Mi-2

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mi-2

(dane techniczne dla wersji Mi-2T)

Polski wojskowy Mi-2 o nr bocz. 6946
Polski wojskowy Mi-2 o nr bocz. 6946
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
 Polska
Producent WSK Świdnik
Konstruktor Biuro konstrukcyjne Michaiła Mila
Typ śmigłowiec wielozadaniowy
Konstrukcja metalowa, półskorupowa; podwozie stałe, kołowe
Załoga 1
Historia
Data oblotu 22 września 1961
Lata produkcji 1965–1985[1]
Egzemplarze ok. 5500[2]
Dane techniczne
Napęd 2× silnik GTD-350 lub 2× GTD-350W
Moc 2× 400 KM (GTD-350)

2× 425 KM (GTD-350W)

Wymiary
Średnica wirnika 14,5 m
Długość 17,42 m
Długość kadłuba 11,94 m
Szerokość kadłuba 3,25 m
Wysokość 3,75 m (bez śmigła ogonowego)
Masa
Własna 2375 kg
Startowa 3550 kg
Zapas paliwa 600 l (bez dodatkowych zbiorników)
Osiągi
Prędkość maks. 210 km/h
Prędkość przelotowa 190 km/h
Prędkość minimalna 0 km/h
Wznoszenie maks. w locie pionowym 4,6 m/s[3]
Pułap 4000 m
Pułap zawisu z wpływem ziemi 1600 m
Pułap zawisu bez wpływu ziemi 900 m
Zasięg ok. 270 km

ok. 600 km (z dodatkowymi zbiornikami)

Dane operacyjne
Liczba miejsc
8
Przestrzeń ładunkowa
700 kg
Użytkownicy
World operators of the Mi-2.png
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mi-2 (ros. Ми-2) (oznaczenie NATO Hoplite[4]) – średni, wielozadaniowy śmigłowiec zaprojektowany przez radzieckie biuro konstrukcyjne Michaiła Mila, a seryjnie produkowany jedynie przez zakłady WSK Świdnik. Mi-2 był jedynym śmigłowcem konstrukcji radzieckiej nigdy nieprodukowanym w ZSRR[4][5].

Mi-2 powstał w ZSRR jako następca Mi-1. W wyniku rozmów pomiędzy Polską, a ZSRR w roku 1965 rozpoczęto produkcję śmigłowców w WSK Świdnik. Przez 20 lat wyprodukowano blisko 5500 maszyn, w wielu wersjach specjalistycznych opracowanych w Świdniku. Pomimo że pierwotnie śmigłowiec został zaprojektowany przede wszystkim do zastosowań cywilnych, w WSK Świdnik powstały także jego warianty wojskowe. Trafiły one głównie do ludowego Wojska Polskiego. Mimo przestarzałej konstrukcji śmigłowce Mi-2 wykorzystywane są w wielu państwach do dnia dzisiejszego (2013). Powstało także wiele modernizacji (m.in. Mi-2 plus i Mi-2A), większość opiera się na wymianie silnika na nowszy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 60. XX wieku w biurze konstrukcyjnym Mila przystąpiono do prac nad nowym, lekkim śmigłowcem wielozadaniowym, który miał być przeznaczony do szerokiego zastosowania w gospodarce narodowej ZSRR. Początkowo nowo projektowana maszyna dostała oznaczenie W-2, jednakże później zmieniono je na Mi-2. Nowy śmigłowiec miał być następcą Mi-1[6][7].

W styczniu 1961 roku została zatwierdzona przez komisję makieta śmigłowca, a pod koniec lutego rysunki przekazano do zakładu doświadczalnego. Pierwszy lot maszyny odbył się 22 września 1961 roku, w późniejszym czasie przeprowadzono kolejne próby w locie. Próby odbywały się na dwóch prototypach: wersji rolniczej oraz pasażerskiej. Pilotami, którzy przeprowadzali próby byli: pilot doświadczalny biura Mil G. Ałfiorow i B. Anopow z Państwowego Instytutu Naukowo-Badawczego lotnictwa cywilnego. 10 października 1961 roku w gazecie Prawda ukazało się zdjęcie śmigłowca Mi-2[2][7]. Na wiosnę 1962 roku przeprowadzono próby wykorzystania śmigłowca Mi-2 podczas prac rolniczych w kołchozie „Boriec” pod Moskwą. Po badaniach w locie stwierdzono, że dzięki zastosowaniu śmigłowca przy opylaniu nawozami, plony wzrosły o 15–18%. 25 września 1962 roku śmigłowiec oficjalnie zaprezentowano przedstawicielom centralnych organów partyjnych i rządu ZSRR. W maju 1963 roku na jednym z prototypów został pobity międzynarodowy rekord prędkości 253,8 km/h na trasie zamkniętej 100 km. Dokonał tego pilot doświadczalny B. Anapow. Rekord ten został pobity w czerwcu 1966 roku, tym razem przez kobietę Tatianę Russian[6][7].

W tym samym czasie w WSK Świdnik kończyła się produkcja licencyjnego śmigłowca Mil Mi-1 (polskie oznaczenie SM-1) i wytwórnia rozpoczęła starania o zakup dokumentacji do produkcji nowego śmigłowca opracowanego przez biuro Mil. Pierwsze rozmowy pomiędzy przedstawicielami ZSRR i Polski przeprowadzono w roku 1963. Porozumienie podpisano w styczniu 1964 roku i przystąpiono do prac nad uruchomieniem produkcji Mi-2 w Polsce. Porozumienie obejmowało licencyjną produkcję śmigłowców Mi-2 oraz silników GTD-350 z gwarancją zakupu przez Związek Radziecki odpowiedniej liczby śmigłowców. W Polsce podjęto decyzję, że produkcją śmigłowców zajmie się WSK Świdnik, a silniki miały być produkowane WSK Rzeszów[6][7].

