarka Wojenna rozwijała się w ścisłym powiązaniu ze Związkiem Radzieckim. Wszystkie istotne dla jej przyszłości decyzje podejmowane były w następstwie uzgodnień dokonywanych między Naczelnym Dowództwem WP a Naczelnym Dowództwem Armii Czerwonej[2]. Wyrazem powiązania, a nawet całkowitego uzależnienia od Moskwy organizowanej w tych warunkach Marynarki Wojennej była pierwsza obsada jej najważniejszych stanowisk. Na czele Marynarki Wojennej stanęli między innymi: kontradmirał Nikołaj Abramow — dowódca Marynarki Wojennej, kmdr Iwan Szylingowski — szef Sztabu Głównego i kmdr Józef Urbanowicz — zastępca dowódcy Marynarki Wojennej do spraw polityczno-wychowawczych. Podobnie wszystkie kierownicze stanowiska, włącznie z prokuraturą, sądem i wszechwładnym VIII Oddziałem Informacji Wojskowej, pełnili oficerowie radzieccy. Ogółem na siedem istniejących w 1945 roku etatów admiralskich tylko dwa powierzono Polakom. Byli to kmdr Jerzy Kłossowski (szef Oddziału MW przy MON) i kmdr Adam Mohuczy (zastępca szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej)[2],

W czasach Układu Warszawskiego Marynarka Wojenna przygotowywała się do operacji desantowej na Półwyspie Jutlandzkim, w związku z czym masowo wcielano okręty desantowe, uzupełnione o rozbudowane siły lekkie w postaci kutrów torpedowych, rakietowych oraz trałowców. Do trzonu floty zaliczały się także niszczyciele i okręty podwodne oraz samoloty myśliwskie i śmigłowce zwalczania okrętów podwodnych. Kolejne generacje uzbrojenia stanowiły jednostki pływające i statki powietrzne radzieckiej lub polskiej produkcji.

Od początku ostatniej dekady XX wieku trwa restrukturyzacja Marynarki Wojennej. W związku ze zmianą doktryny obronnej niemal całkowicie wycofano środki desantowe i lekkie siły uderzeniowe oraz zlikwidowano lotnictwo uderzeniowe. Od 1992 do 1995 wybudowano 3 niedozbrojone korwety rakietowo-artyleryjskie, z których jedna, ORP "Grom", dopiero w grudniu 2007 została wyposażona w pociski przeciwokrętowe. W latach 2000-2005 udało się wprowadzić do służby, podarowane przez kraje NATO fregaty rakietowe (Stany Zjednoczone) i okręty podwodne (Norwegia), które zastąpiły radzieckie jednostki starszej generacji. Najważniejszymi działaniami polskiej Marynarki Wojennej po 1989 były operacje "Pustynna Burza" (1990-1991), "Iracka Wolność" (2002-2003) oraz "Aktywny Wysiłek" (2005-2006).

Podstawy prawne[edytuj | edytuj kod]

Podstawami prawnymi utworzenia morskiego segmentu polskich Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej PolskiejKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz akty prawne niższego rzędu, w tym przede wszystkim ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967 r. (Dziennik Ustaw z 2012 roku poz. 461). Zgodnie z artykułem 3 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, w skład Sił Zbrojnych wchodzą jako ich rodzaje: Wojska Lądowe, Siły Powietrzne, Marynarka Wojenna i Wojska Specjalne, zaś na podstawie art. 3 ust 4a tej samej ustawy, flotą dowodzą Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych i Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych (do 2013 – Dowódca Marynarki Wojennej)[3]. Przepis ten nie narusza jednak postanowień prawa w zakresie cywilnego zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, sprawowanego za pośrednictwem Ministra Obrony.

