Porto (wino)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wina. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Kieliszek z Porto Tawny

Porto (port-wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju, w jej środkowym biegu. Porto dojrzewa i jest butelkowane w mieście Vila Nova de Gaia, dokąd dawniej było transportowane w beczkach drogą rzeczną (obecnie lądową) z regionu Alto Douro, gdzie powstaje.

Zebrane grona są miażdżone, po czym poddawane fermentacji do czasu, gdy poziom alkoholu osiągnie ok. 7%. Następnie dodawany jest (w proporcji 1:4) spirytus winny, aguardente, w wyniku czego powstaje wino o zawartości alkoholu ok. 20%.

Porto nie zawsze jest winem słodkim. Białe wino jest różnicowane na wytrawne, półsłodkie i słodkie; przy winach czerwonych nie podaje się poziomu cukru i stanowi to zwykle rodzaj „zagadki”. Olbrzymia większość najtańszej odmiany porto – Ruby – jest czerwonym winem słodkim lub półsłodkim. Jednak większość Porto Tawny i LBV to wina wytrawne lub półwytrawne. W zależności od odmiany mają one barwę od ciemnoczerwonej (prawie brunatnej) do słomkowej. To co łączy z sobą wszystkie rodzaje porto to mocny aromat wanilii, dębu i korzenny posmak. Porto pije się zależnie od okazji:

  • wytrawne i półsłodkie – jako aperitif (przed posiłkiem i na wzmocnienie apetytu) zawsze schłodzone (ok. 12 °C)
  • słodkie – jako deser (po posiłku) w temperaturze naturalnej, lub lekko schłodzone (ok. 18 °C).

Barwa, jakość i poziom cukru w winie jest opisywana poprzez podanie typu porto na etykiecie butelki:

  • Ruby – to czerwone, słodkie wino butelkowane po średnio dwóch latach przechowywania w dębowych beczkach – nie jest rocznikowane, gdyż często się je kupażuje (miesza z sobą różne roczniki) – jest to najtańsza odmiana tego wina. W innym sensie, do Ruby zalicza się wszystkie czerwone porto, butelkowane po dwóch latach przechowywania w beczkach – a zatem także Dated i Vintage. Gdy jednak na etykiecie jest tylko napis „Ruby” – oznacza to wcześniej wspomniane słodkie czerwone wino, o najniższej spośród wszystkich rodzajów porto jakości.
  • Tawny – to czerwone wino o trudnym do przewidzenia poziomie cukru (od słodkich do wytrawnych, zależnie od roku produkcji i producenta), które również jest kupażowane, ale z beczek przechowywanych minimum 3 lata, średnio od 3 do 5 lat. Dłuższe od Ruby przechowywanie w dębowych beczkach powoduje, że Tawny jest zwykle bardziej wytrawne i traci większość „nuty owocowej”, zyskując jednak większy udział nuty korzennej i waniliowej. Licząc na słodkie wino, przy zakupie Tawny można się często nieprzyjemnie zawieść, zwłaszcza gdy wcześniej próbowało się tylko Porto Ruby. Istnieją też odmiany Tawny przechowywane wyjątkowo długo w beczkach (nawet do 40 lat) – są one specjalnie znakowane, niezwykle drogie i stanowią wielki rarytas. Co roku Instytut Wina Porto nabywa od wybranych producentów Tawny próbki ich produktów przed rozlaniem do butelek i przechowuje nadal w beczkach w swoich piwnicach. Przynosi to różne rezultaty – gdy po określonym czasie testerzy uznają, że wino jest warte wypuszczenia na rynek, jest ono butelkowane przez Instytut i rozsyłane do zarejestrowanych koneserów porto na całym świecie, pod nazwą „tawny reserve”.
  • „Dated Port” – wino pochodzące z określonego rocznika, niekupażowane – minimum 7-letnie. W ten sposób są zwykle nazywane wina datowane z gorszych roczników – poziom cukru zależy silnie od rocznika. „Dated port” jest zwykle butelkowane po dwóch latach przechowywania w beczkach i dalej dojrzewa w butelkach, ma zatem charakter bardziej zbliżony do Ruby niż Tawny.
  • „Late Bottled Vintage” (LBV) – wino, pochodzące z lepszych roczników i dłużej dojrzewające w beczkach – minimum 4 lata, średnio 5 lat. Ze względu na długie przechowywanie w beczkach, posiada zwykle lepiej rozwinięty bukiet i jest bardziej wytrawne, niż „Vintage” z tego samego roku, podobnie jak to jest z Tawny w porównaniu z Ruby. Tańszą odmianą tego wina, jest „Late Bottled Non Vintage” (LBNV), które różni się od LBV tym, że jest kupażowane.
  • „Vintage” – wino, pochodzące wyłącznie z absolutnie najlepszych roczników, butelkowane po dwóch latach przechowywania w beczkach, tak jak każde porto typu Ruby. Nie pije się go nigdy zaraz po wypuszczeniu na rynek, lecz jest ono przeznaczone do długotrwałego dojrzewania w butelkach, w piwniczkach koneserów. Z wiekiem, jak wszystkie wina posiadające potencjał dojrzewania, spada w nim poziom cukru i alkoholu – natomiast pogłębia się i uszlachetnia bukiet. „Vintage” - dzieli się jeszcze na wina produkowane z mieszanek winogron pochodzących z różnych winnic, oraz na „Single Quinta Vintage” – pochodzące z winogron z jednej, określonej winnicy.

Do producentów porto zalicza się m.in. przedsiębiorstwa: Fonseca, Sandeman, Offley, Ferreira, Cockburn’s, Calém, Taylor’s, Graham, Cruz i Dow’s.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wino – Andre Domine; Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk – Inwestycje, Ożarów Mazowiecki 2008, ISBN:978-83-7588-275-9;
  • Wino, sztuka i nauka – James Halliday i Hugh Johnson; Iskry, Warszawa 2008, ISBN:978-83-244-0078-2;
  • Wina Europy – Marek Bieńczyk i Wojciech Bońkowski; Hachette, Warszawa 2009, ISBN:978-83-7575-720-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]