W przeciwieństwie do wcześniejszych zakupów licencji produkowanych w ZSRR seryjnych samolotów i śmigłowców, tym razem zakupiono dokumentację prototypową. Z tego względu należało w Polsce opracować dokumentację potrzebną do produkcji seryjnej, wykonać rozrysowania płazowo-płytowe, przygotować dokumentację konstrukcyjną oprzyrządowania, stoisk badawczych i kontrolno-pomiarowych, a następnie je zbudować, a także przeprowadzić badania i próby śmigłowców oraz wdrożyć nowe procesy technologiczne. Prace te wykonali polscy inżynierowie przy pomocy biura Mil[6][7].

W Świdniku planowano nadać nowej maszynie oznaczenie SM-3, co wynikało z polskich norm oraz było oczywistą kontynuacją SM-1 i SM-2. Jednakże ZSRR zażądał utrzymania własnego nazewnictwa[4][6][8].

Pierwszy zmontowany w Świdniku, ale z radzieckich elementów śmigłowiec Mi-2 został oblatany przez załogę radziecką (Rafail Karapatian i Biełusow) 26 sierpnia 1965 roku. Natomiast 4 listopada 1965 roku oblatano pierwszy egzemplarz wyprodukowany całkowicie w Świdniku (nr ser. 520001). Załogę stanowili: pilot doświadczalny mgr inż. Wiesław Mercik, mgr inż. Kazimierz Moskowicz i Henryk Jaworski[6][7][8].

Produkcję seryjną rozpoczęto w roku 1966, a zakończono w roku 1985. Ogółem wyprodukowano ok. 5500 śmigłowców w bardzo wielu wersjach. Większość wyprodukowanych śmigłowców przeznaczona była na eksport, głównie do Związku Radzieckiego[2][6][8].

Podczas produkcji w Polsce opracowano wiele wariantów śmigłowca Mi-2 (np. wariant szkolny), a także wprowadzono zmiany modernizujące konstrukcję (np. Mi-2M, Mi-2 Plus oraz po głębokiej modernizacji – PZL Kania)[7][6][9].

Mimo że w XXI wieku jest to już konstrukcja przestarzała, a możliwości jej modernizacji niewielkie, w rosyjskich zakładach Rostwiertoł opracowano zmodernizowaną wersję Mi-2A. Modernizacja obejmuje m.in. wymianę silników oraz awioniki. Podobne odświeżenie konstrukcji przeprowadzono w ukraińskich zakładach lotniczych w Winnicy. Opracowano tam śmigłowiec Mi-2MSB2 wyposażony we względnie nowoczesne silniki, awionikę, z przebudowanym nieco kadłubem oraz nowym reduktorem[1][2][9].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Silnik GTD-350
Kokpit śmigłowca Mi-2

Śmigłowiec Mi-2 jest lekką, dwusilnikową maszyną w układzie klasycznym z trójłopatowym wirnikiem nośnym i dwułopatowym, śmigłem ogonowym. Kadłub wykonano w całości z metalu, jako konstrukcję półskorupową. Mi-2 posiada kołowe podwozie stałe, amortyzowane. Składa się ono z przedniej, samonastawnej goleni, dwóch głównych goleni oraz podpory tylnej, która chroni śmigło ogonowe przed kolizją z przeszkodami terenowymi podczas lotu z wyhamowaniem prędkości postępowej względem ziemi. Podwozie śmigłowców Mi-2 dostosowane jest do montażu nart, które polepszają właściwości startu i lądowania na obszarach pokrytych śniegiem lub miękkim gruntem. Jednakże montaż nart powoduje spadek niektórych parametrów śmigłowca, np. z powodu zwiększonego oporu powietrza zasięg maksymalny spada o 5%[10].

Cechą charakterystyczną dla Mi-2 jest wspólna kabina dla załogi i pasażerów. Pod kanapą, na której siedzą pasażerowie umieszczono główny, gumowy zbiornik paliwa o pojemności 600 l. W celu ochrony zbiornika podczas tzw. twardego lądowania poszycie kadłuba w tym miejscu dodatkowo wzmocniono podłużnymi profilami. Przedział bagażowy znajduje się w tylnej części kadłuba. Od kabiny pasażerskiej oddzielony jest ścianką z niewielkimi drzwiami. W zależności od wersji na ściance montuje się np. uchwyty na dodatkowe wyposażenie. Oszklenie kabiny pilota wykonano z dwóch rodzajów szkła. Przednia szyba jest ze szkła krzemowego, pozostałe zaś ze szkła organicznego. Początkowo kabina w przedniej części, z prawej strony posiadała drzwi, z lewej zaś po stronie pilota odsuwane okno. W późniejszym okresie okno zastąpiono odsuwanymi drzwiami. Drugie drzwi umieszczano w części pasażerskiej po lewej stronie. W celu dostosowania śmigłowca do wymogów lotu te ostatnie drzwi można było łatwo zdemontować. W zimie kabina była ogrzewana za pomocą dwóch wymienników ciepła. Źródłem ciepła było ogrzane powietrze pochodzące ze sprężarek silników napędowych. Natomiast w lecie kabinę wentylowano powietrzem pochodzącym z zewnątrz. Dwa fotele umieszczone w części pilota posiadały głęboką miskę siedzeniową dla pomieszczenia spadochronu ratunkowego. W części pasażerskiej umieszczona była podwójna kanapa. W warunkach polowych można było ją łatwo usunąć dostosowując śmigłowiec do celów transportowych. Opcjonalnie była też możliwość wyposażenia śmigłowca w dźwig elektryczny ŁPG-4 o udźwigu do 120 kg z ruchomym wysięgnikiem zamontowanym nad drzwiami kabiny pasażerskiej. Ułatwiał on załadunek towarów[10][11].

Napęd śmigłowca Mi-2 stanowią dwa silniki turbinowe GTD-350, każdy o mocy 400 KM. W późniejszym okresie zastąpiono je nowszymi, wzmocnionymi silnikami GTD-350W (każdy o mocy 425 KM). Natomiast w Mi-2 plus stosuje się silniki GTD-350W2 (każdy o mocy 435 KM). Rozruch silników zapewniają prądorozruszniki STG-3. Jednocześnie pełnią one rolę prądnic prądu stałego. Silniki współpracowały z przekładnią główną WR-2, która rozdzielała moc z silników[10][12].