Zadania[edytuj | edytuj kod]

Operacyjne[edytuj | edytuj kod]

  • zapewnienie wczesnego wykrycia symptomów zagrożenia bezpieczeństwa państwa od strony morza;
  • realizacja programowych zadań szkolenia bojowego jednostek i przygotowanie sił do realizacji zadań w czasie zagrożenia i wojny;
  • utrzymanie wysokiej gotowości bojowej i mobilizacyjnej do realizacji zadań osłony operacyjnej morskiej granicy państwa i polskich obszarów morskich;
  • wsparcie Straży Granicznej w ochronie morskiej granicy państwowej i polskiej strefy ekonomicznej;
  • udział w ratowaniu życia w polskiej strefie ratownictwa SAR (Search and Rescue) oraz ratownictwo załóg samolotów we współdziałaniu z Wojskami Lotniczymi i Obrony Powietrznej;
  • zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi na polskich obszarach morskich przez Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej istniejące obecnie na zasadach instytucji i urzędu państwowego;
  • demonstrowanie obecności morskiej w strefie zainteresowania państwa (32,8 tys. km² Wyłącznej Strefy Ekonomicznej i ponad 140 tys. km² obszaru zainteresowania Państwa);
  • udział w ochronie ekologicznej polskich obszarów morskich;
  • utrzymywanie gotowości do udziału w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych oraz uczestniczenia w programie "Partnerstwo dla Pokoju" a także współpracy bilateralnej i multilateralnej z siłami morskimi innych państw;
  • realizacja zadań polskiej morskiej racji stanu (demonstrowanie bandery, utrzymywanie więzi z środowiskami polonijnymi).
  • odparcie uderzeń przeciwnika z kierunku morskiego;
  • zwalczanie sił przeciwnika w strefie obrony Marynarki Wojennej we współdziałaniu z innymi rodzajami sił zbrojnych;
  • utrzymanie panowania na morzu w przybrzeżnej strefie obrony;
  • udział w obronie przeciwdesantowej wybrzeża morskiego we współdziałaniu z wojskami lądowymi i wojskami lotniczymi – zwalczanie desantów morskich przeciwnika.

Sojusznicze[edytuj | edytuj kod]

  • zapewnienie systematycznego monitoringu sytuacji morskiej w strefie obrony i rejonach przyległych, samodzielnie i we współdziałaniu z siłami morskimi nadbałtyckich państw NATO;
  • zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi na liniach komunikacji morskiej przechodzących wzdłuż strefy obrony Marynarki Wojennej;
  • utrzymywanie ciągłości funkcjonowania systemu ratownictwa morskiego w polskiej strefie odpowiedzialności SAR, zgodnie z normami międzynarodowymi i NATO;
  • utrzymanie w gotowości sił i środków zdolnych do natychmiastowego reagowania w sytuacjach incydentalnych na morzu lub przeciwdziałania nagle powstałym zagrożeniom w strefie obrony, do czasu rozwinięcia sił Sojuszu;
  • wydzielenie określonego składu sił okrętowych i lotnictwa morskiego do wielonarodowego zgrupowania morskich sił reagowania Sojuszu.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dowództwo Marynarki Wojennej.

Z dniem 1 stycznia 2014 na podstawie ustawy o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 852) dowództwo uległo likwidacji, a jego zadania przejęło Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych.

Marynarką Wojenną dowodził Dowódca Marynarki Wojennej, który wykonywał swoje zadania przy pomocy Dowództwa Marynarki Wojennej. Obsada personalna na dzień 31 grudnia 2013 r.:

Potencjał[edytuj | edytuj kod]

Okręty[edytuj | edytuj kod]

Okręt jest to jednostka pływająca należąca do Marynarki Wojennej, nosząca należną jej banderę Marynarki Wojennej, dowodzona przez oficera Marynarki Wojennej wpisanego na listę oficerów, posiadająca załogę podlegającą dyscyplinie wojskowej[6].

