Porto (wino)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wina. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Kieliszek z Porto Tawny

Porto (port-wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju, w jej środkowym biegu. Porto dojrzewa i jest butelkowane w mieście Vila Nova de Gaia, dokąd dawniej było transportowane w beczkach drogą rzeczną (obecnie lądową) z regionu Alto Douro, gdzie powstaje.

Zebrane grona są miażdżone, po czym poddawane fermentacji do czasu, gdy poziom alkoholu osiągnie ok. 7 procent. Następnie dodawany jest (w proporcji 1:4) spirytus winny (aguardente), w wyniku czego powstaje wino o zawartości alkoholu ok. 20 procent.

Porto nie zawsze jest winem słodkim. Białe jest różnicowane na wytrawne, półsłodkie i słodkie; przy czerwonych nie podaje się poziomu cukru i stanowi to zwykle rodzaj zagadki. Olbrzymia większość najtańszej odmiany porto – Ruby, jest czerwonym winem słodkim lub półsłodkim. Jednak większość Porto Tawny i LBV to wina wytrawne lub półwytrawne. W zależności od odmiany mają one barwę od ciemnoczerwonej (prawie brunatnej) do słomkowej. Wspólny dla wszystkich rodzajów porto jest mocny aromat wanilii, dębu i korzenny posmak. Wino to pije się zależnie od okazji:

  • wytrawne i półsłodkie – jako aperitif (przed posiłkiem i na wzmocnienie apetytu), zawsze schłodzone (ok. 12 °C);
  • słodkie – jako deser (po posiłku) w temperaturze naturalnej lub lekko schłodzone (ok. 18 °C).

Barwa, jakość i poziom cukru w winie jest pośrednio określana przez podanie typu porto na etykiecie butelki:

  • Ruby – to czerwone, słodkie wino butelkowane po średnio dwóch latach przechowywania w dębowych beczkach; nie jest rocznikowane, gdyż często się je kupażuje (miesza z sobą różne roczniki) i jest to najtańsza odmiana tego wina. Ogólnie mówiąc, nazwą Ruby określa się wszelkie czerwone porto butelkowane po dwóch latach przechowywania w beczkach – a więc także droższe typy Dated i Vintage. Gdy jednak na etykiecie widnieje tylko napis „Ruby” – oznacza to wspomniane słodkie wino czerwone, o jakości najniższej spośród wszystkich rodzajów porto.
  • Tawny – czerwone wino o trudnym do przewidzenia poziomie cukru (od słodkich do wytrawnych, zależnie od roku produkcji i producenta), które również jest kupażowane, ale z beczek przechowywanych co najmniej 3 lata, a średnio od 3 do 5 lat. Dłuższe od Ruby leżakowanie w dębowych beczkach powoduje, że Tawny (dosł. „ogorzałe”) jest zwykle wytrawniejsze i traci większość nuty owocowej na rzecz większego udziału nuty korzennej i waniliowej. Licząc na słodkie wino, przy zakupie Tawny można się często nieprzyjemnie zawieść, zwłaszcza gdy wcześniej próbowało się tylko Porto Ruby. Istnieją też odmiany Tawny przetrzymywane w beczkach wyjątkowo długo (nawet do 40 lat) – są one specjalnie znakowane, niezwykle drogie i stanowią wielki rarytas. Co roku Instytut Wina Porto nabywa od wybranych producentów Tawny próbki ich produktów przed rozlaniem do butelek, przechowując je w swych piwnicach nadal w beczkach. Gdy po określonym czasie testerzy uznają, że wino jest warte wypuszczenia na rynek, wtedy butelkowane przez Instytut rozsyłane jest pod nazwą „Tawny Reserve” do zarejestrowanych koneserów porto na całym świecie.
  • Dated Port – wino pochodzące z określonego rocznika, niekupażowane, co najmniej 7-letnie. Zwykle tak nazywa się wina datowane z gorszych roczników, gdy poziom cukru zależy w istotnym stopniu od rocznika. Dated Port jest zazwyczaj butelkowane po dwóch latach przechowywania w beczkach i dalej dojrzewa w butelkach, ma zatem charakter bardziej zbliżony do Ruby niż do Tawny.
  • Late Bottled Vintage (LBV) – wino pochodzące z lepszych roczników i dłużej dojrzewające w beczkach, tj. minimum 4 lata, a średnio 5 lat. Ze względu na długie leżakowanie w beczkach posiada zwykle lepiej rozwinięty bukiet i jest wytrawniejsze od Vintage z tego samego roku (podobnie jak to jest z Tawny w porównaniu z Ruby). Tańszą odmianą tego wina jest Late Bottled Non Vintage (LBNV), które w odróżnieniu od LBV jest kupażowane.
  • Vintage – wino pochodzące wyłącznie z absolutnie najlepszych roczników, butelkowane po dwóch latach przechowywania w beczkach, podobnie jak każde porto typu Ruby. Nie pije się go nigdy zaraz po wypuszczeniu na rynek, lecz przeznacza do długotrwałego dojrzewania w butelkach, w piwniczkach koneserów. Z wiekiem (jak we wszystkich winach mających potencjał dojrzewania) spada w nim poziom cukru i alkoholu, natomiast pogłębia się i uszlachetnia bukiet. Vintage dzieli się jeszcze na wina produkowane z mieszanek winogron pochodzących z różnych winnic oraz na tzw. Single Quinta Vintage, pochodzące z winogron z jednej określonej winnicy.

Do uznanych producentów porto zaliczane są m.in. przedsiębiorstwa: Fonseca, Sandeman, Offley, Ferreira, Cockburn’s, Calém, Taylor’s, Graham, Cruz i Dow’s, Robertson's, Symington.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • André Domine, Wino, Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk – Inwestycje, Ożarów Mazowiecki 2008, ISBN:978-83-7588-275-9
  • James Halliday i Hugh Johnson, Wino, sztuka i nauka, Iskry, Warszawa 2008, ISBN:978-83-244-0078-2
  • Marek Bieńczyk, Wojciech Bońkowski, Wina Europy, Hachette, Warszawa 2009, ISBN:978-83-7575-720-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]