Układ paliwowy składa się z zbiornika głównego o pojemności 600 l i dwóch opcjonalnych zbiorników dodatkowych, każdy o pojemności 238 l. Zbiorniki dodatkowe montowane są za zewnątrz, bo bokach kadłuba. W instalacji paliwowej zastosowano dwie elektryczne pompy paliwa. W czasie lotu, wykorzystywana jest tylko jedna, druga stanowi rezerwę. Wlew paliwa znajduje się na prawej burcie kadłuba[11].

Instalacja przeciwpożarowa stosowana w Mi-2 składa się z sygnalizatorów DPS oraz kilku butli ze środkiem gaśniczym – freonem 114W2. W późniejszym czasie freon zastąpiono nowszą, bardziej ekologiczną substancją. Po pojawieniu się pożaru automatycznie opóźniana jest pierwsza butla. Jeśli pożar nie zostanie ugaszony, pilot ręcznie opóźnia butle drugiej, a w razie potrzeby i trzeciej kolejności. Dla zapewnienia dodatkowej ochrony w kabinie zamontowano małą gaśnicę ręczną OS-2, w późniejszym okresie zastąpioną gaśnicą halonową GH-1X[11].

W celu zabezpieczenia śmigłowca przed lodem, posiada on instalację przeznaczoną do jego usuwania. Instalacja przeciwoblodzeniowa obejmuje krawędzie natarcia łopat wirników, odbiorniki ciśnień powietrza PWD-6M, przednią szybę pilota oraz wloty powietrza do silników. Wloty powietrza są ogrzewane za pomocą gorącego oleju oraz powietrza pochodzącego ze sprężarek silników. Natomiast do ogrzewania pozostałych elementów wykorzystuje się prąd stały. Standardowo instalacja ogrzewania łopat uruchamiana jest ręcznie przez pilota na podstawie wskazań wizualnego wskaźnika oblodzenia lub automatycznie na komendę odpowiedniego czujnika[11].

Układ sterowania śmigłowcem Mi-2 odpiera się na instalacji hydraulicznej. Jest to duży skok technologiczny w porównaniu do śmigłowców Mi-1, gdzie stosowano głównie układ mechaniczny (za pomocą linek). Sterowanie lotem śmigłowca odbywa się za pomocą drążka sterowego, a moc silników regulowane jest przez sterowanie dźwignią skoku i mocy. Śmigłowiec nie posiada autopilota, ani zdublowanej instalacji hydraulicznej. Jednakże w przypadku uszkodzenia instalacji hydraulicznej możliwe jest kontynuowanie lotu, chociaż sterowanie jest wtedy bardzo utrudnione[11].

Początkowo wyposażenie radiowe składało się z dwóch radiostacji R-860 „Bakłan-5” i R-842, radiokompasu ARK-U2, radiowysokościomierza RW-UM oraz rozmównicy pokładowej SPU-7 służącej do komunikacji wewnętrznej. W późniejszym czasie urządzenia wymieniano na nowsze, produkcji zachodniej, np. w miejsce radiokompasu ARK-U2 zamontowano radiokompas KR87. Ponadto część śmigłowców wykorzystywanych przez Policję oraz Straż Graniczą wyposażono w odbiorniki GPS[11].

Śmigłowiec Mi-2 posiada instalację prądu stałego, a także prądu przemiennego. Głównym źródłem prądu stałego były dwie prądnice 28,5 V, każda o mocy 3 kW. Awaryjnym źródłem były dwa akumulatory 12SAM28, które umieszczono w niewielkiej wnęce w przedniej części kadłuba. W niektórych wariantach z uwagi na zastosowane dodatkowe wyposażenie (np. działko NS-23) jeden akumulator przeniesiono do zasobnika pod belką ogonową. Źródłem prądu przemiennego był generator trójfazowy 208 V o mocy 16 kVA[8][10].

Cechy pilotażowo-użytkowe[edytuj | edytuj kod]

Śmigłowiec Mi-2 jest śmigłowcem dwusilnikowym zaliczanym do śmigłowców klasy B, co oznacza, że z uwagi na niewystarczającą moc jednego silnika do wszystkich faz lotu pilot, po awarii jednego z silników, jest zmuszony wykonać lądowanie awaryjne na jednym pracującym silniku (zwane czasem lądowaniem zapobiegawczym z wyborem miejsca przyziemienia) – na co została opracowana procedura ujęta w Instrukcji Użytkowania w Locie. W momencie rozpoczynania produkcji był jednym z pierwszych lekkich śmigłowców w układzie dwusilnikowym. W dobie czasów obecnych śmigłowiec ten nie spełnia standardów w ratownictwie medycznym – głównie z powodu dużej masy własnej, niewystarczającej mocy zespołu napędowego, dużego zużycia paliwa przez silniki, braku możliwości lotów IFR, dużego hałasu w kabinie, niskiego pułapu zawisu bez wpływu ziemi[13].

Warianty i modyfikacje[edytuj | edytuj kod]

Mi-2 T. Rok 2013
Mi-2 D należący do Marynarki Wojennej. Rok 2007
Śmigłowiec Mi-2 Ch „Chekla”. Widoczna instalacja dymotwórcza. Rok 2008
Mi-2 RL
Mi-2 Ro podczas ćwiczeń przygotowawczych 10BKPanc do VIII zmiany PKW Afganistan. Rok 2010
Mi-2 URP-G „Gniewosz”. Doskonale widać działko NS-23 oraz belkę „Salamandra-Gniewosz” z przymocowanymi rakietami Malutka oraz Strzała 2M. Rok 2009

Śmigłowce Mi-2 produkowane były w kilku wersjach podstawowych:

  • Mi-2 T – wariant transportowy przeznaczony do przewozu 8 osób albo ładunku o masie do 700 kg wewnątrz kabiny. Ponadto śmigłowiec w tej wersji posiadał dźwig elektryczny pomocny przy załadunku przedmiotów o masie do 120 kg[7][6];
  • Mi-2 R – wariant rolniczy przeznaczony do rozpylania ciekłych pestycydów oraz zrzucania nawozu w postaci proszków i granulatu. Śmigłowiec w tej wersji wyposażono w dwa zbiorniki (każdy o pojemności 700 l) zamocowane po bokach kadłuba. W zależności od zastosowania śmigłowca zbiorniki posiadały dysze zakończone pompami (oprysk) lub wentylatorem (rozpylanie). Maszynę w tym wariancie oblatał pilot Stanisław Gajewski 20 czerwca 1968 roku. Większość śmigłowców w tym wariancie została wyprodukowana na eksport do ZSRR. W Polsce Mi-2 w wariancie rolniczym wykorzystywano głównie w PGR[6][8];
  • Mi-2 P – wariant pasażerski przeznaczony do przewozu 6 lub 8 pasażerów wraz z bagażem. Kabina pasażerska Mi-2 P różniła się od tej z wersji transportowej fotelami z lepszą tapicerką, a także zamocowaniem składanego stolika, pokrycia ścian dźwiękoszczelnymi panelami i wyłożeniem podłogi wykładziną[7][8];
  • Mi-2 Sz (lub Mi-2U) – wariant szkolny wyposażony w układ podwójnych sterownic[8];
  • Mi-2 SR – wariant sanitarno-ratowniczy. Śmigłowce w tej wersji wyposażono w specjalne szyny, które umożliwiły umocowanie w kadłubie dwóch noszy. W ten sposób możliwe było przewożenie dwóch chorych na noszach, a dwóch kolejnych na siedzeniach. Ponadto w śmigłowcu znajdowało się jeszcze jedno miejsce dla lekarza lub sanitariusza. Maszyny w wariancie sanitarnym wyposażono, także w podstawowe wyposażenie instalowane w karetkach. Pierwsze śmigłowce w tej wersji dostarczono do służb ratunkowych w roku 1972[8].

Oprócz tego dla potrzeb polskich przedsiębiorstw i instytucji rządowych w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym przy WSK Świdnik opracowano specjalistyczne śmigłowce m.in.[6][8][9]:

  • maszynę w wersji retransmisyjno-reportażowej, zbudowaną w roku 1974 dla TVP. Egzemplarz ten otrzymał nr rej. SP-TVA;
  • cztery maszyny w wariancie polarnym zbudowane dla Polskiej Akademii Nauk, przeznaczone dla naukowców z polskich stacji badawczych na Antarktydzie. Śmigłowce w tym wariancie wyposażono w urządzenia do nawigacji w rejonach podbiegunowych, zmodyfikowane radiostacje oraz kamery fotograficzne i dodatkowe reflektory;
  • kilka maszyn przystosowanych do pomiaru promieniowania elektromagnetycznego i rozchodzenia się fal;
  • maszyny w wariancie transportowo-dźwigowym dla przedsiębiorstw Instal w Nasielsku i Mostostal. Śmigłowce w tym wariancie przystosowano do uniesienia elementów konstrukcji o masie do 800 kg.

Warianty opracowane przez WSK Świdnik dla wojska[edytuj | edytuj kod]

Oprócz wariantów cywilnych opracowano także wersje specjalistyczne przeznaczone dla wojska:

  • Mi-2 D „Przetacznik” – wariant dowódczy, powstały w 1967 roku. Maszyny w tym wariancie zaprojektowano jako latające stanowiska dowodzenia, w tym celu wyposażono je w specjalistyczny sprzęt łączności. Wszystkie śmigłowce w tej wersji trafiły do Wojska Polskiego[8][14].
  • Mi-2 RM – wariant ratownictwa morskiego. Wersję tą opracowano w roku 1969. Śmigłowce Mi-2 RM posiadały dodatkowy zbiornik paliwa w kadłubie, podnośnik hydrauliczny, apteczkę, nosze oraz tratwy ratunkowe. W roku 1975 przeprowadzono próby z nadmuchiwanymi pływakami zamocowanymi na Mi-2 RM, jednakże ostatecznie z nich zrezygnowano. Zbudowano łącznie 16 śmigłowców w tym wariancie, trafiły one do 28 Eskadry Ratowniczej MW i 18 Eskadry Lotnictwa Łącznikowego MW[8].
  • Mi-2 RL – wariant ratownictwa lądowego. Maszyny w tej wersji zostały wyposażone w podnośnik zainstalowany po lewej stronie kadłuba, reflektory, nosze i zestaw pierwszej pomocy. Pierwszy śmigłowiec w tym wariancie powstał w listopadzie 1975 roku. Ogólnie powstało 10 Mi-2 RL[8].
  • Mi-2 RO „Bażant” (lub Mi-2R) – wariant rozpoznawczy. Wersja ta powstała na początku lat 70. XX wieku jako śmigłowiec przeznaczony do ogólnego rozpoznania i obserwacji pola walki. Wyposażenie specjalistyczne składa się z dwóch aparatów fotograficznych, jeden został umieszczony w oknie kabiny, drugi zaś w zasobniku pod podstawą belki ogonowej. Pierwsze śmigłowce w tym wariancie uzbrojone były jedynie w dwa karabiny maszynowe PK kal. 7,62 mm. Późniejsze posiadały ponadto działko NS-23[8][10].
  • Mi-2 „Platan” – wariant minowania narzutowego opracowany w latach 80. XX wieku. Śmigłowiec posiada po lewej stronie kadłuba, w miejscu drzwi specjalny wyrzutnik. Ponadto szyby w oknach zastąpione metalowym ekranem. Śmigłowiec dostosowany jest do minowania za pomocą min MN-111 i MN-121[8].
  • Mi-2 Ch „Chekla” – wariant przeznaczony do stawiania zasłon dymnych powstały w latach 80. XX wieku. Śmigłowce w tej wersji wyposażono w system WZD-80. System działa na zasadzie wykorzystania ciepłych gazów spalinowych pochodzących z silników maszyny do wytworzenia dymu. Generatory dymu zostały zainstalowane na zewnętrznych wspornikach w tylnej części kadłuba. Ponadto śmigłowce Mi-2 Ch wyposażono w zestaw do wykrywania skażeń, taki sam jak na śmigłowcach Mi-2RS[8].
  • Mi-2 RS „Padalec” – wariant rozpoznania skażeń, opracowany w latach 70. XX wieku. Śmigłowce w tej wersji wyposażono w kilka zestawów specjalistycznego sprzętu do wykrywania skażeń. Pierwsze śmigłowce wyposażono w zestaw Aligator (rentgenometr DPS-68 (DP-3), czujnik skażenia DPL-67, przyrząd rozpoznania chemicznego PchR-57 służący do pobierania próbek skażonej gleby lub wody). Później wyposażenie uzupełniono rentgenometrem lotniczym RL-75. Ten zestaw nosił nazwę Pyton. Ostatni zestaw wyposażenia Ikar składa się z: rentgenometrów DPS-68, DPL-67, RL-75, czujników GSA-12 i GO-27, nowego urządzenia ZWG służącego do pobierania próbek skażonej gleby oraz urządzenia 21-A do pobierania próbek skażonego powietrza. Ponadto śmigłowiec został wyposażony we filtr KUFW, który chroni załogę przez skutkami przebywania w skażonej strefie[8].
  • Mi-2 FM – wariant fotogrametryczny, wyposażony w aparat WILD RC-8 zainstalowany w tylnej części kadłuba[8].
  • Mi-2 US – wariant uzbrojony opracowany w pod koniec lat 60. XX wieku. Wersja ta posiadała przebudowaną kabinę pilotów oraz instalacją fotokarabinu S-13 i dwóch zewnętrznych wysięgników na uzbrojenie. Uzbrojenie stanowiło jedno działko NS-23 i cztery karabiny maszynowe PK kal. 7,62 mm zamocowane parami na wysięgnikach po obu stronach kadłuba. Dostawy tego wariantu do jednostek wojskowych rozpoczęto w roku 1973[4].
  • Mi-2 URN „Żmija” – wariant uzbrojony w wyrzutnie rakiet niekierowanych. W tej wersji karabiny maszynowe PK umieszczone po bokach kadłuba zastąpiono dwiema wyrzutniami rakiet MARS-2 kal. 57 mm. Jedna wyrzutnia mieściła 16 niekierowanych rakiet. Poza tym uzbrojenie stanowiło jeszcze działko NS-23 i dwa km PK umieszczone w oknach. Część Mi-2 URN powstała poprzez przebudowę Mi-2 US. Pierwsze śmigłowce w tym wariancie pojawiły się w 49 Pułku w roku 1973, a nieco później także i w 56 Pułku[15][4].
  • Mi-2 URS – prototypowy wariant uzbrojony w rakiety przeciwlotnicze. Konstrukcję oparto na Mi-2 URN, jednakże zamiast wyrzutni MARS-2 zainstalowano belkę „Gad” z dwiema rakietami naprowadzanymi termicznie[15][4].
  • Mi-2 URP „Salamandra” – wariant uzbrojony w wyrzutnie rakiet przeciwpancernych. W tej wersji uzbrojenie stanowiło działko NS-23 oraz 4 rakiety przeciwpancerne 9M14 Malutka. Śmigłowce w tym wariancie trafiły do WP w roku 1975[15][4].
  • Mi-2 URP-G „Gniewosz” – zmodyfikowany Mi-2 URP, w którym standardowe mocowanie rakiet przeciwpancernych zamieniono na zintegrowaną belkę „Salamandra-Gniewosz”. W ten sposób pod końcówką każdego z wysięgników możliwa jest instalacja dwóch rakiet przeciwlotniczych Strzała 2M. Większość Mi-2 URP-G powstała przez przebudowanie Mi-2 URP, a tylko 3 śmigłowce powstały od podstaw[15][4].

Modernizacje konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Mi-3/Mi-22[edytuj | edytuj kod]

W ZSRR przy pracach nad prototypem W-2 powstała koncepcja stworzenia powiększonego śmigłowca, który miałby służyć do przewozu 10 osób. Projekt oznaczono wstępnie jako Mi-3. Zmiany jakie wprowadzono w stosunku do Mi-2 obejmowały przekonstruowanie kadłuba oraz podwozia. Powiększono tylną część kadłuba, a także wprowadzano tam właz. Makieta nowego śmigłowca powstała w roku 1964. Projekt upadł ze względu na brak dostępu do odpowiednich silników. Początkowo planowany napęd pochodzący z Mi-2, składający się z dwóch silników turbowałowych GTD-350 okazał się za słaby[16].

W tym samym czasie powstał drugi projekt powiększonego śmigłowca opartego na Mi-2. Projekt ten początkowo oznaczono jako W-20, a w roku 1965 zmieniono na Mi-22. Śmigłowiec Mi-22 miał być przeznaczony do transportu drużyny piechoty. W stosunku do Mi-2 wydłużono kadłub, wprowadzono nowe, szerokie odsuwane drzwi w kabinie pasażerskiej, zmieniono podwozie na płozowe i wprowadzono nowy, czterołopatowy wirnik główny. W związku ze wzrostem masy (ok. 4300 kg) śmigłowiec miał otrzymać, także nowy silnik – GTD-10A. Projekt przerwano na początku lat 70. XX wieku w związku z opracowaniem śmigłowca Mi-24, który przejął zadania transportu drużyny piechoty przewidywane dla Mi-22[16].

Mi-2M (WSK Świdnik)[edytuj | edytuj kod]

Mi-2M2 znajdujący się przed PCEZ w Świdniku. Rok 2013

W roku 1968 w zakładach WSK Świdnik pod kierunkiem mgr inż. M. Czerwińskiego opracowano powiększoną wersję śmigłowca Mi-2 oznaczoną jako Mi-2M. Pracę nad modernizacją podzielono na dwa etapy. Pierwszy (Mi-2M1) obejmował tylko zmianę napędu, na mocniejsze silniki GTD-350P o mocy po 331 kW (450 KM). Drugi etap (Mi-2M2) przewidywał przekonstruowanie kadłuba (dzięki czemu mógł pomieścić większą ilość pasażów) oraz podwozia, a także zastosowanie nowej instalacji paliwowej. Ponadto zastosowano nowe, odsuwane drzwi, które ułatwiły proces załadunku oraz wciągarkę[7][6][8][17].