Okręty Marynarki Wojennej podlegają wyłącznie władzom Rzeczypospolitej i posiadają immunitet[6]. Poza wyjątkami wskazanymi w ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską przepisach prawa międzynarodowego żadne organy obcego państwa nie mogą wykonywać w stosunku do okrętów aktów władczych ani ingerować w ich życie wewnętrzne. Wszelkie próby ingerencji stosunku do okrętów powinny być zdecydowanie odparte, a w razie zagrożenia życia załogi, bądź siłowego naruszenia immunitetu przysługującego okrętowi należy postępować zgodnie z zasadami użycia siły (ang. „Rules Of Engagement”) oraz przepisami prawa międzynarodowego[6]. Wyjątek stanowi udział w składzie sił sojuszniczych, w stosunku do których obowiązują dokumenty sojusznicze, pod warunkiem, że nie są sprzeczne z przepisami narodowymi. Na obcych wodach wewnętrznych, morzach terytorialnych i w strefach ekonomicznych oraz w portach zagranicznych jednostki pływające MW zobowiązane są do przestrzegania przepisów lokalnych państwa nadbrzeżnego.

Nazwa Numer Typ Zdjęcie W służbie od Uwagi
Fregaty
ORP Gen. K. Pułaski[7] 272 Oliver Hazard Perry OPR Gen K Pułaski.JPG 2000 Przejęty od US Navy, zwodowany w 1979
ORP Gen. T. Kościuszko[7] 273 Oliver Hazard Perry ORP Gen. T. Kościuszko.JPG 2002 Przejęty od US Navy, zwodowany w 1978
Korwety
ORP Kaszub[8] 240 proj. 620 ORP Kaszub Gdynia.jpg 1987
Małe okręty rakietowe
ORP Orkan[9] 421 Orkan ORP Orkan 2012 2 maja Oksywie.JPG 1992
ORP Piorun[9] 422 Orkan ORP Piorun.JPG 1994
ORP Grom[9] 423 Orkan ORP Grom (korweta) 2.JPG 1995
Okręty podwodne
ORP Orzeł 291 proj. 877 Paltus (NATO: Kilo) ORP Orzeł foto 3.JPG 1986
ORP Bielik 296 207 (Kobben) ORP Bielik.jpg 2002 Podniesienie polskiej bandery:
8 września 2003 roku. Zwodowane w latach 1964-1967.
ORP Kondor 297 207 (Kobben) ORP Kondor (projektu 207).jpg 2002 Podniesienie polskiej bandery:
20 października 2004 roku.Zwodowane w latach 1964-1967.
ORP Sokół 294 207 (Kobben) ORP Sokół 294 2012 2 maja Oksywie.JPG 2003 Podniesienie polskiej bandery:
4 czerwca 2002 roku. Zwodowane w latach 1964-1967.
ORP Sęp 295 207 (Kobben) Ćwiczenia 3 Flotylli Okrętów (06).jpg 2003 Podniesienie polskiej bandery:
16 sierpnia 2002 roku. Zwodowane w latach 1964-1967.
Niszczyciele min
ORP Flaming 621 proj. 206FM (Mewa) ORP Flaming 4890.JPG 1966
ORP Mewa 623 proj. 206FM (Mewa) ORP Mewa.JPG 1967
ORP Czajka 624 proj. 206FM (Mewa) 624 ORP Czajka (8643095409).jpg 1967
Trałowce
ORP Gopło 630 proj. 207DM (Gopło) Tralowce bazowe projektu 207.JPG 1982
OORP Gardno, Bukowo, Dąbie, Jamno, Mielno, Wicko,
Resko, Sarbsko, Necko, Nakło, Drużno, Hańcza
631–642 projektu 207P (Gardno) ORP Resko.JPG 1984-1991
OORP Mamry, Wigry, Śniardwy, Wdzydze 643–646 proj. 207M (Mamry) ORP Wdzydze.JPG 1992-1994
Okręty transportowo-minowe
ORP Lublin 821 proj. 767 (Lublin) 1989
ORP Gniezno 822 proj. 767 (Lublin) Polish Lublin Class Medium Landing Ship Type 767 1 (dark1).jpg 1990
ORP Kraków 823 proj. 767 (Lublin) 1990
ORP Poznań 824 proj. 767 (Lublin) ORP Poznań DN-SD-05-02984.JPEG 1991
ORP Toruń 825 proj. 767 (Lublin) ORP Torun kz1.jpg 1991
Okręty wsparcia logistycznego
ORP Kontradmirał Xawery Czernicki 511 proj. 890 ORP Kontradmirał Xawery Czernicki (1).jpg 2001 Zwodowany w 1991 jako pływająca stacja demagnetyzacyjna
Zbiornikowce
ORP Bałtyk Z-1 proj. ZP-1200 ORP Bałtyk.JPG 1991
Okręty rozpoznania radioelektronicznego
ORP Nawigator 262 proj. 863 (Nawigator) 1975
ORP Hydrograf 263 proj. 863 (Nawigator) ORP Hydrograf.JPG 1976
Okręty ratownicze
ORP Piast 281 proj. 570 (Piast) ORP Piast DN-SC-94-00863.JPEG 1974
ORP Lech 282 proj. 570 (Piast) ORP Lech 5612.JPG 1974
ORP Zbyszko R-14 proj. 5002 (Zbyszko) ORP Zbyszko.jpg 1991
ORP Maćko R-15 proj. 5002 (Zbyszko) ORP Macko PICT0083.jpg 1992
Okręty hydrograficzne
ORP Heweliusz 265 proj. 874 (Heweliusz) ORP Heweliusz.JPG 1982
ORP Arctowski 266 proj. 874 (Heweliusz) ORP Arctowski.JPG 1982
Okręty szkolne
ORP Iskra 253 barkentyna proj. B79/II Widok prawej burty2 ORP Iskra.JPG 1982
ORP Wodnik 251 proj. 888 (Wodnik) ORP Wodnik (projektu 888).jpg 1976
Okręty-muzeum
ORP Błyskawica H34 Grom ORP Blyskawica 01.JPG 1937 W służbie liniowej do 1975, okręt-muzeum od 1976.