Mi-2M2 został oblatany 1 lipca 1974 roku przez załogę: pilot doświadczalny Janusz Ochalik (pilot) i mgr inż. Zbigniew Dąbski (nawigator, późniejszy pilot doświadczalny). W tym samym roku podjęto produkcję serii kilku sztuk. Ostatecznie badania wykazały, że zastosowane silniki są niewystarczające wobec wzrostu masy jaki nastąpił wskutek przekonstruowania kadłuba. Z powodu braku odpowiednich silników produkcji seryjnej nie podjęto[7][6][8].

Mi-2B[edytuj | edytuj kod]

W tajemnicy przed ZSRR, w roku 1980 Polska podpisała umowę z Libią na dostawę 50 zmodernizowanych śmigłowców Mi-2. W zamian strona libijska zobowiązała się dostarczyć ropę naftową. Chodź oficjalnie miały to być maszyny cywilne, przeznaczone były dla Libijskich Sił Powietrznych[18].

Pracę nad modernizacją podjęto od razu po podpisaniu umowy. Śmigłowce dla Libii oznaczono jako Mi-2B. Modernizacja dotyczyła zamontowania amerykańskiej nowocześniejszej awioniki Bendix-King, dzięki czemu śmigłowiec był lżejszy (o prawie 300 kg) i lepiej wyważony. Poza tym maszynę dodatkowo doposażono w transponder. W maszynach standardowo zamontowano silniki GTD-350W o mocy 425 KM, jednakże były to egzemplarze specjalnie wyselekcjonowane jako najlepsze i najmocniejsze. Ponadto śmigłowce Mi-2B zostały wyposażone w łopaty wirników bez instalacji przeciwoblodzeniowej. Było to zbędne ze względu na panujący w Libii klimat[11][18].

Mi-2 plus[edytuj | edytuj kod]

Mi-2 plus w barwach LPR
PZL Kania w barwach Policji

Mi-2 plus jest opracowaną w WSK Świdnik w XXI wieku modernizacją Mi-2. Główne zmiany w porównaniu do pierwowzoru to zastosowanie mocniejszych silników GTD-350W2 o mocy startowej i nadzwyczajnej 435 KM (319,9 kW), laminowanych łopat wirnika nośnego zamiast metalowych oraz nowej aparatury radiowo-nawigacyjnej firm Honeywell i Garmin. Śmigłowce Mi-2 zmodernizowane do standardu plus weszły na wyposażenie LPR w roku 2003 i pozostały w służbie do roku 2011, kiedy to zostały zastąpione przez śmigłowce Eurocopter EC135. Nabywcą używanych dotąd w LPR Mi-2 plus stało się polskie przedsiębiorstwo Heliseco. Oprócz przeprowadzenia modernizacji Mi-2 znajdujących się na wyposażeniu LPR, wyprodukowano także od podstaw 12 śmigłowców Mi-2 plus dla indonezyjskiej policji (dostarczone w 2005 roku)[19][20][21][14][22][23][9][24].

Innymi użytkownikami Mi-2 plus są: polska Policja (nr rej. SN-07XP) oraz Hispánica de Aviación (nr rej. SP-SGI)[24]

PZL Kania[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: PZL Kania.

PZL Kania to polski śmigłowiec opracowany na przełomie lat 70. i 80. XX wieku w WSK Świdnik na podstawie Mi-2 z przeznaczeniem na rynki zachodnie. W stosunku do Mi-2 śmigłowiec Kania otrzymał nowe, amerykańskie silniki Allison 250-C20B oraz zachodnią awionikę. Przekonstruowano ponadto kadłub oraz zastosowano nowe wyposażenie wnętrza oraz laminowane łopaty wirników. W oparciu o PZL Kania planowano, także opracować kolejne śmigłowce: PZL Taurus II oraz PZL Kormoran, jednakże te projekty nie doczekały się realizacji[25][26].

Mi-2M (Rostwiertoł)[edytuj | edytuj kod]

Mi-2M to modernizacja śmigłowca Mi-2 oferowana w roku 1998 dla rosyjskiej Federalnej Służby Granicznej przez rosyjską firmę Rostwiertoł. Modernizacja zakładała zmianę drzwi z odchylanych na odsuwane, założenie mocowań dla broni żołnierzy patrolu i karabinu maszynowego, noktowizora. W dalszej perspektywie zakładano możliwość głębszej modernizacji polegającej na wymianie silników na Allison, powiększenia instalacji paliwowej, wymiany łopat wirników na kompozytowe, wymiany awioniki, założenia GPS TNL600, termowizora, itp[9].

Mi-2A[edytuj | edytuj kod]

W roku 2003 dwie rosyjskie firmy Mil i Rostwiertoł postanowiły uruchomić produkcję zmodernizowanej wersji Mi-2 oznaczonej jako Mi-2A. Nowa wersja posiada nowe, francuskie silniki Turbomeca Arrius-2Mi (o mocy 450 KM) z nowymi agregatami i systemami oraz całkowicie wymienioną nowoczesną awioniką[1][9].

W roku 2012 ogłoszono, że w Chinach w prowincji Hebei powstanie fabryka produkująca na licencji śmigłowce Mi-2A. Oprócz tego fabryka ma zająć się także obsługą i remontami śmigłowców Mil[1][27][28].

Mi-2MSB-2/MSB-2[edytuj | edytuj kod]

Po przejęciu zakładów WiAZ w Winnicy przez przedsiębiorstwo Motor Sicz w roku 2011 rozpoczęto prace nad modernizacją śmigłowców Mi-2. Zmodernizowaną wersję oznaczono jako MSB-2. Posiada ona przede wszystkim nowe, ukraińskie silniki AI-450M o mocy 400–465 KM oraz nową awionikę[29][30][31].

W roku 2012 zapowiedziano, że do tego standardu zostanie 12 śmigłowców Mi-2 wykorzystywanych przez ukraińskie ministerstwo spraw wewnętrznych[29].