Statki powietrzne[edytuj | edytuj kod]

Typ Liczba Numery maszyn Zdjęcie Przeznaczenie Uwagi
Samoloty
M-28B Bryza-1TD 4 1003, 1117, 1118, 0723 M-28 Bryza.jpg transportowe
M-28B Bryza-1E 2 0404, 0405 PZL M28 Bryza (3).jpg monitoringu ekologicznego
M-28B Bryza-1R 7 1006, 1008, 1017, 1022, 1114, 1115, 1116 Bryza-1R.JPG rozpoznawczo-patrolowe
M-28B Bryza-1RM bis 1 0810 PZL M28 Bryza (5).jpg rozpoznawczo-patrolowy
Śmigłowce
Mi-2 5 m.in. 4711 i 5245 Ćwiczenia 28 Eskadry Lotnictwa MW (6).jpg
Mi-14 7 1001, 1004, 1005, 1007, 1008, 1010, 1011 Mi-14 0083.JPG zwalczania okrętów podwodnych
Mi-14PŁ/R 2 1009, 1012 ratownicze
Mi-8MTW-1 1 5528 Polish Navy Mil Mi-8MTV-1 Idaszak-1.jpg transportowy
Mi-17 1 0608 transportowy
W-3T Sokół 2 0209, 0304 W-3T Sokół 5788.JPG transportowe
W-3RM Anakonda 4 0505, 0506, 0511, 0513 Anakonda NTW 9 93 3a.jpg ratownictwa morskiego
W-3WARM Anakonda 3 0813, 0815, 0906 W-3WARM Anakonda 7088.JPG ratownictwa morskiego
Kaman SH-2G Super Seasprite 4 3543, 3544, 3545, 3546 Kaman Seasprite.jpg zwalczania okrętów podwodnych Przejęte od USA wraz z fregatami typu Oliver Hazard Perry

Artyleria przeciwlotnicza[edytuj | edytuj kod]