Porównanie danych technicznych różnych wariantów[edytuj | edytuj kod]

Porównanie danych technicznych różnych wariantów śmigłowca Mi-2
Mi-2 T

(wariant transportowy)

Mi-2 R

(wariant rolniczy)

Mi-2URN „Żmija”

(wariant uzbrojony)

Mi-2M Mi-2 plus PZL Kania
Napęd 2 silniki GTD-350 lub 2× GTD-350W 2× silniki GTD-350P 2× silniki GTD-350W2 2× silniki Allison 250-C20B
Moc maksymalna 2× 400 KM (GTD-350) lub 2× 425 KM (GTD-350W) 2× 450 KM 2× 435 KM 2× 426 KM
Prędkość maksymalna [km/h] 210 155 210 210 210 210
Masa własna [kg] 2375 2553–2589 2400 2500 2410 2000
Maksymalna masa startowa [kg] 3550 3550 3700 3700 3550 3550
Zasięg lub długotrwałość lotu 270 km 40–50 min 580 km 350 km 600 km 435 km

Źródła: [6],[15],[17],[32],[33],[34],[35].

Użytkownicy i zastosowanie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Na pierwszym planie Mi-2 należący do policji brandenburskiej

Śmigłowce Mi-2 używane były zarówno przez wojsko, służby policyjne, jak i użytkowników cywilnych. Głównym odbiorcą eksportowym został ZSRR oraz inne państwa bloku wschodniego (m.in. NRD, Bułgaria, Czechosłowacja, Węgry, Jugosławia). Poza tym w mniejszej ilości eksportowano je na Bliski Wschód i do Afryki (m.in. Irak, Libia i Algieria). Po zakończeniu zimnej wojny Mi-2 należące do tej pory do NRD zostały przejęte przez zjednoczone Niemcy. Również rozpad ZSRR spowodował rozdysponowanie posiadanych śmigłowców pomiędzy oderwane republiki. Wskutek odsprzedaży śmigłowce Mi-2 trafiły także m.in. do Wenezueli, Dżibuti, Sudanu, Turcji i Etiopii[6][36][37].

W roku 1975 w zakładach WSK Świdnik utworzono komórkę o nazwie Zakład Eksploatacyjny Usług Śmigłowcowych. Zakład za pomocą floty śmigłowcowej złożonej z Mi-2 realizował usługi agrolotnicze, przewóz pasażerów, ładunków oraz szkolenie personelu lotniczego zarówno w kraju, jak i zagranicą[6][37][38].

Śmigłowiec Mi-2 był wykorzystany bojowo m.in. na początku radzieckiej interwencji w Afganistanie, w trakcie konfliktu peruwiańsko-ekwadorskiego, a także podczas walk z handlarzami narkotyków w Peru, Meksyku i Birmie. W roku 1986 kilka śmigłowców Mi-2 wykorzystano podczas akcji ratowniczej po awarii w Czarnobylu[36].

Mi-2 w muzeach[edytuj | edytuj kod]

Mi-2 Sz znajdujący się w Lubuskim Muzeum Wojskowym w Drzonowie
Mi-2P w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Ze względu na swoją dawną popularność śmigłowiec Mi-2 eksponowany jest w wielu muzeach. W Polsce są to między innymi[39]:

Poza tym we względu na dawną, niezwykłą popularność wśród użytkowników oraz wyprodukowanie ponad 5000 egzemplarzy dziś często śmigłowce Mi-2 są częścią prywatnych kolekcji, a także służą np. jako reklamy i atrakcje turystyczne[39][41].