  • 50 armat przeciwlotniczych S-60
  • bd. armat przeciwlotniczych ZU-23-2
  • bd. armat przeciwlotniczych ZUR-23-2
  • bd. PPZR Grom

Symbole i insygnia[edytuj | edytuj kod]

Bandery i flagi[edytuj | edytuj kod]

Każda jednostka pływająca, wchodząca w skład Marynarki Wojennej, nosi należną jej banderę wojenną. Bandera wojenna przysługuje jednostce pływającej od daty wcielenia w skład Marynarki Wojennej do daty skreślenia z jej składu. Bandera wojenna symbolizuje tradycje marynarki wojennej, męstwo, honor oraz gotowość załogi okrętu do obrony Ojczyzny i jej praw na morzu. Bandera wojenna podniesiona na jednostce pływającej jest znakiem przynależności tej jednostki do Marynarki Wojennej. W żadnym wypadku nie wolno opuścić bandery przed przeciwnikiem[6]. Jeśli w czasie walki bandera zostanie zestrzelona lub zniszczona, natychmiast podnosi się następną. Okręt podwodny nie nosi bandery w położeniu podwodnym. Bandery i proporce podnoszone są na jednostkach pływających zgodnie z ceremoniałem morskim. Podobną rolę do bander pełnią w dowództwach, jednostkach wojskowych i na lotniskach flagi marynarki wojennej oraz lotnisk i lądowisk.

Znaki funkcyjne[edytuj | edytuj kod]

Flagi i proporce funkcyjne podnosi się na okrętach i pomocniczych jednostkach pływających, gdy na ich pokładzie przebywa osoba, której przysługuje odpowiedni znak.

Mundury[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 1,0 1,1 Zniesiona 1 stycznia 2014 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1636)

Przypisy

  1. Dariusz Nawrot. „Zeszyty Naukowe Akademii Marynarki Wojennej”, s. 208. Akademia Marynarki Wojennej. 
  2. 2,0 2,1 Dariusz Nawrot. Historia Korpusu Oficerskiego Marynarki Wojennej II Rzeczypospolitej, Post Scriptum. „Zeszyty Naukowe Akademii Marynarki Wojennej”, 2011. Akademia Marynarki Wojennej. 
  3. Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967 r. (Dziennik Ustaw z 2013 roku poz. 852) (pol.). 2013. [dostęp 2014-01-22].
  4. Pierwsi zastępcy przejmują dowodzenie siłami zbrojnymi (pol.). wiadomosci.gazeta.pl, 2010-04-10. [dostęp 2010-04-11].
  5. 5,0 5,1 Marynarka Wojenna – dowództwo. [dostęp 2013-12-30].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Regulamin służby na okrętach Marynarki Wojennej. Marynarka Wojenna. [dostęp 2012-10-21]. s. 7.
  7. 7,0 7,1 Oliver Hazard Perry (pol.). www.mw.mil.pl. [dostęp 2012-05-29].
  8. ORP Kaszub (pol.). www.mw.mil.pl. [dostęp 2012-05-29].
  9. 9,0 9,1 9,2 Małe okręty rakietowe typu ORKAN (pol.). www.mw.mil.pl. [dostęp 2012-05-29].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarosław Ciślak. "Polska Marynarka Wojenna 1995" Wydawnictwo Lampart w koedycji z Wydawnictwem Bellona. Warszawa 1995. (ISBN 83-86776-08-0)
  • Grzegorz Piwnicki, Bogdan Zalewski. "Polska wojskowa polityka morska od X do końca XX wieku" Dowództwo Marynarki Wojennej – Oddział Społeczno-Wychowawczy. Gdynia 2002. (ISBN 83-88698-25-7)
  • Strona internetowa Marynarki Wojennej – http://www.mw.mil.pl
  • Dariusz Nawrot, "Polska Marynarka Wojenna i jej korpus oficerski w II wojnie światowej", Wydawnictwo Akademii Marynarki Wojennej, Gdynia 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]