Mi-2 w kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Mi-2 wystąpił na planie filmu o przygodach agenta 007 Jamesa Bonda. W końcowej scenie filmu Tylko dla twoich oczu na spotkanie z agentem 007 (w tej roli Roger Moore) przylatuje nim radziecki generał Gogol (w tej roli Walter Gotell). Na poszyciu śmigłowca pilotowanego przez pilota inż. Czesława Dyzmę wyraźnie widać logo „PZL-Świdnik”[42][43][44].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Wytwórnia Mi-2 w ChRL (pol.). www.altair.com.pl, 2012-02-06. [dostęp 2013-07-28].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Pół wieku Mi-2 (pol.). www.altair.com.pl, 2011-09-22. [dostęp 2013-07-28].
  3. Andrzej Glass: Samoloty 1985. NOT-Sigma Sp. z o.o., 1986..
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Łukasz Męczykowski: Mi-2. Polski hoplita. W: 2009-06-25 [on-line]. histmag.org. [dostęp 2013-07-26].
  5. Благовестов А., Проказов Б.Б.: Каталог современного оружия ведущих стран-производителей. Омега, 2005. ISBN 5-465-00638-2.
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 Andrzej Morgała: Polskie samoloty wojskowe 1945–1980. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1981, s. 227–240. ISBN 83-11-06483-0. (pol.)
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 Prace nad śmigłowcem Mi-2. W: Jerzy Grzegorzewski: Śmigłowiec Mi-2. Cz. 60. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 2–3, seria: Typy broni i uzbrojenia. ISBN 83-11-06350-8.
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 8,13 8,14 8,15 8,16 8,17 8,18 Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński i Tomasz Bylica: The Mi-2 Helicopter (ang.). combataircraft.com. [dostęp 2013-07-28].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 PZL Mi-2 (pol.). samolotypolskie.pl. [dostęp 2013-07-28].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Grzegorz Skowroński. Mi-2 – osobliwości konstrukcji. „Lotnictwo z szachownicą”. 23, s. 13–18, 2007. Wrocław: Wydawnictwo SANKO. ISSN 1643-5702 (pol.). 
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Grzegorz Skowroński. Mi-2 – osobliwości konstrukcji. Część 2. „Lotnictwo z szachownicą”. 24, s. 13–18, 2007. Wrocław: Wydawnictwo SANKO. ISSN 1643-5702 (pol.). 
  12. Profil firmy PZL-Świdnik. [dostęp 2013-08-13].
  13. Ryszard Witkowski: Sześć stopni swobody. Toruń: 1998.
  14. 14,0 14,1 PZL Mi-2 (pol.). pokazylotnicze.pl, 2013-07-30. [dostęp 2013-07-28].
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 PZL Mi-2 (pol.). militarium.net, 2008-01-19. [dostęp 2013-07-28].
  16. 16,0 16,1 Mi-22 (ang.). www.globalsecurity.org. [dostęp 2013-08-15].
  17. 17,0 17,1 PZL Mi-2M (pol.). samolotypolskie.pl. [dostęp 2013-07-28].
  18. 18,0 18,1 Krzysztof Wielewski. Orient z kabiny Mi-2. „Polska Zbrojna”. 49/2009, s. 60–61, 6 grudnia 2009. Warszawa: Redakcja Wojskowa. ISSN 0867-4523 (pol.). 
  19. PZL-Świdnik modernizuje Mi-2. „Lotnictwo”. 07/2004, s. 12, Lipiec 2004. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1505-1196 (pol.). 
  20. Sławomir Kasjaniuk: Mi-2 LPR będą latać w Heliseco (pol.). lotniczapolska.pl, 2012-01-28. [dostęp 2013-07-28].
  21. Śmigłowce ratownicze (pol.). www.ratownik.wortale.net. [dostęp 2013-07-28].
  22. LPR sprzedaje kadłub Mi-2 (pol.). lotniczapolska.pl, 2013-05-15. [dostęp 2013-07-28].
  23. Piotr Bożyk: LPR: Odleciały ostatnie Mi-2 (pol.). www.pasazer.com, 2012-01-28. [dostęp 2013-07-28].
  24. 24,0 24,1 Mi-2 DataBase (ang.). helicopter-database.de. [dostęp 2013-07-28].
  25. Miłosz Bogdański. Kania uczy się latać. „Areoplan”. 5-6/2009, s. 4–16, 2009. Andrzej Ziober – redaktor naczelny. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair Sp. z o.o.. ISSN 1232-8839 (pol.). 
  26. Miłosz Bogdański. Niezrealizowane projekty i nieudany eksport. „Areoplan”. 5–6/2009, s. 17–23, 2009. Andrzej Ziober – redaktor naczelny. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair Sp. z o.o.. ISSN 1232-8839 (pol.). 
  27. Śmigłowiec Mi-2 z Chin (pol.). dziennikzbrojny.pl, 2012-02-06. [dostęp 2013-07-28].
  28. Rostvertol to build Mi-2A helicopter plant in China (ang.). interfax.com, 2012-02-06. [dostęp 2013-07-28].
  29. 29,0 29,1 Ukraina zmodernizuje Mi-2 (pol.). dziennikzbrojny.pl, 2012-09-18. [dostęp 2013-07-28].
  30. Oblot Mi-2MSB2 w październiku (pol.). www.altair.com.pl, 2011-08-29. [dostęp 2013-07-28].
  31. Śmigłowce z Motor Sicz (pol.). www.altair.com.pl, 2013-04-03. [dostęp 2013-07-28].
  32. Sebastian Szatyłowicz: Maszyny LPR – dziś i jutro (pol.). aviation.net.pl, 2009-05-21. [dostęp 2013-07-28].
  33. Jerzy Grzegorzewski: Śmigłowiec Mi-2. Cz. 60. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 15–16, seria: Typy broni i uzbrojenia. ISBN 83-11-06350-8.
  34. PZL Kania (pol.). samolotypolskie.pl. [dostęp 2013-07-28].
  35. Mi-2 (pol.). wma.webstudionet.pl. [dostęp 2013-07-28].
  36. 36,0 36,1 Mi-2 (ros.). [dostęp 2013-08-16].
  37. 37,0 37,1 Prace nad śmigłowcem Mi-2. W: Jerzy Grzegorzewski: Śmigłowiec Mi-2. Cz. 60. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 14–15, seria: Typy broni i uzbrojenia. ISBN 83-11-06350-8.
  38. Lotnicze przedsiębiorstwo usługowe „Heliseco” sp. z o.o. (pol.). [dostęp 2013-08-16].
  39. 39,0 39,1 Mi-2 w Polsce (pol.). polar123.fm.interia.pl. [dostęp 2013-07-28].
  40. Muzeum Zamojskie – karta katalogowa Mi-2 (pol.). muzeum-zamojskie.pl. [dostęp 2013-07-28].
  41. Andrzej Tatarek: Pomniki lotnicze cz. 4 – reklamy, atrakcje turystyczne i kolekcje prywatne (pol.). sanko.wroclaw.pl. [dostęp 2013-07-28].
  42. Pozdrowienia z Rosji. Mi-2 w filmie o Bondzie (pol.). historia.swidnik.net. [dostęp 2013-07-28].
  43. James Bond a kwestia polska – jubileusz agenta 007 (pol.). film.dziennik.pl, 2012-10-05. [dostęp 2013-07-28].
  44. Przemysław Konicki: Polska broń w filmie (nie tylko) zagranicznym (pol.). film.org.pl, 2009-05-17. [dostęp 2013-07-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Grzegorzewski: Śmigłowiec Mi-2. T. nr 60. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, seria: Typy broni i uzbrojenia. ISBN 83-11-06350-8.
  • Łukasz Męczykowski: Mi-2. Polski hoplita. W: 2009-06-25 [on-line]. histmag.org. [dostęp 2011-01-08].
  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński i Tomasz Bylica: The Mi-2 Helicopter (ang.). combataircraft.com. [dostęp 2013-07-28].
  • Andrzej Morgała: Polskie samoloty wojskowe 1945–1980. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1981, s. 227–240. ISBN 83-11-06483-0. (pol.)
  • Grzegorz Skowroński. Mi-2 – osobliwości konstrukcji. „Lotnictwo z szachownicą”. 23, s. 13–18, 2007. Wrocław: Wydawnictwo SANKO. ISSN 1643-5702 (pol.). 
  • Grzegorz Skowroński. Mi-2 – osobliwości konstrukcji. Część 2. „Lotnictwo z szachownicą”. 24, s. 13–18, 2007. Wrocław: Wydawnictwo SANKO. ISSN 1643-5702 (pol.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]